ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/45
Karar Sayısı : 2025/45
Karar Tarihi : 6/3/2025
R.G.Tarih-Sayı :26/5/2025-32911
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 3. Vergi Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 6/1/1982tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28/7/2024 tarihlive 7524 sayılı Kanun’un 54. maddesiyle değiştirilen ek 1. maddesinin (2) numaralıfıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…45 inci…”, “…maddeleruyarınca istinaf…”, “…yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesindeise ilk derece mahkemesi…” ve “…kararın verildiğitarihteki parasal sınır esas alınır.” ibarelerinin Anayasa’nın 2., 10.,13., 37. ve 40. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülerek iptallerine kararverilmesi talebidir.
OLAY: Tapu harcının iptali talebiyle açılan davada itirazkonusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleriiçin başvurmuştur.
I. İPTALİİSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı ek 1.maddesi şöyledir:
“Parasal sınırların artırılması:
Ek Madde 1 – (Ek: 5/4/1990-3622/26 md.; Değişik :8/6/2000-4577/9 md.) (Değişik:28/7/2024-7524/54 md.)
1. Bu Kanunda öngörülen parasal sınırlar; her yıl, birönceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunununmükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yenidendeğerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılmaksuretiyle uygulanır. Bu şekilde belirlenen sınırların bin Türk lirasını aşmayankısımları dikkate alınmaz.
2. 17 nci madde uyarınca duruşma yapılmasının zorunluolduğu davaların belirlenmesinde davanın açıldığı; 45 inci ve 46ncı maddeler uyarınca istinaf veya temyiz yolunabaşvurulabilecek kararların belirlenmesinde ise ilk derece mahkemesiveya bölge idare mahkemesince nihai kararın verildiği tarihteki parasalsınır esas alınır. Ancak nihai karar tarihinden sonra parasalsınırlarda meydana gelen artış, bölge idare mahkemesinin kaldırma veyaDanıştayın bozma kararı üzerine yeniden bakılan davalarda uygulanmaz.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI,Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, YılmazAKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 6/3/2025 tarihindeyapılan ilk inceleme toplantısında önceliklesınırlama sorunu görüşülmüştür.
2. Anayasa’nın 152.ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olanmahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda bu hükümlerin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesinebaşvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren birdavanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olmasıgerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerindeortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya daolumsuz yönde etki yapacak nitelikte bulunan kurallardır.
3. 2577 sayılıKanun’un ek 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde anılan Kanun’un17. maddesi uyarınca duruşma yapılmasının zorunlu olduğu davalarınbelirlenmesinde davanın açıldığı tarihteki, Kanun’un 45. ve 46. maddeleriuyarınca istinaf veya temyiz yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesindeise ilk derece mahkemesi veya bölge idare mahkemesince nihai kararın verildiğitarihteki parasal sınırın esas alınacağı belirtilmiştir.
4. İtiraz yolunabaşvuran Mahkeme, anılan cümlede yer alan “…45 inci…”, “…maddeleruyarınca istinaf…”, “…yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesindeise ilk derece mahkemesi…” ve “…kararın verildiğitarihteki parasal sınır esas alınır.” ibarelerinin iptallerini talepetmiştir.
5. Cümlede yer alan “…maddeleruyarınca…”, “…yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesinde ise…”ve “…kararın verildiği tarihteki parasal sınır esas alınır.” ibareleri istinaf kanun yoluna başvuruya ilişkin parasal sınırınyanı sıra duruşma yapılmasının zorunlu olduğu hâller ve temyiz kanun yolunabaşvuru ile ilgili parasal sınırların belirlenmesi bakımından da geçerli, ortakkural niteliğindedir. Dolayısıyla bakılmakta olan davanın konusu ve bulunduğuaşama gözetildiğinde kuralların esasına ilişkin incelemenin “…45inci…” ve “…istinaf…” ve “…ilk derece mahkemesi…” ibareleriile sınırlı olarak yapılması gerekir.
6. Açıklanannedenlerle 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun’un 54. maddesiyle değiştirilen ek 1.maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “…45inci…”, “…maddeler uyarınca istinaf…”, “…yoluna başvurulabilecekkararların belirlenmesinde ise ilk derece mahkemesi…” ve “…kararınverildiği tarihteki parasal sınır esas alınır.” ibarelerinin esasınınincelenmesine, esasa ilişkin incelemenin “…45 inci…”, “…istinaf…”ve “…ilk derece mahkemesi…” ibareleri ile sınırlı olarak yapılmasınaOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
7. Başvuru kararı veekleri, Raportör Murat ÖZDEN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin raporve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
8. AnayasaMahkemesinin 11/2/2025 tarihli ve E.2025/39, K.2025/35 sayılı kararıyla 2577sayılı Kanun’un ek 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin “…45 inci ve46 ncı maddeler uyarınca istinaf veya temyiz yoluna başvurulabilecek kararlarınbelirlenmesinde ise ilk derece mahkemesi veya bölge idare mahkemesince nihaikararın verildiği…” bölümünün iptaline ve iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine kararverilmiştir. Anılan karar 6/3/2025 tarihli ve 32833 sayılı ResmîGazete’de yayımlanmıştır. Bu itibarla kurallarayönelik itiraz başvurusunun konusunun kalmadığı anlaşılmıştır.
9. Açıklanan nedenle konusu kalmayan başvuru hakkında kararverilmesine yer olmadığına karar vermek gerekir.
IV. HÜKÜM
6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanun’un 54. maddesiyledeğiştirilen ek 1. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yeralan “…45 inci…”, “…istinaf…” ve “…ilk derece mahkemesi…” ibarelerine ilişkinitiraz başvurusu hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA 6/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI