ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/186
Karar Sayısı : 2025/170
Karar Tarihi : 10/9/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Büyükçekmece 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan “…kesin…” ibaresinin Anayasa’nın36. ve 138. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesitalebidir.
OLAY: İtirazın iptali davasında itiraz konusu kuralınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı353. maddesi şöyledir:
“Duruşma yapılmadan verilecek kararlar
MADDE 353- (1) Ön inceleme sonunda dosyada eksiklikbulunmadığı anlaşılırsa;
a) Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esasıincelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanınkararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yermahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesinolarak karar verir:
1) Davaya bakması yasak olan hâkimin karar vermiş olması.
2) İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilenhâkimin davaya bakmış olması.
3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmengörevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya dayetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması (…)
4) Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması.
5) Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşıdavanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına,(…) karar verilmiş olması.
6) (Değişik:22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece,uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamışveya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında kararverilmemiş olması.
b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak;
1) İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönündenhukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,
2) Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanununolaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaçduyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterekyeniden esas hakkında,
3) Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızıntamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastanreddine veya yeniden esas hakkında,
duruşma yapılmadan karar verilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Özge ULUKAYAtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerinegöre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak birkanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırıgörmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddiolduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için AnayasaMahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görev alanına giren bir dava bulunması, iptali talep edilen kuralında o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olandavanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayısonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak niteliktekikurallardır.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 6100sayılı Kanun’un 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan “…kesin…”ibaresinin iptalini talep etmiştir. İtiraz konusu kuralın da yer aldığı anılanbentte ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulmasıdurumunda, bölge adliye mahkemesince yapılan ön inceleme sonucunda dosyadaeksiklik bulunmadığının anlaşılması hâlinde bölge adliye mahkemesinin esasıincelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanınkararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yermahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadankesin olarak karar vereceği hâller sayılmıştır.
4. Bakılmakta olan davanın ilk derecemahkemesinde görülmekte olduğu gözetildiğinde bölge adliye mahkemesininvereceği kararlara ilişkin düzenleme içeren itiraz konusu kuralın bakılmaktaolan davada uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
5. Açıklanan nedenle kuralın itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan “…kesin…”ibaresinin itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davadauygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyleREDDİNE 10/9/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR