ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/2
Karar Sayısı : 2025/4
Karar Tarihi : 16/1/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 22/11/2001tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 437. maddesinin 6/12/2019 tarihlive 7196 sayılı Kanun’un 54. maddesiyle değiştirilen üçüncü fıkrasında yer alan“Hâkim, ilgili kişiyi dinler,...” ibaresinin Anayasa’nın 5., 13. ve 40. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması kararına karşıdenetim makamına yapılan itiraz üzerine itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 437. maddesişöyledir:
“II.Yargılama usulü
Madde 437- Hâkim, basit yargılama usulüne görekarar verir.
Gerektiğinde ilgili kişiye adlî yardım sağlanır.
(Değişik fıkra:6/12/2019-7196/54 md.) Hâkim,ilgili kişiyi dinler, tahkikatı tamamlar ve gecikmeksizin en geç ikigün içinde kararını verir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed NuriÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntemdüzenlenmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmaktaolan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak AnayasaMahkemesine göndereceği belirtilmiş; anılan fıkranın (a) bendinde “İptali istenen kuralların Anayasanınhangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı”, (b) bendinde ”Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylıörneği” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise yöntemine uygun olmayan itirazbaşvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizingerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçelikararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği hüküm altına alınmış, sözkonusu maddenin (2) numaralı fıkrasının (a)bendinde de ”Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneği” AnayasaMahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır.
4. Yine İçtüzük’ün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(b) bendinde Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede başvurudaeksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yoluna ilişkinişlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği, (2)numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın itiraz yolunabaşvuran mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engelolmadığı belirtilmiştir.
5. Yapılanincelemede itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli karar ile itiraz yolunabaşvurduğu ancak gönderilen belgeler arasında başvuru kararına ilişkin olarakdüzenlenen tutanağın onaylı örneğinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
6. Ayrıca itiraz yoluna başvuran Mahkeme tarafından itiraz konusu kuralın Anayasa’nın 5., 13. ve40. maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğu da ayrı ayrı ve gerekçeleriylebirlikte açıkça gösterilmemiştir. Bu itibarlabaşvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
7. Açıklanannedenlerle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) ve(b) bentleri ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ve(2) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemineuygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.
III. HÜKÜM
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun437. maddesinin 6/12/2019 tarihli ve 7196 sayılı Kanun’un 54. maddesiyledeğiştirilen üçüncü fıkrasında yer alan “Hâkim, ilgili kişiyi dinler,...”ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından REDDİNE 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI