ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/172
Karar Sayısı : 2025/162
Karar Tarihi : 22/7/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Adana 13. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286. maddesinin (1) numaralıfıkrasının Anayasa’nın 36., 37. ve 138.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Hırsızlıksuçundan açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 286. maddesişöyledir:
“Temyiz
Madde 286 – (1) Bölge adliye mahkemesi cezadairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir.
(2) Ancak;
a) İlk derece mahkemelerinden verilenbeş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî paracezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliyemahkemesi kararları,
b) İlk derece mahkemelerinden verilenbeş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesikararları,
c) (Ek: 20/7/2017-7035/20 md.) Hapiscezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin ilk derece mahkemesi kararlarıile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen; seçenek yaptırımlarailişkin her türlü kararlar ve istinaf başvurusunun esastan reddine dairkararlar,
d) (Anayasa Mahkemesinin 27/12/2018tarihli ve E.:2018/71 K.:2018/118 sayılı Kararı ile İptal; YenidenDüzenleme:20/2/2019-7165/7 md.) İlk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve272 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararlarıhariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üstsınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar vebunlara bağlı adlî para cezalarına ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesikararları,
e) Adlî para cezasını gerektirensuçlarda ilk derece mahkemelerinden verilen hükümlere ilişkin her türlü bölgeadliye mahkemesi kararları,
f) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Sadeceeşya veya kazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derecemahkemesi kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dairkararları,
g) On yıl veya daha az hapis cezasınıveya adlî para cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilenberaat kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dairkararları,
h) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Davanındüşmesine, ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilkderece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilenbu tür kararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
ı) Yukarıdaki bentlerde yer alansınırlar içinde kalmak koşuluyla aynı hükümde, cezalardan ve kararlardan birdenfazlasını içeren bölge adliye mahkemesi kararları,
Temyiz edilemez.
(3) (Ek:17/10/2019-7188/29 md.) İkincifıkrada belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıdasayılan suçlar nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerininkararları temyiz edilebilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Hakaret (madde 125, üçüncü fıkra),
2. Halk arasında korku ve panik yaratmakamacıyla tehdit (madde 213),
3. Suç işlemeye tahrik (madde 214),
4. Suçu ve suçluyu övme (madde 215),
5. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veyaaşağılama (madde 216),
6. Kanunlara uymamaya tahrik (madde217),
7. (Ek:13/10/2022-7418/30 md.) Halkıyanıltıcı bilgiyi alenen yayma (madde 217/A),
8. Cumhurbaşkanına hakaret (madde 299),
9. Devletin egemenlik alametleriniaşağılama (madde 300),
10. Türk Milletini, Türkiye CumhuriyetiDevletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama (madde 301),
11. Silâhlı örgüt (madde 314),
12. Halkı askerlikten soğutma (madde318),
suçları.
b) Terörle Mücadele Kanununun 6 ncımaddesinin ikinci ve dördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasındayer alan suçlar.
c) Toplantı ve Gösteri YürüyüşleriKanununun 28 inci maddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 ncimaddesinde yer alan suçlar.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed NuriÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, budava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesininhükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümleriniptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeleruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması,iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacakkural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunlarınçözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacaknitelikte kurallardır.
3. İtirazyoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un 286. maddesinin (1) numaralıfıkrasının iptalini talep etmiştir. Anılan fıkrada bölge adliye mahkemesi cezadairelerinin bozma dışında kalan hükümlerinin temyiz edilebileceğidüzenlenmiştir. Dolayısıyla itiraz konusu kurala göre bölge adliye mahkemesiceza dairelerinin bozma kararlarına karşı herhangi bir kanun yolunagidilemeyecektir.
4. Bakılmakta olan davanın ilk derece mahkemesi aşamasında bulunduğu, kuralın ise bölge adliyemahkemesince verilen kararlara yönelik olduğu gözetildiğinde yargılamanınbulunduğu aşama itibarıyla kuralın bakılmakta olan davada uygulanma imkânıbulunmamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. AYM, E.2025/83,K.2025/76, 27/3/2025; E.2025/84, K.2025/77, 27/3/2025).
5. Açıklanan nedenle kuralın itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 286. maddesinin (1) numaralı fıkrasının itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI