ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/38
Karar Sayısı : 2025/34
Karar Tarihi : 11/2/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi
İTİRAZIN KONUSU: A. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’na 20/7/2017 tarihli ve 7035 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle eklenen308/A maddesinin,
B. 26/9/2004tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 34. maddesininbirinci fıkrasının (2) numaralı bendinin,
Anayasa’nın 9., 10., 11., 36., 37., 38., 40., 138., 139.,140., 141. ve 142. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine kararverilmesi talebidir.
OLAY: Kasten yaralama ve kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmasuçlarından açılan davanın istinaf incelemesinde itiraz konusu kurallarınAnayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
1. 5271 sayılı Kanun’unitiraz konusu 308/A maddesi şöyledir:
“Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyetbaşsavcılığının itiraz yetkisi
Madde 308/A- (Ek:20/7/2017-7035/23 md.)
(1)(Değişik cümle: 28/3/2023-7445/22 md.) Bölge adliye mahkemesi cezadairelerinin kesin nitelikteki kararlarına karşı bölge adliye mahkemesiCumhuriyet başsavcılığı, re’sen veya istem üzerine, kararın kendisine verildiğitarihten itibaren bir ay içinde kararı veren daireye itiraz edebilir. Sanığınlehine itirazda süre aranmaz. (Ek cümleler: 28/3/2023-7445/22 md.) Sanıkaleyhine itiraz edilebilmesi için kararı etkileyecek nitelikte esaslı birhatanın bulunması zorunlu olup, bu itiraz sanık veya müdafiine daire tarafındantebliğ olunur. Tebligat, ilgililerin dava dosyasından belirlenen sonadreslerine yapılmasıyla geçerli olur. İlgililer, tebliğden itibaren iki haftaiçinde yazılı olarak cevap verebilir. (Değişik cümleler:17/10/2019-7188/30 md.) Daire, mümkün olan en kısa sürede itirazı incelerve yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı itirazı incelemek üzereceza daireleri başkanlar kuruluna gönderir. Kurula gönderilen itiraz hakkında,kararına itiraz edilen dairenin başkanı veya görevlendireceği üye tarafındankurula sunulmak üzere bir rapor hazırlanır. (Ek cümleler:17/10/2019-7188/30 md.) Kurulun itirazın kabulüne ilişkin kararları,gereği için dairesine gönderilir. Kurulun verdiği kararlar kesindir. Dörttenfazla ceza dairesi olan bölge adliye mahkemelerinde Hâkimler ve Savcılar Kurulutarafından daire başkanları arasından belirlenen ve dört üyeden oluşanbaşkanlar kurulu bu incelemeyi yapar. Başkanlar kurulunun bu maddeye ilişkinçalışma usul ve esasları, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.”
2. 5235 sayılı Kanun’unitiraz konusu kuralın da yer aldığı 34. maddesi şöyledir:
“Başkanın görevleri
Madde 34- Bölge adliye mahkemesi başkanının görevlerişunlardır:
1. Mahkemeyi temsil etmek,
2. Bölge adliye mahkemesi ceza daireleri başkanlar kuruluve hukuk daireleri başkanlar kuruluna ve adalet komisyonuna başkanlık etmek,ceza daireleri başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kurulu ilekomisyon kararlarını yürütmek,
3. Mahkemenin uyumlu, verimli ve düzenli çalışmasınısağlamak, genel yönetim işlerini yürütmek ve bu yolda uygun göreceği önlemlerialmak,
4. (Ek: 15/8/2016-KHK-674/9 md.; Aynen kabul:10/11/2016-6758/9 md.) Hukukî veya fiilî nedenlerle bir dairenin kendi üyeleriile toplanamadığı hâllerde ilgisine göre diğer dairelerden kıdem ve sıraya göreüye görevlendirmek,
5. Bölge adliye mahkemesi memurlarını denetlemek veya denetletmek,personelden kendisine doğrudan bağlı olanlar hakkında ilgili kanunda belirtilendisiplin cezalarını uygulamak,
6. Hükme bağlanan işlerde adlî yargı ilk derece mahkemehâkim ve savcılarına verilen not fişlerini mercilerine göndermek,
7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed NuriÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davasebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesininhükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan birinin ilerisürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda buhükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancakanılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi içinelinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanınbulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkansorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yöndeetki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. İtirazyoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un308/A maddesi ile 5235 sayılı Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrasının (2)numaralı bendinin iptallerini talep etmiştir. 5271 sayılı Kanun’un 308/Amaddesinde bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itiraz yetkisidüzenlenmiştir. 5235 sayılı Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrasının itirazkonusu (2) numaralı bendinde ise bölge adliye mahkemesi ceza daireleribaşkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlar kuruluna ve adalet komisyonunabaşkanlık etmek, ceza daireleri başkanlar kurulu ve hukuk daireleri başkanlarkurulu ile komisyon kararlarını yürütmek bölge adliye mahkemesi başkanınıngörevleri arasında sayılmıştır.
4. Bakılmakta olan davada Bölge Adliye MahkemesiCumhuriyet Başsavcılığının itirazı Bölge Adliye Mahkemesi Ceza DaireleriBaşkanlar Kurulu tarafından kabul edilmiş; karar, gereği için itiraz yolunabaşvuran Mahkemeye gönderilmiştir. Davanın bulunduğu aşama itibarıyla bölge adliye mahkemesi Cumhuriyetbaşsavcılığının itiraz yetkisini düzenleyen kural ile bölge adliye mahkemesibaşkanının görevlerinden birini belirleyen kuralın bakılmakta olan davadauygulanma imkânının bulunmadığı açıktır.
5. Açıklanan nedenle kuralların itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
A. 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 20/7/2017 tarihli ve 7035sayılı Kanun’un 23. maddesiyle eklenen 308/A maddesinin,
B. 26/9/2004tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 34. maddesininbirinci fıkrasının (2) numaralı bendinin,
itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğudavada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliğinedeniyle REDDİNE 11/2/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI