ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/171
Karar Sayısı : 2025/161
Karar Tarihi : 22/7/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
İTİRAZIN KONUSU: 3/5/1985tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesine 14/2/2020 tarihli ve 7221sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen yirmi üçüncü fıkranın Anayasa’nın 35. ve36. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Ortaklığıngiderilmesi talebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un 18. maddesinin itiraz konusu yirmi üçüncüfıkrası şöyledir:
“(Ekfıkra:14/2/2020-7221/7 md.) Bu madde kapsamında yapılmış olan imaruygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle;davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerineayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tesciledilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukukiveya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulamaöncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamayayetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle tescilli imarparselleri üzerinden mahkeme kararlarını yerine getirmeye yönelik yeni imaruygulaması yapılabilir. Bunun mümkün olmaması durumunda davaya konu parselinhak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla tescilli imar parselleri üzerindenyeni parselasyon işlemi yapılarak uygulama sahası içerisinde idarece uygun biryer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kökparseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisidüşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değeri ödenir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Burcu TAŞYAPANtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasaya aykırılığınmahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesineitiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem düzenlenmiştir. Sözkonusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmakta olan mahkemenin budavada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu fıkrada sayılanbelgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceğibelirtilmiş; anılan fıkranın (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkintutanağın onaylı örneği” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasındasayılmıştır. Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktanyoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesitarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükmebağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralıfıkrasının (a) ve (c) bentlerinde de başvuru kararına ilişkin tutanağınonaylı örneği ile dava dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına görebaşlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulası Anayasa Mahkemesine sunulacakbelgeler arasında sayılmıştır.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvurudaeksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkinişlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2)numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yolunabaşvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede Mahkemenin gönderdiği belgelerarasında dava dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklarhâlinde sıralandığı dizi pusulasının ve başvuru kararına ilişkin tutanağınonaylı örneğinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla başvurunun yöntemineuygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
6. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin(1) numaralı fıkrasına ve İçtüzük’ün 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a)ile (c) bentlerine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun anılan Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından reddigerekir.
III. HÜKÜM
3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18.maddesine 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanun’un 7. maddesiyle eklenen yirmiüçüncü fıkraya yönelik itiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 22/7/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI