ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/175
Karar Sayısı : 2025/169
Karar Tarihi : 10/9/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesinin üçüncü fıkrasındayer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılantarafa aittir.” ibarelerinin Anayasa’nın 41. maddesine aykırılığıileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: İsim değişikliği talebiyle açılan davada itiraz konusukuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un 339. maddesinin itiraz konusukuralların yer aldığı üçüncü fıkrası şöyledir:
“Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmadaise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Özge ULUKAYAtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerinegöre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak birkanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırıgörmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasınınciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için AnayasaMahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görev alanına giren bir dava bulunması, iptali talep edilen kuralında o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olandavanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunankurallardır.
3. 4721sayılı Kanun’un 336. maddesinin üçüncü fıkrasında velayetin ana ve babadanbirinin ölümü hâlinde sağ kalana, boşanmada ise çocuğun kendisine bırakılantarafa ait olduğu düzenlenmiştir. İtiraz yolunabaşvuran Mahkeme, anılan fıkrada yer alan “Velâyet,...” ve“…boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerininiptallerini talep etmiştir.
4. Bakılmakta olan davanın konusu iseboşanma sonrasında velayeti kendine bırakılan anne tarafından çocuk adınaaçılan isim değişikliği talebine ilişkindir. Bu itibarla çocuğun velayetininkime bırakılacağı hususunda bir uyuşmazlığın söz konusu olmadığı gözetildiğindekuralların bakılmakta olan davada uygulanma imkânının bulunmadığıanlaşılmaktadır.
5. Açıklanan nedenle kuralların itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun336. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Velâyet,...” ve “…boşanmadaise çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir.” ibarelerinin itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 10/9/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR