Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2025/20, K.2025/198 Sayılı Karar - 08/10/2025

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2025/20

Karar Sayısı:2025/198

Karar Tarihi:8/10/2025

R.G.Tarih-Sayı:31/12/2025-33124

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Murat EMİR, Gökhan GÜNAYDIN, Ali Mahir BAŞARIR ilebirlikte 129 milletvekili

İPTALDAVASININ KONUSU: 24/12/2024 tarihli ve (167) numaralı Bakanlıklara Bağlı,İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların TeşkilatıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili,İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 451. maddesinin yeniden düzenlenen (2)numaralı fıkrasının dördüncü ve altıncı cümlelerinin Anayasa’nın Başlangıçkısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 70., 104. ve 128. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞIKARARNAMESİ KURALLARI

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talepedilen kuralların da yer aldığı 1. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 451.maddesinin yeniden düzenlenen (2) numaralı fıkrası şöyledir:

 “(2) (Ek:RG-5/2/2019-30677-CK-30/13) (İptalfıkra:Anayasa Mahkemesinin 30/11/2022 tarihli ve E.:2019/38; K.:2022/148 sayılıKararı ile) (Yeniden düzenleme:RG-25/12/2024-32763-CK-167/1) Yönetim Kurulu beşüyeden oluşur. Gençlik ve Spor Bakanı, Yönetim Kurulunun başkanıdır. Bakan veTeşkilat Başkanı Yönetim Kurulunun tabii üyeleridir. Diğer üç üye Bakantarafından iki yıl için görevlendirilir. Görev süresi sona eren üyelertekrar görevlendirilebilir. Yönetim Kurulu üyesi olarak görevlendirilecekkişilerin en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olması şarttır.Yönetim Kurulu, haftada en az bir defa ve Bakanın uygun göreceği zamanlardatoplanır. Toplantı ve karar yeter sayısı üçtür. Mazeretsiz veya izinsiz olaraküst üste üç toplantıya katılmayanların üyelikleri kendiliğinden sona erer.Mazeretin kabul edilip edilmemesine Yönetim Kurulu karar verir. Bakanınbulunmadığı toplantılarda Yönetim Kuruluna Teşkilat Başkanı başkanlık eder.Yönetim Kurulu kararları, Bakan onayı ile yürürlüğe girer.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca KadirÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfanFİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve MetinKIRATLI’nın katılımlarıyla 11/2/2025 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğüdurdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Cem GÜNDOĞDUtarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları,dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

A. CBK’ların Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi

3. Anayasa Mahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini veyargısal denetimine ilişkin ilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir.Buna göre CBK’ların yargısal denetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesininon yedinci fıkrasının birinci ila dördüncü cümlelerinde belirtilen konubakımından yetki kurallarına uygunluğunun ele alınması gerekmekte olup bukapsamda düzenlemenin yürütme yetkisine ilişkin olması, Anayasa’nın İkinciKısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevlerle ilgiliolmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen ya da kanundaaçıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir. Anılan fıkra yönünden herhangibir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK’ların içerik yönündenAnayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM, E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020,§§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2018/119, K.2020/25,11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27, 11/6/2020, §§ 3-13).

B. CBK’nın 1. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’nın 451. MaddesininYeniden Düzenlenen (2) Numaralı Fıkrasının Dördüncü ve Altıncı Cümlelerinin İncelenmesi

1. Genel Açıklama

4. Spor Toto Teşkilat Başkanlığının (Başkanlık)kurulmasına, teşkilatı ile görev ve yetkilerine ilişkin hususlar (4) numaralıCBK’nın 448 ila 468. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda anılan CBK’nın448. maddesinde Başkanlığın Gençlik ve Spor Bakanlığına (Bakanlık) bağlı vetüzel kişiliğe sahip olduğu belirtilmiştir. Söz konusu maddede Başkanlığın haizolduğu tüzel kişiliğin kamu tüzel kişiliği olduğuna dair açık bir hükme yerverilmemiş ise de CBK’nın Başkanlığın kuruluşu, teşkilatı, görev ve yetkileri ilepersonel yapısına ilişkin hükümleri birlikte değerlendirildiğinde bunun kamutüzel kişiliği olduğu anlaşılmaktadır (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM,E.2019/38, K.2022/148, 30/11/2022, § 10).

5. CBK’nın 451. maddesinin (2) numaralı fıkrasındaBaşkanlığın Yönetim Kurulunun (Yönetim Kurulu) beş üyeden oluştuğu ve Gençlikve Spor Bakanının (Bakan) Yönetim Kurulunun başkanı olduğu belirtilmiştir.Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasında ise Yönetim Kurulunun görev veyetkileri düzenlenmiştir. Buna göre spora dayalı bahis ve şans oyunlarınındüzenlenmesine ilişkin ve bu tür oyunları düzenleme faaliyetinin gelişmesinisağlayacak kararlar almak, bu konuda çalışma programları hazırlamak, bayiliklerinnerede kurulacağını ve sayısını, bayilerle yapılacak sözleşmelerin esasları ilebayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını, bu maddede belirtilengörevlerin yaptırılmasına ilişkin ilkeleri, başbayi ile yapılacak sözleşmelerinesasları ile komisyon ve teşvik primi dâhil olmak üzere ihale kıstaslarını ve personelkadrolarının adet ve nitelikleri ile bunlardan Yönetim Kurulu kararı ileatanacakları tespit etmek, açıktan atama, fesih ve görevden alma kararlarınıalmak, uygun görülecek yerlerde temsilcilikler kurulmasına ve gerektiğindekapatılmasına karar vermek, yıllık bütçeyi ve kesin hesapları incelemek veonaylamak, gereken hâllerde bütçenin bölümleri arasında aktarma yapmak veyaödenek eklemek, aylık hesapları incelemek ve onaylamak, Başkanlıkça hazırlanmışyönetmelik tasarılarını inceleyerek görüş bildirmek, Bakanlıkça veya Başkanlıkçagerek görülecek diğer hususlar hakkında karar vermek veya görüş bildirmek,Başkanlıkça yapılacak her türlü duyuru ile reklamların konusunu ve bedelinibelirlemek Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasındadır.

2. İptal Talebinin Gerekçesi

6. Dava dilekçesinde özetle; Yönetim Kurulu üyeliklerineatanma şartı niteliğinde olan dava konusu kuralların -kamu görevine girmehakkıyla bağlantılı olduğundan- CBK ile düzenlenmesine imkân bulunmadığı,Yönetim Kurulu üyelerinin 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan (3) numaralı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum veKuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne ekli (I)ve (II) sayılı Cetvellerde üst kademe yöneticiler arasında yer almadığı, bunedenle anılan göreve ilişkin olarak görev süresini ve atanma şartlarınıbelirleyen kuralların münhasıran kanunla düzenlenmesi gerektiği, kurallarlayasamanın yetki alanına müdahale edildiği belirtilerek kuralların Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 70., 104. ve 128. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

a. Dördüncü Cümle

i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

7. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralınAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 70. ve 128. maddelerine deaykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetkikuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden buhusustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

8. Dava konusu kuralda Yönetim Kurulunun üç üyesininBakan tarafından iki yıl için görevlendirilmesi öngörülmektedir. Kamu kurum vekuruluşlarının karar organlarının belirlenmesi ve bunların oluşumuna ilişkindüzenlemeler idarenin teşkilat yapısıyla ilgili olup idarenin kuruluş vegörevlerinin belirlenmesinin bir parçasını oluşturmaktadır. Diğer yandan kuraldaüç Yönetim Kurulu üyesinin Bakan tarafından iki yıl süreyle görevlendirileceğibelirtilmekle birlikte (4) numaralı CBK’nın 451. maddesinin (2) numaralıfıkrasında Yönetim Kurulunun haftada en az bir kere toplanmasının öngörüldüğü,görev ve yetkileri gözetildiğinde Bakan tarafından yapılan görevlendirmeninatama niteliğinde sonuç doğuracağı anlaşılmaktadır (benzer yöndekideğerlendirme için bkz. AYM, E.2024/106, K.2024/224, 25/12/2024, § 41). Buitibarla Başkanlığın teşkilat yapısına ve bu yapının karar mekanizmasında görevalacak Yönetim Kurulu üyelerinin belli bir süreyle görevlendirilmesine ilişkindüzenlemeler öngören kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birincicümlesinde belirtilen yürütme yetkisine ilişkin konulardan olduğuanlaşılmaktadır.

9. Anayasa’nın kamu hizmetine girme hakkını düzenleyen70. maddesinde “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir./ Hizmetealınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.”hükmüne yer verilmiştir. Anılan hak sadece kamu hizmetlerine girmeyi değil kamuhizmetlerinde bulunmayı/kalmayı da güvence altına almaktadır (AYM, E.2021/104,K.2021/87, 11/11/2021, § 48). Dolayısıyla kişinin kamu hizmetinde kalmaya devamedebilme imkânından yararlanması sonucunu doğuran düzenlemeler Anayasa’nın 70.maddesi kapsamındadır.

10. Öte yandan Anayasa’nın 128. maddesinin ikinci fıkrasının birincicümlesinde “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğerözlük işleri kanunla düzenlenir.” hükmüne yer verilmiştir.

11. Başkanlıkta görev yapacak üç YönetimKurulu üyesinin iki yıl süreyle Bakan tarafından görevlendirilmesini öngörenkuralın hem kamu hizmetine girme hakkınadair hem de münhasıran kanunla yapılması gereken bir düzenleme niteliğitaşımaktadır.

12. AncakAnayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasında “[Üst kademe kamuyöneticilerinin] atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığıkararnamesiyle düzenler.” denilmek suretiyle üst kademe kamuyöneticilerinin atanma usul ve esasları, Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncufıkrası uyarınca CBK ile düzenlenebileceği özel olarak belirtilen konulararasında gösterilmiştir.

13. Bu bağlamda üst kademe kamuyöneticilerinin atanma usul ve esaslarının düzenlenmesi kapsamındaki konularlasınırlı olmak üzere anılan hususlarda Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncufıkrası uyarınca CBK ile düzenleme yapılabilir.

14. Üstkademe kamu yöneticilerikavramının neyi ifade ettiğine yönelik olarak Anayasa’da genel ve soyut birtanımlama yapılmamış ya da herhangi bir ölçüte yer verilmemiştir. Bununlabirlikte Anayasa Mahkemesince bu anayasal kavramın kendi bağlamı içinde özerkbir biçimde yorumlanması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanlığıhükûmet sisteminin yürürlüğe girmesinden önceki dönemde verdiği bir kararında üstkademe yönetici kavramını yorumlamıştır. Anayasa Mahkemesi 10/1/1985 tarihli ve3149 sayılı Üst Kademe Yöneticilerinin Yetiştirilmesi Hakkında Kanun’un, üstkademe kamu yöneticilerini daire başkanını da içine alacak şekilde saymayoluyla belirleyen kapsam maddesini de (2. madde) denetlediği kararında üstkademe kamu yöneticileri kavramının belirlenmesinde esas alınacak her durumdageçerli, değişmez ve mutlak ölçütler bulmanın zorluğuna dikkat çekmiştir. Bubağlamda Anayasa Mahkemesi anılan kararında kamu politikasının tayininekatılma, seçimle gelmemekle birlikte etkin bir otoriteye sahip olma vekuruluşunun en üst düzeyinde bulunma gibi bazı ölçütlerin önerilmesinerağmen üst kademe yöneticilerinin kimler olduğunun doktrinde ve kanunlardaaçıklığa kavuşturulmadığını, esasen bunun çok zor olduğunu ve bu zorluğudikkate alan kanun koyucunun da bunları bir bir saymak yolunu tercih ettiğinibelirtmiştir. Anayasa Mahkemesine göre üst kademe kamu yöneticilerine dair birtanım yapılsaydı dahi, tam anlamıyla bir tanım olmayacak ve takdire yine deelverişli bulunacaktı (AYM, E.1985/3, K.1985/8, 18/6/1985).

15. Anayasa Mahkemesinin anılankararında vurgulandığı üzere bu kavramın tanımlanmasında güçlükler bulunsa daözellikle Cumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminin yürürlüğe girmesinden sonraanayasal bir kavrama da dönüşmüş olduğu gözetildiğinde bunun belli birçerçeveye kavuşturulması bir zorunluluktur (AYM, E.2019/111, K.2023/63,5/4/2023, § 80).

16. Genelanlamda bir tanımlama yapılacak olursa Anayasa’da yer verilen üst kademe kamuyöneticileri kavramının belirli bir kamu hizmetini yürüten kamu kuruluşununhiyerarşik bakımdan üst düzeylerinde görev alan ve aynı zamanda o hizmetalanıyla ilgili kamu politikalarının belirlenmesinde ve uygulanmasında etkinbir otoriteye, yetki ve sorumluluğa sahip olan kişileri ifade ettiğisöylenebilir (AYM, E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 81).

17.Bu itibarla kurum içinde klasik anlamda belirli bir sevk ve idare, başka birdeyişle yönetim yetkisine sahip olmakla birlikte kurumun görev ve yetkileriçerçevesindeki politikaların belirlenmesi sürecine katılmayan, yönetim yetkisibu politikaları uygulamakla sınırlı olan yöneticilerin ya da kurumun hizmetalanıyla ilgili kamu politikalarının tayininde sadece istişari nitelikte rolüstlenen kişilerin üst kademe kamu yöneticisi olarak kabulü mümkün değildir(AYM, E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 82).

18. Anayasa Mahkemesi bir kuralın üstkademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslarındüzenlenmesine ilişkin olup olmadığını CBK koyucunun nitelendirmesindenbağımsız olarak, yukarıda tespit edilen ilkeler çerçevesinde her bir kuralözelinde özerk şekilde ele alıp nihai olarak denetleme görevinin kendisine aitolduğunu belirtmiştir (AYM, E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 83).

19. Budurumda Yönetim Kurulu üyelerinin Bakan tarafından görevlendirilmesini öngörenkuralın üst kademe kamu yöneticilerine ilişkin bir düzenleme olup olmadığının,başka bir deyişle bu kişilerin üst kademe kamu yöneticisi niteliği taşıyıptaşımadığının değerlendirilmesi gerekir.

20. (4) numaralı CBK’nın kuralın da yeraldığı 451. maddesinde, Yönetim Kurulu üyelerinin yurt içinde ve yurt dışındaspor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmaküzere Bakanlığa bağlı ve tüzel kişiliğesahip olarak faaliyet göstermek üzere kurulan Başkanlıkta hiyerarşik bakımdan en üst düzeyde ve ayrıca kararmercii olarak görev yapmaları öngörülmektedir. Dolayısıyla bu kişilerin, görev-yetki ve sorumlulukları itibarıyla,anılan hizmet alanına ilişkin kamu politikalarının belirlenmesi veuygulanmasında etkin bir otoriteye sahip oldukları şüphesizdir. Bu itibarlaYönetim Kurulu üyelerinin üst kademe kamu yöneticileri kapsamındadeğerlendirilmesi gerekmektedir.

21. Buna göre kuralın üst kademe kamuyöneticilerinin atanma usul ve esaslarıyla ilgili bir düzenleme öngörmesisebebiyle Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasıyla bağlantılı olarak anılan maddenin on yedincifıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

22. Yönetim Kurulu üyelerini görevlendirmeye/atamayayetkili makamın belirlenmesine yönelik olarak yürürlükte herhangi bir kanunidüzenleme bulunmamaktadır. Bu itibarla kural, kanunda açıkça düzenlenenkonulara ilişkin değildir.

23. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

24. Anayasa’nın104. maddesinin dokuzuncu fıkrasında üst kademe kamu yöneticilerininCumhurbaşkanı tarafından atanacağı belirtilerek bu konuda Cumhurbaşkanıtek başına yetkili kılınmıştır. Dolayısıyla Cumhurbaşkanının üst kademe yöneticileriniatama yetkisi bir başka makamın onayına tabi tutulamayacağı gibi bir başkamakamın teklifine de bağlı kılınamaz (AYM, E.2018/120, K.2023/171, 11/10/2023,§ 45). Üst kademe kamu yöneticilerinin bizzat Cumhurbaşkanı tarafından atanmasıCumhurbaşkanlığı hükûmet sisteminde benimsenen temel esaslardan biridir (AYM,E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 69). Dolayısıyla üst kademe kamuyöneticisi olan Yönetim Kurulu üyelerini atama yetkisinin de münhasıranCumhurbaşkanına ait olduğu açıktır.

25. Bu itibarla üst kademe kamu yöneticisi olan YönetimKurulu üyelerinin Bakan tarafından atanması sonucunu doğuracak şekildegörevlendirilmesini öngören kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasıyla bağdaşmadığısonucuna varılmıştır.

26. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesineaykırıdır. İptali gerekir.

Muhterem İNCE ve Ömer ÇINAR bu görüşe katılmamışlardır.

Kural, Anayasa’nın 104. maddesine aykırıgörülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 2. maddesi yönündenincelenmemiştir.

b. Altıncı Cümle

i. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

27. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönündenkuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 70. ve 128.maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konubakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındadüzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

28. Dava konusu kuralda Yönetim Kurulu üyeliği için kişilerinen az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olması şartı öngörülmektedir.

29. Kuralın Yönetim Kurulu üyesi olarak atanacakkişilerde aranan niteliklere ilişkin bir düzenleme öngördüğü, bu itibarlayürütme yetkisine ilişkin olduğu açıktır.

30. Kural,bir kamu görevi olan Yönetim Kurulu üyeliği için aranan şartlara ilişkinolduğundan hem kamu hizmetlerine girme hakkına dair hem de Anayasa’nın 128.maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi gereğince münhasıran kanunlayapılması gereken bir düzenleme niteliği taşımaktadır.

31. (167)numaralı CBK’nın 1. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 451. maddesinin yenidendüzenlenen (2) numaralı fıkrasının dördüncü cümlesinin konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’ya uygunluk denetimindebelirtilen gerekçeler bu kural bakımından da geçerlidir. Yönetim Kurulu üyeleriBaşkanlığın üst kademe yöneticileri olduğundan üyelerde aranacak şartları düzenleyenkuralın Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasıyla bağlantılı olarakanılan maddenin on yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı biryönü bulunmamaktadır (benzer yöndeki değerlendirme için ayrıca bkz. AYM,E.2018/149, K.2022/163, 29/12/2022, § 168).

32. Yönetim Kurulu üyeliği için aranan şartlara yönelikolarak yürürlükte herhangi bir kanuni düzenleme bulunmamaktadır. Bu itibarlakural, kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin de değildir.

33. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

ii. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

34. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti;eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak veözgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunugeliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum vetutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimineaçık olan devlettir.

35. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri belirlilikilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararlarına göre anılan ilke,yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi birduraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel olmasını gerektirmektedir.

36. Anılan ilkenin yürütmenin asli düzenleyici işleminiteliğinde olan CBK’lar bakımından da geçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır (AYM, E.2022/113, K.2023/112, 22/6/2023, § 29;E.2018/125, K.2020/4, 22/1/2020, § 28).

37. Yönetim Kurulu üyeliği için en az dört yıllıkyükseköğrenim mezunu olunması şartı öngören kuralın açık, net, anlaşılır,uygulanabilir ve nesnel şekilde düzenlendiği görülmektedir. Bu yönüyle kuraldaherhangi bir belirsizlik bulunmamaktadır.

38. Anayasa’nın 104.maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanı CBK’yla kamu görevlilerininistihdamı alanında Anayasa’nın temel ilkelerine ve bu alanla ilgili öngördüğükurallarına bağlı kalmak koşuluyla üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarınailişkin usul ve esasları belirleme hususunda takdir yetkisine sahiptir (AYM,E.2018/149, K.2022/163, 29/12/2022, § 173). Bu bağlamda yürütülen hizmetinözelliği de dikkate alınarak Yönetim Kurulu üyeliğinin gerektirdiğinitelikleri, dolayısıyla aranan şartları belirlemek de Cumhurbaşkanının takdiralanındadır.

39. Anayasa’nın 2. maddesinde güvencealtına alınan hukuk devleti ilkesi gereğincekanunların ve CBK’ların kamu yararı gözetilerekçıkarılması zorunludur. Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre kamuyararı genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olantoplumsal yararı ifade etmektedir. Kanunun ya da CBK’nın amaç ögesi bakımındanAnayasa’ya aykırı olmaması için çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacıngözetilmemiş olması gerekir. Kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğuaçıkça anlaşılabiliyorsa amaç unsuru bakımından Anayasa’ya aykırılık sözkonusudur.

40. Anayasa’ya uygunluk denetiminde kuralınöngörülmesindeki kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığı değil incelenenkuralın ihdasında kamu yararı dışında belli bireylerin ya da gruplarınçıkarlarının gözetilip gözetilmediği incelenir. Diğer bir anlatımla bir kuralınAnayasa’ya aykırılık sorunu çözümlenirken kamu yararı konusunda Anayasa Mahkemesininyapacağı inceleme, yalnızca kuralın kamu yararı amacıyla çıkarılıpçıkarılmadığının denetimiyle sınırlıdır.

41. Yönetim Kurulu üyesi olmak için aranan en az dörtyıllık yükseköğrenim mezunu olunması şartının sahip olunacak görevin veyetkinin niteliği gözetildiğinde kamu yararı dışında özel çıkarlar gözetilerekveya belirli kişiler lehine getirildiği sonucuna ulaşılmasına neden olabilecekbir yönü bulunmamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. AYM,E.2018/149, K.2022/163, 29/12/2022, § 179).

42. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

IV. İPTAL KARARININ YÜRÜRLÜĞE GİRECEĞİ GÜN SORUNU

43. Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrasında “Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya TürkiyeBüyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarınınResmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerdeAnayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıcakararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı gündenbaşlayarak bir yılı geçemez.” denilmekte, 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrasında dabu kural tekrarlanarak Mahkemenin gerekli gördüğü hâllerde Resmî Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak iptal kararınınyürürlüğe gireceği tarihi bir yılı geçmemek üzere ayrıca kararlaştırabileceğibelirtilmektedir.

44. (167) numaralı CBK’nın1. maddesiyle (4) numaralı CBK’nın 451. maddesinin yeniden düzenlenen(2) numaralı fıkrasının dördüncü cümlesinin iptaledilmesi nedeniyle doğacak hukuksal boşlukkamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.

V. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

45. Dava dilekçesinde özetle, davakonusu kuralların uygulanmaları hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlarındoğabileceği belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talepedilmiştir.

24/12/2024 tarihli ve (167) numaralıBakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum veKuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle 15/7/2018tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı BakanlıklaraBağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve KuruluşlarınTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 451. maddesinin yenidendüzenlenen (2) numaralı fıkrasının;

A.Dördüncü cümlesine yönelik iptal hükmününyürürlüğe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu cümleye ilişkin yürürlüğündurdurulması talebinin REDDİNE,

B. Altıncı cümlesine yönelik iptal talebi 8/10/2025 tarihlive E.2025/20, K.2025/198 sayılı kararla reddedildiğinden bu cümleye ilişkin yürürlüğündurdurulması talebinin REDDİNE,

8/10/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

VI. HÜKÜM

24/12/2024 tarihli ve (167) numaralıBakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum veKuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde DeğişiklikYapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle 15/7/2018tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı BakanlıklaraBağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve KuruluşlarınTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 451. maddesinin yenidendüzenlenen (2) numaralı fıkrasının;

A. Dördüncü cümlesinin;

1. Konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıolmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

2. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olduğuna veİPTALİNE, Muhterem İNCE ile Ömer ÇINAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA, iptal hükmünün Anayasa’nın 153.maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğinceKARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK ALTI AY SONRA YÜRÜRLÜĞEGİRMESİNE OYBİRLİĞİYLE,

B. Altıncı cümlesinin konu bakımından yetki ve içeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

8/10/2025 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY

Anayasa Mahkemesi, 24/12/2024 tarihli ve (167) numaralıBakanlıklara Bağlı, İlgili, ilişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve KuruluşlarınTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde Değişiklik Yapılmasına DairCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle (4)numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 451. maddesinin yeniden düzenlenen(2) numaralı fıkrasının dördüncü cümlesinde yer alan “Diğer üç üye Bakantarafından iki yıl için görevlendirilir” ifadesini, içerik açısındanAnayasa’nın 104. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir. Aşağıdabelirttiğimiz nedenlerle, söz konusu düzenlemelerin Anayasa’ya aykırı olmadığıkanaatinde olduğumuzdan iptal yönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz. Şöyleki;

Çoğunluk tarafından iptal gerekçesinde, söz konusu hükmünüst kademe yöneticisi olan yönetim kurulunu düzenlediği, Anayasa’nın 104.maddesinin 9. fıkrasına göre, üst kademe yöneticilerinin Cumhurbaşkanıtarafından atanması gerektiği, bu yetkinin bir başka makama bırakılamayacağı,dava konusu kuralda yetkinin Bakana bırakıldığı, bu nedenle söz konusu kuralınAnayasanın 104. maddesinin 9. fıkrasına aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2017 yılında Anayasanın 104., 105. ve 106. maddelerinde6771 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında Cumhurbaşkanlığı hükümetsistemine geçilmiş olup, bizzat Anayasa tarafından Cumhurbaşkanına asli biryetki tanınarak Kararname çıkarma yetkisi verilmiştir. Anayasanın 104.maddesinin 17. fıkrasında, Cumhurbaşkanı’nın yürütme yetkisine ilişkinkonularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabileceği belirtildikten sonra,kararname çıkarılamayacak alanlar sınırlı sayıda olmak üzere belirtilmiştir. Cumhurbaşkanı’nayürütme yetkisine ilişkin konularda CBK çıkarma yetkisinin genel olarakverilmesinin yanı sıra Anayasa’nın diğer bazı maddelerinde belirtilen kimikonuların CBK ile düzenleneceği ayrıca ifade edilmiştir. Bu kapsamdaAnayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasında üst kademe kamuyöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların; 106. maddesinin onbirinci fıkrasında bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri veyetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulmasının;108. maddesinin dördüncü fıkrasında Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi,üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin; 118. maddesinin altıncıfıkrasında Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı vegörevlerinin CBK’larla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Anayasa’nın 123.maddesinin üçüncü fıkrasında ise kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya CBK ilekurulacağı belirtilmiştir.

Anayasa’nın 104. maddesinin dokuzuncu fıkrasında Cumhurbaşkanınıngörev ve yetkileri sayılırken, “Üst kademe kamu yöneticilerini atar,görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esaslarıCumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.” hükmüne yer verilmiştir. Buhükmün doğru yorumlanması, dava konusu kuralın Anayasa’ya uygunluğu denetimindeönem arz etmektedir. Öncelikle anılan kuralla, üst kademe yöneticilerininatanması, görevden alınması ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esaslarındüzenlenmesi konusunda Cumhurbaşkanına geniş bir takdir yetkisi verildiğianlaşılmaktadır. Cumhurbaşkanına tanınan bu takdir yetkisi kapsamında üstkademe kamu yöneticilerinin atanma usûl ve esasları (3) numaralı CBK’dadüzenlenmiştir. Anılan CBK’nın “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesindebu CBK’nın amacının üst kademe kamu yöneticileri ile ilgili usûl ve esaslar ilekamu kurum ve kuruluşlarında atama usûl ve esaslarını belirlemek olduğu hükmebağlanmıştır. (3) sayılı CBK’da I ve II sayılı cetvellerde sayma suretiylebelirlenen üst kademe kamu yöneticilerinin atanma usul ve esasları düzenlenmiştir.

(3) sayılı CBK’nın “Atama usulü” başlıklı 2.maddesinin (2) numaralı fıkrasında “(Değişik birinci cümle:RG-31/8/2024-32648-CK-162/1 md.) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (I) ve(II) sayılı cetvellerde yer alan kadro, pozisyon ve görevler ile vali yardımcısıve kaymakam kadrolarına Cumhurbaşkanı kararıyla atama yapılır. Bu fıkradasayılmayan kadro, pozisyon ve görevlere, ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı, bakanveya atamaya yetkili amirler tarafından atama yapılır. Cumhurbaşkanı yardımcısıve bakan bu yetkisini alt kademedeki yöneticilere devredebilir.”düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre, üst kademe yöneticilerininbelirlenmesi, atanması ve görevden alınması konusunda geniş takdir yetkisinihaiz Cumhurbaşkanı tarafından, I ve II sayılı Cetvellerde yer alan kadrolarınüst kademe yöneticisi kadroları olarak kabul edildiği, sayılmayan kadrolarınise üst kademe yönetici kadroları olarak kabul edilmediği anlaşılmaktadır.

(3) sayılı CBK’nın I veya II sayılı Cetvelinde Spor TotoTeşkilat Başkanlığının Yönetim Kuruluna ilişkin herhangi bir düzenlemeöngörülmemiştir. Üst kademe yöneticilerinin kim olduğu ve atanma usul veesaslarının belirlenmesi hususunda Cumhurbaşkanı’nın geniş bir takdir yetkisinihaiz olduğu nazara alındığında, (3) sayılı CBK’nın 2. maddesinde yer alan, “Bufıkrada sayılmayan kadro, pozisyon ve görevlere, ilgili Cumhurbaşkanıyardımcısı, bakan veya atamaya yetkili amirler tarafından atama yapılır” düzenlemesiuyarınca, I veya II sayılı cetvelde yer almayan üst kademe yöneticilerinin yinebizatihi Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile Bakan tarafından görevlendirileceğininkararlaştırılmasında içerik açısından Anayasa’nın 104. maddesine aykırılık sözkonusu değildir.

Açıklanan nedenlerle dava konusu kural, içerik açısından Anayasa’nın104. maddesine aykırı olmadığı ve iptal talebinin reddedilmesi gerektiğinidüşündüğümüzden, aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.