ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2025/213
Karar Sayısı:2025/193
Karar Tarihi:8/10/2025
R.G. Tarih-Sayı:Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 19. İdare Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 8/6/1949tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu’na 17/4/2008tarihli ve 5754 sayılı Kanun’un 75. maddesiyle eklenen ek 82. maddenin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinin “…olmakla birlikte, anılan Kanunhükümlerine göre aylık bağlandığı sırada son defa uzun vadeli sigorta kollarıaçısından 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendikapsamında çalışmakta olanlara,” bölümünün Anayasa’nın 2., 10. ve 35.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Emekliikramiyesi ödenmesine ilişkin başvurunun reddine yönelik işlemin iptalitalebiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusukuralın da yer aldığı ek 82. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
“Ek Madde 82- (Ek: 17/4/2008-5754/75 md.)
1) 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanunun yürürlüğegirdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendikapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanlardan;
…
b) 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sigortalılık hallerininbirden fazlasına tabi olarak çalışmış olmakla birlikte, anılan Kanunhükümlerine göre aylık bağlandığı sırada son defa uzun vadeli sigorta kollarıaçısından 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendikapsamında çalışmakta olanlara,
…
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, 5510 sayılı Kanunun 3üncü maddesinin birinci fıkrasının (21) numaralı bendinde belirtilen kamuidarelerinde aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c)bentleri kapsamında geçen uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süreleriesas alınarak emekli ikramiyesi; anılan Kanunun geçici 4 üncü maddesine göreaylığa veya toptan ödemeye hak kazanan sigortalıların emeklilik ikramiyesineilişkin azami süre, hesap yöntemi, emekli ikramiyesinin hesabında kullanılanödeme unsurları ile bu ödeme unsurlarına hak kazanma şartlarına ilişkin esas veusûller, ödeme unsurlarının ikramiye hesabına esas alınan oran ve/veyamiktarları dikkate alınarak ödenir. Ancak, 5510 sayılı Kanunun 4 üncümaddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında geçen uzun vadeli sigortakolları bakımından sigortalılık süreleri esas alınarak emekli ikramiyesiödenebilmesi için; iş kanunlarına tabi olarak çalışmış olanların işsözleşmelerinin kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermişolması, sözleşmeli personel statüsünde çalışmış olanların ise hizmetsözleşmelerinin ilgili mevzuatına göre iş sonu tazminatı veya aynı mahiyetteolmakla birlikte başka bir adla ödenen tazminata hak kazanılmasını gerektirecekşekilde sona ermiş olması şarttır. Ayrıca, bu kişilerin, her ne suretle olursaolsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başka biradla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesiödenmiş olan süreleri, emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmaz.
…”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Onur MERCANtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40.maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak birkanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırıgörmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddiolduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptali için Anayasa Mahkemesinebaşvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin AnayasaMahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemeningörevine giren bir davanın bulunması gerekir.
3. 5434 sayılı Kanun’un ek 82.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde;31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilkdefa anılan Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındasigortalı olarak çalışmaya başlayanlardan söz konusu maddenin birincifıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sigortalılık hâllerininbirden fazlasına tabi olarak çalışmış olmakla birlikte Kanun hükümlerine göreaylık bağlandığı sırada son defa uzun vadeli sigorta kolları açısından anılan (c)bendi kapsamında çalışmakta olanlara Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından,3. maddenin birinci fıkrasının (21) numaralı bendinde belirtilen kamuidarelerinde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındageçen uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süreleri esasalınarak emekli ikramiyesinin, geçici 4. maddeye göre aylığa veya toptanödemeye hak kazanan sigortalıların emeklilik ikramiyesine ilişkin azami süre,hesap yöntemi, emekli ikramiyesinin hesabında kullanılan ödeme unsurları ile buödeme unsurlarına hak kazanma şartlarına ilişkin esas ve usullerin, ödemeunsurlarının ikramiye hesabına esas alınan oran ve/veya miktarlarının dikkatealınarak ödeneceği hükme bağlanmıştır.
4. 5434sayılı Kanun’un ek 82. maddesinin (1) numaralı fıkrasının söz konusu (b)bendinin “…olmakla birlikte, anılan Kanunhükümlerine göre aylık bağlandığı sırada son defa uzun vadeli sigorta kollarıaçısından 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendikapsamında çalışmakta olanlara,” bölümü itiraz konusu kuralıoluşturmaktadır. Bu itibarla kural 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiğitarihten sonra ilk defa anılan Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi kapsamında çalışmaya başlayanlara emekli ikramiyesi ödenmesine ilişkinbir şartı düzenlemektedir.
5. 12/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı İşMahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde idaripara cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesikapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere SGK’nın taraf olduğu sosyalgüvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin davalar işmahkemelerinin görevli olduğu davalar arasında sayılmıştır.
6. Anılan maddede 5434 sayılı Kanun’a ilişkin geçişhükümleri düzenlenmiştir. Bu bağlamda maddede esas itibarıyla Türkiye CumhuriyetiEmekli Sandığı iştirakçileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin hükümlere yerverilmiştir.
7. Bakılmakta olan davanın konusu davacının emekliikramiyesi ödenmesine ilişkin başvurusunun reddine yönelik SGK işlemininiptali talebine ilişkindir.
8. Yapılan incelemede davacının 5510 sayılı Kanun’un 4.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ilk defa 2011 yılındaçalışmaya başladığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti EmekliSandığı iştirakçiliği bulunmayan davacının emekli ikramiyesi ödenmesine ilişkinbaşvurusunun kural gereğince reddine yönelik SGK işleminden kaynaklananuyuşmazlık anılan Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamında yer almamaktadır.
9. Buna göre bakılmakta olan davanın 7036 sayılı Kanun’un5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde belirtilen idari para cezalarına itirazlar ile 5510sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzereSGK’nın taraf olduğu sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarailişkin davalar kapsamındabulunduğu anlaşılmaktadır.
10. Bu itibarla itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin7036 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca bakılmakta olan davada görevliolmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
11. Açıklanan nedenle başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye CumhuriyetiEmekli Sandığı Kanunu’na 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun’un 75.maddesiyle eklenen ek 82. maddenin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinin “…olmaklabirlikte, anılan Kanun hükümlerine göre aylık bağlandığı sırada son defa uzunvadeli sigorta kolları açısından 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birincifıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanlara,” bölümünün iptalinekarar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE 8/10/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI