Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.2025/49, K.2025/120 Sayılı Karar - 03/06/2025

ANAYASA MAHKEMESİKARARI

 

EsasSayısı : 2025/49

KararSayısı : 2025/120

KararTarihi : 3/6/2025

R.G.Tarih-Sayı : 14/10/2025-33047

 

İPTAL DAVASINI AÇAN: TürkiyeBüyük Millet Meclisi üyeleri Murat EMİR, Gökhan GÜNAYDIN, Ali Mahir BAŞARIR ilebirlikte 130 milletvekili

 

İPTAL DAVASININ KONUSU: 27/12/2024tarihli ve (175) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde DeğişiklikYapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

 

A. 4. maddesiyle 15/7/2018tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (4) numaralı BakanlıklaraBağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve KuruluşlarınTeşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen;

 

1. 792/BB maddesinin,

 

2. 792/CC maddesinin (2)numaralı fıkrasının,

 

3. 792/ÇÇ maddesinin (2) numaralıfıkrasının,

 

4. Geçici 1. maddenin (3)numaralı fıkrasında yer alan “…mevzuatta…” ibaresinin,

 

B. 5. maddesiyle;

 

1. Ekli (1) Sayılı Liste'de yeralan kadro ve pozisyonların iptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan (2) numaralı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli ilgili cetvellerin Tarım ve OrmanBakanlığı bölümünden çıkarılmasının,

 

2. Ekli (2) Sayılı Liste'de yeralan kadroların ihdas edilerek (2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli(I) Sayılı Cetvel'e Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü bölümü olarakeklenmesinin,

 

Anayasanın Başlangıç kısmı ile 2., 6.,7., 8., 11., 104., 106., 123., 128., 153. ve 161. maddelerine aykırılığı ileri sürülerekiptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

 

I. İPTALİ İSTENEN CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ KURALLARI

 

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CBK) iptali talep edilen kuralların dayer aldığı;

 

1. 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen;

 

a. 792/BB maddesi şöyledir:

“Genelmüdür yardımcıları

 

MADDE792/BB- (1) Genel Müdürlüğün görevlerini yürütmede Genel Müdüre yardımcı olmaküzere üç genel müdür yardımcısı atanabilir.”

 

b. 792/CCmaddesi şöyledir:

 

 “Hizmet birimleri

 

MADDE792/CC- (1) Genel Müdürlük merkez teşkilatı aşağıdaki hizmet birimlerindenoluşur:

 

a)Milli Parklar Dairesi Başkanlığı.

 

b) Avve Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı.

 

c)Hayvanları Koruma Dairesi Başkanlığı.

 

ç)Sulak Alanlar Dairesi Başkanlığı.

 

d)Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.

 

e) Dışİlişkiler ve Eğitim Dairesi Başkanlığı.

 

f) DoğaTurizmi Dairesi Başkanlığı.

 

g)Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı.

 

ğ)Personel Dairesi Başkanlığı.

 

h)Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı.

 

ı)Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı.

 

i)Teftiş Kurulu Başkanlığı.

 

j)Hukuk Müşavirliği.

 

k)Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği.

 

(2)Genel Müdürlüğün hizmet birimlerinin görev ve yetkileri bu Bölümde belirtilenfaaliyet alanına uygun olarak Genel Müdürlükçe çıkarılan yönetmeliklebelirlenir.”

 

c. 792/ÇÇmaddesi şöyledir:

 

“Taşrateşkilatı

 

MADDE792/ÇÇ- (1) Genel Müdürlüğün taşra teşkilatı bu Bölüme ekli (I) sayılı Cetveldegösterilen bölge müdürlüklerinden oluşur. Bakanlıkça bölge müdürlüklerine bağlışube müdürlükleri, doğa koruma ve milli parklar müdürlükleri, milli parkmüdürlükleri ve şeflikler kurulabilir.

 

(2)Taşra teşkilatının çalışma usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından çıkarılanyönetmelikle belirlenir.”

 

ç. Geçici1. madde şöyledir:

 

“Geçişhükümleri

 

GEÇİCİMADDE 1- (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla;

 

a)Bakanlığın taşra teşkilatı bölge müdürlükleri kapatılmıştır.

 

b)Bakanlığın mülga Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile mülga bölgemüdürlüklerinin kullanımında olan her türlü taşınır, taşıt, araç, gereç,malzeme, demirbaş; bu birimlere ait yazılı ve elektronik ortamdaki her türlükayıtlar, dokümanlar ile yazılım uygulamaları, veri tabanı ve hizmetsunucuları; bu birimlerin yürüttüğü hizmetlerden doğan borç ve alacaklar ilehak ve yükümlülükler Genel Müdürlüğe devredilmiş sayılır.

 

c)Mülkiyeti Hazineye ait ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altındakitaşınmazlardan Bakanlığa tahsis edilmiş olup Bakanlık mülga Doğa Koruma veMilli Parklar Genel Müdürlüğü ile Bakanlık mülga bölge müdürlükleri tarafındankullanılan taşınmazlar başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Genel Müdürlüğetahsis edilmiş sayılır.

 

ç)Bakanlık mülga Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünde Genel Müdür,Genel Müdür Yardımcısı, Daire Başkanı ve Bölge Müdürü kadrolarında bulunanlarıngörevleri hiçbir işleme gerek kalmaksızın sona erer.

 

d)Bakanlığın kadro ve pozisyonlarında bulunanlardan mülga Doğa Koruma ve MilliParklar Genel Müdürlüğü ile mülga bölge müdürlüklerinde istihdam edilenlerinGenel Müdürlük kadro ve pozisyonlarına atanmaları hakkında 375 sayılı KanunHükmünde Kararnamenin ek 33 üncü maddesi hükümleri uygulanır.

 

(2)Bakanlık mülga Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Bakanlık mülgabölge müdürlüklerince yürütülmesi gereken hizmetler Genel Müdürlüğün ilgilibirimleri oluşturulup faaliyete geçene kadar Bakanlığın ilgili merkez ve taşrabirimleri tarafından yerine getirilmeye devam edilir.

 

(3)Genel Müdürlüğe verilen görevlerle ilgili olarak; mevzuattaBakanlık, Bakanlık mülga Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü veBakanlık mülga bölge müdürlükleri ile bunların yöneticilerine yapılan atıflar,ilgisine göre Genel Müdürlük ve Genel Müdürlüğün taşra teşkilatı ile bunlarınyöneticilerine yapılmış sayılır.

 

(4) Bumaddenin uygulanması ile Genel Müdürlüğün teşkilatlanmasına ilişkin hususlardaortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye, sorunları çözmeye ve uygulamayıyönlendirmeye Bakan yetkilidir.”

 

2. 5.maddesi şöyledir:

 

“MADDE5- Ekli (1) sayılılistede yer alan kadro ve pozisyonlar iptal edilerek 2 sayılı Genel Kadro veUsulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki ilgili cetvellerin Tarım veOrman Bakanlığı bölümünden çıkarılmış ve ekli (2) Sayılı listede yer alankadrolar ihdas edilerek 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki (I) sayılıCetvele Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü bölümü olarak eklenmiştir.”

 

(1)   SAYILILİSTE

 

KURUMU : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : MERKEZ

 

 

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürü

1

1

GİH

Genel Müdür Yardımcısı

1

4

GİH

Daire Başkanı

1

7

GİH

Araştırmacı

1-13

3

GİH

Araştırmacı

1

4

GİH

Bilgisayar İşletmeni

3

9

GİH

Bilgisayar İşletmeni

4

3

GİH

Bilgisayar İşletmeni

5

3

GİH

Bilgisayar İşletmeni

7

5

GİH

Bilgisayar İşletmeni

9

2

GİH

Memur

5

5

GİH

Memur

8

1

GİH

Memur

9

1

GİH

Memur

10

1

GİH

Memur

12

1

GİH

Mutemet

10

1

GİH

Sekreter

10

1

GİH

Şef

3

8

GİH

Şef(Ö)

3-12

6

GİH

Şube Müdürü

1

45

GİH

Şube Müdürü (Ş)

1

1

GİH

Tarım ve Orman Uzmanı

1

54

GİH

Tarım ve Orman Uzmanı

2

10

GİH

Tarım ve Orman Uzmanı

3

4

GİH

Tarım ve Orman Uzmanı (Ş)

1-8

12

GİH

Tarım ve Orman Uzman Yardımcısı

8

20

GİH

Tarım ve Orman Uzman Yardımcısı

9

19

GİH

Uzman

1

3

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

3

5

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

5

1

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

6

1

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

7

4

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

8

2

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

9

2

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

10

1

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (Ö)

3-12

2

SH

Biolog

1

13

SH

Biolog

2

1

SH

Biolog

3

4

SH

Biolog

4

2

SH

Biolog

5

8

SH

Biolog

6

5

SH

Biolog

7

1

SH

Veteriner Hekim

1

4

SH

Veteriner Hekim

2

2

SH

Veteriner Hekim

3

1

SH

Veteriner Hekim

5

2

TH

Arkeolog

1

3

TH

Arkeolog

2

1

TH

Arkeolog

3

1

TH

Arkeolog

5

2

TH

Fizikçi

5

2

TH

İstatistikçi

5

1

TH

İstatistikçi

6

1

TH

Jeolog

5

2

TH

Jeomorfolog

1

1

TH

Jeomorfolog

5

10

TH

Kimyager

2

1

TH

Kimyager

5

7

TH

Mimar

1

2

TH

Mimar

3

6

TH

Mimar

4

2

TH

Mimar

5

8

TH

Mühendis

1

59

TH

Mühendis

2

16

TH

Mühendis

3

10

TH

Mühendis

4

2

TH

Mühendis

5

44

TH

Mühendis (Ö)

1-8

3

TH

Mühendis (Ş)

1-8

1

TH

Programcı

1

1

TH

Programcı

3

1

TH

Programcı

4

1

TH

Programcı

5

1

TH

Şehir Plancısı

1

12

TH

Şehir Plancısı

2

2

TH

Şehir Plancısı

3

2

TH

Şehir Plancısı

4

3

TH

Şehir Plancısı

5

6

TH

Tekniker

1

6

TH

Tekniker

4

1

TH

Tekniker

7

2

TH

Tekniker (Ö)

1-9

4

TH

Tekniker

8

2

TH

Teknisyen

3

5

TH

Teknisyen

5

4

TH

Teknisyen

9

1

TH

Teknisyen

10

3

TH

Teknisyen (Ö)

3-12

4

YH

Hizmetli

13

2

YH

Hizmetli (Ş)

5-15

4

TOPLAM

547

 

KURUMU : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

 

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Bölge Müdürü

1

15

GİH

Bölge Müdür Yardımcısı

1

25

GİH

Milli Park Müdürü

1

10

GİH

Milli Park Müdür Yardımcısı

1

10

GİH

Şube Müdürü

1

280

GİH

Ambar Memuru

5

50

GİH

Ambar Memuru

6

4

GİH

Ambar Memuru

7

5

GİH

Araştırmacı (Ö)

1-13

13

GİH

Araştırmacı

1-13

4

GİH

Araştırmacı

1

10

GİH

Araştırmacı

2

2

GİH

Araştırmacı

3

1

GİH

Araştırmacı (Ş)

1

2

GİH

Ayniyat Saymanı

1

27

GİH

Ayniyat Saymanı

3

4

GİH

Bilgisayar İşletmeni

3

153

GİH

Bilgisayar İşletmeni

4

26

GİH

Bilgisayar İşletmeni

5

23

GİH

Bilgisayar İşletmeni

6

11

GİH

Bilgisayar İşletmeni

7

10

GİH

Bilgisayar İşletmeni

8

5

GİH

Bilgisayar İşletmeni

9

11

GİH

Bilgisayar İşletmeni

10

56

GİH

Haberleşme Memuru

5

13

GİH

Haberleşme Memuru

7

1

GİH

Memur

5

165

GİH

Memur

6

41

GİH

Memur

7

67

GİH

Memur

8

10

GİH

Memur

9

60

GİH

Memur

10

112

GİH

Memur

11

34

GİH

Memur (Ş)

5-15

49

GİH

Mutemet

5

29

GİH

Mutemet

6

5

GİH

Mutemet

7

18

GİH

Mutemet

8

5

GİH

Mutemet

9

8

GİH

Mutemet

10

15

GİH

Mutemet

11

11

GİH

Sayman

1

63

GİH

Sayman

3

19

GİH

Sayman

5

1

GİH

Sivil Savunma Uzmanı

1

2

GİH

Şef

3

243

GİH

Şef

4

29

GİH

Şef

5

44

GİH

Şef

6

4

GİH

Şef

7

10

GİH

Şef (Ö)

3-12

33

GİH

Uzman

1

38

GİH

Uzman (Ö)

1-12

4

GİH

Orman Muhafaza Memuru

3

297

GİH

Orman Muhafaza Memuru

4

49

GİH

Orman Muhafaza Memuru

5

172

GİH

Orman Muhafaza Memuru

6

2

GİH

Orman Muhafaza Memuru

7

144

GİH

Orman Muhafaza Memuru

8

4

GİH

Orman Muhafaza Memuru

9

63

GİH

Orman Muhafaza Memuru

10

490

GİH

Tercüman

7

4

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (Ö)

3-12

26

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

3

31

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

4

10

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

5

5

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

6

1

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

7

24

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

8

1

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

10

41

GİH

Veznedar

4

5

GİH

Santral Memuru

5

1

GİH

Şoför

5

65

GİH

Şoför

6

1

GİH

Şoför

7

51

GİH

Şoför

8

16

GİH

Şoför

9

5

GİH

Şoför

10

5

GİH

Şoför

11

6

GİH

Şoför

12

33

GİH

Rehber

7

5

AH

Avukat

1

3

AH

Avukat

2

2

AH

Avukat

3

4

AH

Avukat

4

1

AH

Avukat

5

3

AH

Avukat

6

4

AH

Avukat

7

14

SH

Biolog

1

29

SH

Biolog

2

8

SH

Biolog

3

10

SH

Biolog

4

21

SH

Biolog

5

36

SH

Biolog

6

45

SH

Biolog

7

6

SH

Biolog

8

2

SH

Hemşire

5

10

SH

Sağlık Memuru

1

1

SH

Sağlık Teknikeri

1

1

SH

Sağlık Teknikeri

4

2

SH

Sağlık Teknikeri

5

2

SH

Sağlık Teknikeri

6

1

SH

Sağlık Teknikeri

9

2

SH

Sağlık Teknisyeni

9

7

SH

Tabip

1

1

SH

Tabip

5

4

SH

Veteriner Hekim

1

69

SH

Veteriner Hekim

2

37

SH

Veteriner Hekim

3

18

SH

Veteriner Hekim

4

5

SH

Veteriner Hekim

5

49

SH

Veteriner Sağlık Teknikeri

1

4

SH

Veteriner Sağlık Teknikeri

2

1

SH

Veteriner Sağlık Teknikeri

4

1

SH

Veteriner Sağlık Teknikeri

7

1

SH

Veteriner Sağlık Teknisyeni

3

1

TH

Kütüphaneci

1

1

TH

Kütüphaneci

2

1

TH

Arkeolog

1

4

TH

Arkeolog

2

1

TH

Arkeolog

3

2

TH

Arkeolog

4

1

TH

Arkeolog

5

10

TH

Başmühendis

1

110

TH

Ekonomist

1

12

TH

Ekonomist

2

1

TH

Ekonomist

3

1

TH

Haberleşme Teknisyeni

3

3

TH

Haberleşme Teknisyeni

5

1

TH

Haberleşme Teknisyeni

10

1

TH

Kimyager

1

6

TH

Kimyager

2

2

TH

Kimyager

3

7

TH

Kimyager

4

4

TH

Kimyager

5

24

TH

Kimyager

6

8

TH

Kimyager

8

7

TH

Mühendis

1

440

TH

Mühendis

2

133

TH

Mühendis

3

125

TH

Mühendis

4

43

TH

Mühendis

5

609

TH

Mühendis

7

14

TH

Mühendis

8

11

TH

Mühendis (Ö)

1-8

37

TH

Mühendis (Ş)

1-8

5

TH

Programcı

3

3

TH

Programcı

4

1

TH

Programcı

5

1

TH

Programcı

8

1

TH

Sosyolog

1

2

TH

Sosyolog

2

2

TH

Şehir Plancısı

1

4

TH

Şehir Plancısı

2

1

TH

Şehir Plancısı

3

4

TH

Şehir Plancısı

4

4

TH

Şehir Plancısı

5

18

TH

Tekniker

1

124

TH

Tekniker

2

27

TH

Tekniker

3

64

TH

Tekniker

4

26

TH

Tekniker

5

21

TH

Tekniker

6

15

TH

Tekniker

7

76

TH

Tekniker

8

101

TH

Tekniker

9

2

TH

Tekniker

10

5

TH

Tekniker (Ö)

1-9

58

TH

Tekniker (Ş)

1-10

4

TH

Teknisyen

3

82

TH

Teknisyen

4

26

TH

Teknisyen

5

12

TH

Teknisyen

6

5

TH

Teknisyen

7

1

TH

Teknisyen

8

3

TH

Teknisyen

9

69

TH

Teknisyen

10

15

TH

Teknisyen (Ö)

3-12

102

TH

Rasatcı

3

17

TH

Rasatcı

5

2

TH

Mimar

1

4

TH

Mimar

2

1

TH

Mimar

3

3

TH

Mimar

4

8

TH

Mimar

5

11

TH

Mimar

8

1

TH

Jeolog

5

2

TH

Jeomorfolog

1

10

TH

Jeomorfolog

3

2

TH

Jeomorfolog

4

2

TH

Jeomorfolog

5

5

YH

Aşçı

5

1

YH

Bahçıvan

5

1

YH

Bahçıvan

11

1

YH

Bekçi

5

9

YH

Bekçi

7

2

YH

Kaloriferci

5

3

YH

Kaloriferci

7

1

YH

Hizmetli

5

19

YH

Hizmetli

6

1

YH

Hizmetli

7

11

YH

Hizmetli

8

2

YH

Hizmetli

9

13

YH

Hizmetli

10

8

YH

Hizmetli

11

2

YH

Hizmetli

12

8

YH

Hizmetli

13

54

YH

Hizmetli (Ş)

5-15

16

YH

Teknisyen Yardımcısı

5

3

YH

Rasat Yardımcısı

5

4

YH

Rasat Yardımcısı

6

3

TOPLAM

6.585

 

KURUMU : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

DAYANAK : 657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNUNUN 4/B MADDESİ

 

İPTAL EDİLEN POZİSYONLARIN

UNVANI

ADEDİ

Avukat

6

Mühendis

100

Veteriner Hekim

2

Orman Muhafaza Memuru

220

Büro Personeli

108

Tekniker

1

Destek Personeli

319

İdari Büro Görevlisi

1

İdari Destek Görevlisi

11

TOPLAM

768

 

KURUMU : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

TEŞKİLATI : TAŞRA

DAYANAK : 657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNUNUN 4/D MADDESİ

 

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

UNVANI

ADEDİ

Arazi Formeni

150

Aşçı

4

Daktilo

1

Dozer Yağcısı

2

Elektrikçi

3

Kaynakçı

2

Sürekli İşçi

39

Sürekli İşçi (Ş)

2

Şoför

239

Tarım İşçisi

21

Traktör Operatörü

10

Traktör Operatörü (Büyük)

1

Traktör Yağcısı

1

Usta

1

Usta Yardımcısı

1

Vasıflı İşçi

524

Vasıfsız İşçi

154

TOPLAM

1155

 

(2) SAYILI LİSTE

 

KURUMU : DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : MERKEZ

 

İHDAS EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Genel Müdür

1

1

GİH

Genel Müdür Yardımcısı

1

3

GİH

Milli Parklar Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Av ve Yaban Hayatı Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Hayvanları Koruma Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Sulak Alanlar Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Dış İlişkiler ve Eğitim Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Doğa Turizmi Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Personel Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Bilgi İşlem Dairesi Başkanı

1

1

GİH

Teftiş Kurulu Başkanı

1

1

GİH

I.                    Hukuk Müşaviri

1

1

GİH

Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri

1

1

GİH

Müfettiş

1

3

GİH

Müfettiş

3

7

GİH

Müfettiş

5

10

GİH

Müfettiş

6

10

GİH

Müfettiş Yardımcısı

8

5

GİH

Müfettiş Yardımcısı

9

5

GİH

Doğa Koruma ve Milli Parklar Uzmanı

1

60

GİH

Doğa Koruma ve Milli Parklar Uzmanı

2

20

GİH

Doğa Koruma ve Milli Parklar Uzmanı

3

7

GİH

Doğa Koruma ve Milli Parklar Uzman Yardımcısı

8

10

GİH

Doğa Koruma ve Milli Parklar Uzman Yardımcısı

9

10

GİH

Mali Hizmetler Uzmanı

1

2

GİH

Mali Hizmetler Uzman Yardımcısı

9

2

GİH

Şube Müdürü

1

60

GİH

Bilgisayar İşletmeni

3

10

GİH

Bilgisayar İşletmeni

4

10

GİH

Bilgisayar İşletmeni

5

10

GİH

Bilgisayar İşletmeni

6

8

GİH

Bilgisayar İşletmeni

9

10

GİH

Memur

5

2

GİH

Memur

8

5

GİH

Memur

9

5

GİH

Memur

12

1

GİH

Şef (Ö)

3-12

6

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

3

5

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

4

8

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

5

10

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

9

5

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

10

10

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (Ö)

3-12

2

GİH

Sivil Savunma Uzmanı

1

1

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

9

5

GİH

Koruma ve Güvenlik Görevlisi

10

5

GİH

Şoför

9

2

GİH

Şoför

12

3

AH

Avukat

1

3

AH

Avukat

3

4

AH

Avukat

5

4

AH

Avukat

8

4

SH

Biolog

1

9

SH

Biolog

3

1

SH

Biolog

5

3

SH

Veteriner Hekim

1

3

SH

Veteriner Hekim

2

2

SH

Veteriner Hekim

3

1

SH

Veteriner Hekim

5

1

TH

Arkeolog

1

2

TH

Arkeolog

2

1

TH

İstatistikçi

5

1

TH

Mimar

1

2

TH

Mimar

3

1

TH

Mimar

4

1

TH

Mimar

5

1

TH

Mühendis

1

46

TH

Mühendis

2

10

TH

Mühendis

3

8

TH

Mühendis

4

7

TH

Mühendis

5

13

TH

Mühendis (Ö)

1-8

3

TH

Programcı

1

1

TH

Programcı

3

1

TH

Programcı

4

1

TH

Programcı

5

2

TH

Şehir Plancısı

1

7

TH

Şehir Plancısı

2

1

TH

Şehir Plancısı

3

1

TH

Şehir Plancısı

5

1

TH

Tekniker

1

10

TH

Tekniker

4

10

TH

Tekniker

5

10

TH

Tekniker

7

10

TH

Tekniker

8

10

TH

Tekniker (Ö)

1-9

4

TH

Teknisyen

3

5

TH

Teknisyen

4

5

TH

Teknisyen

5

10

TH

Teknisyen

6

10

TH

Teknisyen

10

12

TH

Teknisyen (Ö)

3-12

4

TOPLAM

601

 

 

 

 

 

KURUMU : DOĞA KORUMA VE MİLLİ PARKLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TEŞKİLATI : TAŞRA

 

İPTAL EDİLEN KADROLARIN

SINIFI

UNVANI

DERECESİ

ADEDİ

GİH

Bölge Müdürü

1

15

GİH

Bölge Müdür Yardımcısı

1

30

GİH

Milli Park Müdürü

1

10

GİH

Milli Park Müdür Yardımcısı

1

10

GİH

Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürü

1

81

GİH

Şube Müdürü

1

160

GİH

Ambar Memuru

5

1

GİH

Araştırmacı (Ö)

1-13

13

GİH

Ayniyat Saymanı

1

7

GİH

Bilgisayar İşletmeni

3

107

GİH

Bilgisayar İşletmeni

4

19

GİH

Bilgisayar İşletmeni

5

23

GİH

Bilgisayar İşletmeni

6

11

GİH

Bilgisayar İşletmeni

7

10

GİH

Bilgisayar İşletmeni

8

35

GİH

Bilgisayar İşletmeni

9

55

GİH

Bilgisayar İşletmeni

10

56

GİH

Haberleşme Memuru

5

1

GİH

Memur

5

47

GİH

Memur

6

17

GİH

Memur

7

1

GİH

Memur

9

24

GİH

Memur

10

8

GİH

Mutemet

5

6

GİH

Sayman

1

73

GİH

Sayman

3

19

GİH

Sayman

5

1

GİH

Sivil Savunma Uzmanı

1

15

GİH

Şef

3

13

GİH

Şef (Ö)

3-12

33

GİH

Uzman

1

7

GİH

Uzman (Ö)

1-12

4

GİH

Orman Muhafaza Memuru

3

160

GİH

Orman Muhafaza Memuru

4

4

GİH

Orman Muhafaza Memuru

5

29

GİH

Orman Muhafaza Memuru

6

2

GİH

Orman Muhafaza Memuru

7

108

GİH

Orman Muhafaza Memuru

8

35

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni (Ö)

3-12

26

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

3

22

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

4

10

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

5

10

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

6

10

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

7

10

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

9

15

GİH

Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni

10

15

GİH

Şoför

5

15

GİH

Şoför

7

4

GİH

Şoför

10

10

GİH

Şoför

12

15

AH

Avukat

1

2

AH

Avukat

2

3

AH

Avukat

3

3

AH

Avukat

4

3

AH

Avukat

5

4

AH

Avukat

6

6

AH

Avukat

7

10

SH

Biolog

1

28

SH

Biolog

2

5

SH

Biolog

3

3

SH

Biolog

4

4

SH

Biolog

5

1

SH

Biolog

7

1

SH

Sağlık Memuru

1

1

SH

Sağlık Teknikeri

1

1

SH

Sağlık Teknikeri

4

2

SH

Sağlık Teknikeri

5

1

SH

Veteriner Hekim

1

60

SH

Veteriner Hekim

2

34

SH

Veteriner Hekim

3

17

SH

Veteriner Hekim

4

5

SH

Veteriner Hekim

5

25

SH

Veteriner Sağlık Teknikeri

1

4

SH

Veteriner Sağlık Teknikeri

4

1

SH

Veteriner Sağlık Teknikeri

7

1

SH

Veteriner Sağlık Teknisyeni

3

1

TH

Kütüphaneci

1

1

TH

Arkeolog

1

1

TH

Başmühendis

1

1

TH

Ekonomist

1

3

TH

Ekonomist

2

1

TH

Haberleşme Teknisyeni

3

2

TH

Kimyager

1

4

TH

Mühendis

1

391

TH

Mühendis

2

108

TH

Mühendis

3

116

TH

Mühendis

4

56

TH

Mühendis

5

229

TH

Mühendis

6

30

TH

Mühendis

8

1

TH

Mühendis (Ö)

1-8

37

TH

Mimar

1

1

TH

Mimar

3

1

TH

Mimar

4

5

TH

Mimar

5

4

TH

Programcı

3

2

TH

Programcı

4

2

TH

Programcı

5

1

TH

Programcı

8

1

TH

Sosyolog

1

2

TH

Sosyolog

2

1

TH

Sosyolog

4

1

TH

Şehir Plancısı

1

2

TH

Şehir Plancısı

3

3

TH

Şehir Plancısı

4

4

TH

Rasatcı

3

11

TH

Tekniker

1

97

TH

Tekniker

2

15

TH

Tekniker

3

47

TH

Tekniker

4

32

TH

Tekniker

5

24

TH

Tekniker

6

12

TH

Tekniker

7

10

TH

Tekniker

8

97

TH

Tekniker

10

3

TH

Tekniker (Ö)

1-9

58

TH

Teknisyen

3

26

TH

Teknisyen

4

3

TH

Teknisyen

5

12

TH

Teknisyen

7

1

TH

Teknisyen

9

2

TH

Teknisyen

10

2

TH

Teknisyen (Ö)

3-12

102

YH

Bekçi

5

2

YH

Hizmetli

5

16

YH

Hizmetli

7

8

YH

Hizmetli

8

1

YH

Hizmetli

9

13

YH

Hizmetli

10

7

YH

Hizmetli

11

2

YH

Hizmetli

12

7

YH

Teknisyen Yardımcısı

5

1

YH

Rasat Yardımcısı

5

1

TOPLAM

3.252

 

II. İLK İNCELEME

 

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleriuyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, BasriBAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, YıldızSEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, YılmazAKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 6/3/2025 tarihindeyapılan ilk inceleme toplantısında dosyadaeksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasınaOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 

III. ESASIN İNCELENMESİ

 

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Fatih TORUN tarafından hazırlananişin esasına ilişkin rapor, dava konusu CBK kuralları, dayanılan Anayasakuralları ile bunların gerekçeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

 

A.Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Çerçevesi ve Yargısal Denetimi

 

3. AnayasaMahkemesi CBK’ların anayasal çerçevesini ve yargısal denetimine ilişkinilkeleri daha önceki kararlarında belirlemiştir. Buna göre CBK’ların yargısaldenetiminde öncelikle Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinciila dördüncü cümlelerinde belirtilen konu bakımından yetki kurallarınauygunluğu ele alınmalıdır. Bu kapsamda düzenlemenin; yürütme yetkisine ilişkinolması, Anayasa’nın İkinci Kısmı’nın Birinci ve İkinci Bölümlerinde yer alantemel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasihaklar ve ödevlerle ilgili olmaması, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesiöngörülen ya da kanunda açıkça düzenlenen konulara ilişkin olmaması gerekir.Anılan fıkra yönünden herhangi bir aykırılık tespit edilmemesi durumunda ise budefa CBK’ların içerik yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi yapılmalıdır (AYM,E.2019/78, K.2020/6, 23/1/2020, §§ 3-13; E.2019/31, K.2020/5, 23/1/2020, §§3-13; E.2018/119, K.2020/25, 11/6/2020, §§ 3-13; E.2018/155, K.2020/27,11/6/2020, §§ 3-13).

 

 

B. CBK’nın 4. Maddesiyle (4) NumaralıCBK’ya Eklenen 792/BB Maddesinin İncelenmesi

 

1. İptalTalebinin Gerekçesi

 

4. Davadilekçesinde özetle; idarenin ve organlarının görev ve yetkilerininkanunla düzenlenmesinin gerektiği, bir kamu kurumu olan Doğa Koruma ve MillîParklar Genel Müdürlüğünün (Genel Müdürlük) idari teşkilatı içerisinde yer alanbaşkan yardımcılarının atanmalarının CBK ile düzenlenmesinin idareninkanuniliği ilkesini ihlal ettiği, bunun yanı sıra kamugörevlilerinin atanmaları ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesigerektiği, yürütme organına yetki devri içeren bir düzenlemeyapılmasının yasama yetkisinin devredilmezliği ile kuvvetler ayrılığıilkeleriyle bağdaşmadığı belirtilerek kuralınAnayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 123. ve 128.maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

 

2.Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

 

a. KuralınKonu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

 

5. Davadilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmıile 6., 7., 8., 11., 123. ve 128. maddelerine de aykırı olduğu ileri sürülmüşise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

 

6. (4) numaralı CBK’nın dava konusu 792/BBmaddesinde Genel Müdürlüğün görevlerini yürütmede genel müdüre yardımcı olmaküzere üç genel müdür yardımcısının atanabileceği hükme bağlanmıştır. Bu itibarla kural, Genel Müdürlüğeüç genel müdür yardımcısıkadrosunun ihdas edilmesini öngörmektedir.

 

7. AnayasaMahkemesi; bakanlıkların ve bağlı kuruluşlarının, CBK ile kurulan kamu tüzelkişiliklerinin, Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı ile Cumhurbaşkanlığına bağlıkurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaline ilişkin düzenlemelerinCBK’larla yapılmasının konu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygun olupolmadığı hususunu daha önceki bazı kararlarında değerlendirmiştir. Bu kapsamdasöz konusu kurum ve kuruluşların kadrolarının ihdası ve iptaliyle ilgilidüzenlemelerin idarenin teşkilat yapısı ile ilgili olup yürütme yetkisineilişkin konulardan olduğu, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesi yasaklanan haklar veödevlerle ilgisinin bulunmadığı ve Anayasa’nın 106. maddesinin on birincifıkrasının ”Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri veyetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulmasıCumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir” ile Anayasa’nın123. maddesinin üçüncü fıkrasının ”Kamu tüzel kişiliği, kanunla veyaCumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur” şeklindekihükümleriyle bağlantılı olarak Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesine aykırı bir yönünün de bulunmadığı ifade edilmiştir(AYM, E.2020/8, K.2021/25, 31/3/2021, §§ 17-22; E.2021/50, K.2021/89,16/12/2021, §§ 18-23; E.2021/91, K.2021/106, 30/12/2021, §§ 19-25; E.2018/119,K.2020/25, 11/6/2020, §§ 27, 28; E.2022/37, K.2023/44, 9/3/2023, §§ 9, 10).

 

8. GenelMüdürlüğe kadro ihdasına yönelik düzenleme içerendolayısıyla Genel Müdürlüğün teşkilat yapısıyla ilgili bir düzenleme getirendava konusu kural yönünden, anılan kararlardan ayrılmayı gerektirir bir durumbulunmamaktadır.

 

9. Buitibarla kural; Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci,ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenleme içermemektedir.

 

10. Kurallaaynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunlayapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralınkanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

 

11. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

 

Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞARbu görüşe katılmamışlardır.

 

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

 

12. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem veişlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyupgüçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren,Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuki güvenliği sağlayan, hukukkurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

 

13. Hukuk devletinin temel ilkelerindenbiri belirliliktir. Belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliğideğil daha geniş anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Hukuki belirlilikilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacaksonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır. Anılan ilkeninyürütmenin asli düzenleyici işlemi niteliğinde olan CBK’lar bakımından dageçerli olduğunda şüphe bulunmamaktadır (AYM, E.2020/34, K.2023/25, 16/2/2023,§ 49; E.2020/54, K.2022/165, 29/12/2022, § 28; E.2019/38, K.2022/148,30/11/2022, § 40-41).

 

14. Kuralla Tarım ve Orman Bakanlığının (Bakanlık)bağlı kuruluşu olan Genel Müdürlükbünyesinde Genel Müdürlüğün görevlerini yürütmede genel müdüre yardımcı olmaküzere üç genel müdür yardımcısının atanabileceği öngörülmüştür. Atamayapılabilecek kadro ve sayıları ile çalışılacak alanların açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği gözetildiğindekuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık bulunmadığısonucuna varılmıştır.

 

15. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

 

 

C. CBK’nın 4. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’yaEklenen 792/CC Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

 

1. Anlam ve Kapsam

 

16. (4) numaralı CBK’ya (175)numaralı CBK’nın 4. maddesiyle eklenen Elliyedinci Bölüm’de Genel Müdürlüğünkuruluşu, teşkilatı, görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmiştir.

 

17. Anılan CBK’nın 792/U maddesinde Genel Müdürlüğün millî parklar,tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, biyolojikçeşitlilik, yaban hayatı ve kara av kaynakları ile orman içi su kaynakları,dere, göl, gölet ve sulak alanlar ve hassas bölgelerin tespitini, korunmasını,geliştirilmesini, kara avcılığının düzenlenmesini ve yönetilmesini, doğaturizmi potansiyelinin artırılmasını sağlamak amacıyla kurulduğu ifadeedilmiştir.

 

18. CBK’nın 792/V maddesinde Genel Müdürlüğün anılan Bölüm’de verilengörevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğinihaiz, özel bütçeli, Bakanlığa bağlı olarak kurulduğu belirtilmiş, 792/Ymaddesinde ise Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatından meydana geldiği hükmebağlanmıştır. CBK’nın 792/Z maddesinde ise Genel Müdürlüğün görev ve yetkilerisayılmıştır.

 

19. 792/AA maddesinde genel müdürün Genel Müdürlüğün en üst amiriolduğu, genel müdürün bu Bölüm’de belirtilen hizmetlerin yürütülmesinden Tarımve Orman Bakanına karşı sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

 

20. 792/CC maddesinin (1) numaralı fıkrasında Genel Müdürlüğün merkezteşkilatında yer alan hizmet birimleri düzenlenmiştir. Buna göre GenelMüdürlüğün hizmet birimleri; Millî Parklar Dairesi Başkanlığı, Av ve YabanHayatı Dairesi Başkanlığı, Hayvanları Koruma Dairesi Başkanlığı, Sulak AlanlarDairesi Başkanlığı, Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistem Hizmetleri DairesiBaşkanlığı, Dış İlişkiler ve Eğitim Dairesi Başkanlığı, Doğa Turizmi DairesiBaşkanlığı, Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı, Personel DairesiBaşkanlığı, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Bilgi İşlem DairesiBaşkanlığı, Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği ve Basın ve Halklaİlişkiler Müşavirliğinden oluşmaktadır.

 

21. Anılan maddenin dava konusu (2)numaralı fıkrasında ise Genel Müdürlüğün hizmet birimlerinin görev veyetkilerinin Bölüm’de belirtilen faaliyet alanına uygun olarak Genel Müdürlükçeçıkarılan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.

 

2. İptal Talebinin Gerekçesi

 

22. Dava dilekçesinde özetle; davakonusu kuralla münhasıran kanunladüzenlenmesi gereken konuda düzenleme yapıldığı, temel esaslarıbelirlenmeden ve genel çerçevesi çizilmeden Genel Müdürlüğün hizmetbirimlerinin görev ve yetkilerini belirleme yetkisinin tamamen Genel Müdürlüğebırakılmasının hukuki belirlilik, yasama yetkisinin devredilmezliği ve idarenin kanuniliği ilkeleriylebağdaşmadığı belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıçkısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

 

 

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

 

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

 

23. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

 

24. Belirli bir hizmeti yürütmek üzere kurulan kamu kurum vekuruluşlarının bu amaçla üstlendikleri görev ve yetkileri ifa edebilmeleri içinoluşturulan ve söz konusu hizmetin yürütülmesinde doğrudan ya da dolaylı olarakrol alan hizmet birimleri, kamu kurumlarının teşkilat yapısının bir unsurunuoluşturmaktadır. Dolayısıyla bir kamu tüzel kişisi olan Genel Müdürlüğün hizmetbirimlerinin görev ve yetkilerinin belirlenmesine dair hususlar onunteşkilatlanmasıyla ilişkilidir. Bu itibarla Genel Müdürlüğün teşkilatlanmasınadair düzenlemeler öngören kuralın yürütme yetkisine ilişkin hususları düzenlediğiaçıktır (Benzer yönde bkz. AYM,E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 116).

 

25. Kural, Anayasa’nın CBK ile düzenlenmesi yasaklanan İkinci Kısmı’nınBirinci ve İkinci Bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları veödevleriyle Dördüncü Bölümü’nde yer alan siyasi haklar ve ödevler ile ilgiliherhangi bir düzenleme içermemektedir.

 

26. Anayasa’nın 123.maddesinin birinci fıkrasında idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğuve kanunla düzenleneceği belirtilmiş, üçüncü fıkrasında ise kamu tüzelkişiliğinin kanunla veya CBK ile kurulacağı hükme bağlanmıştır. Anılan fıkradayer alan “…kurulur.” ibaresinin CBK ile kurulan bir kamu tüzelkişiliğinin CBK ile düzenlenmesini de içerdiği anlaşılmaktadır. ZiraAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasındaki koşullara bağlı olmakkaydıyla kamu tüzel kişiliğinin görevleri, yetkileri ve yapısı gibi unsurlarınCBK’yla düzenlenemeyeceğinin kabulü, kamu tüzel kişiliğinin CBK’yla kurulmasınımümkün hâle getiren anayasal hükmü işlevsiz, dolayısıyla anlamsız kılabilecektir(AYM, E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 45).

 

27. Dolayısıyla Anayasa’nın123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kurulan bir kamu tüzelkişisinin teşkilatlanmasına ilişkin düzenlemelerin CBK ile yapılmasının mümkünolduğu gözetildiğinde kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının üçüncü cümlesini ihlal eden bir yönü bulunmamaktadır.

 

28. Genel Müdürlüğün hizmetbirimlerinin görev ve yetkilerinin belirlenmesine yönelik olarak yürürlükteherhangi bir kanuni düzenleme bulunmamaktadır. Bu itibarla kuralla aynıalanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte kanunlayapılan herhangi bir düzenleme tespit edilemediğinden kuralın kanundaaçıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

 

29. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

 

 

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

 

30. Anayasa’nın 123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Cumhurbaşkanıidarenin teşkilatlanması konusunda Anayasa’nın temel ilkelerine ve bu alanlailgili öngördüğü kurallarına bağlı kalmak koşuluyla CBK ile kurulan bir kamutüzel kişisinin teşkilat yapısının ne şekilde olacağını belirlemehususunda takdir yetkisine sahiptir. Anayasa’nın anılan maddesi uyarınca CBK’yabırakılan bu asli yetkinin başka bir idari organ tarafından kullanılması mümkündeğildir. Bununla birlikte yürütme organının CBK çıkarmaya yetkili olduğukonuya ilişkin her türlü ayrıntıyı CBK ile düzenlemesi ve bu düzenlemeleringereğini bizzat yerine getirmesi gerekli olmayıp CBK ile konuya ilişkin temelkuralları belirledikten ve genel çerçeveyi çizdikten sonra bu çerçevenin içindekalan hususları, düzenleyici nitelikteki diğer işlemlerle belirleme yetkisiniilgili idareye bırakması mümkündür (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. AYM,E.2019/111, K.2023/63, 5/4/2023, § 121;E.2019/105, K.2020/30, 12/6/2020, § 36; E.2018/124, K.2020/56,15/10/2020, § 25).

 

31. Dava konusu kuralda Genel Müdürlüğün hizmet birimlerinin görev ve yetkilerininbu Bölüm’de belirtilen faaliyet alanına uygun olarak Genel Müdürlükçe çıkarılanyönetmelikle belirleneceği ifade edilmiş; diğer yandan CBK’nın ilgiliBölümü’nde Genel Müdürlüğün kuruluş amacı ile faaliyet alanının yanı sıra görev,yetki ve sorumlulukları ayrıntılı olarak düzenlenmiş, ayıca Genel Müdürlüğün merkezteşkilatını oluşturan hizmet birimleri de sayılmıştır.

 

32. Anılan hükümler birlikte değerlendirildiğinde Genel Müdürlüğün hizmetbirimlerinin görev ve yetkilerinin Genel Müdürlükçe çıkarılan yönetmeliklebelirlenmesi sırasında da CBK’da belirtilen faaliyet alanı ile görev, yetki vesorumluluklarının esas alınması gerektiği açıktır. Dolayısıyla Genel Müdürlüğünhizmet birimleri ile bunların görev ve yetkilerinin belirlenmesine ilişkin temelilkeler konulmak ve bir çerçeve çizilmek suretiyle idareye sınırları belirlibir alanda düzenleme yetkisi tanındığı görülmektedir.

 

33. Bu nedenle CBK’da belirtilen genel çerçeve ve esaslar doğrultusunda,teknik ve uygulamayı esas alan detayların belirlenmesi konusunda idareye yetkiverilmesi Anayasa’nın Cumhurbaşkanına tanıdığı doğrudan ve ilk elden düzenlemeyetkisinin idareye bırakılması sonucunu doğurmamaktadır. Bu itibarla kuralınAnayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuki belirlilik ilkesini ve 123.maddesini ihlal eden bir yönü bulunmamaktadır.

 

34. Öte yandan yönetmelikçıkarmaya yetkili makamın uygulamada herhangibir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde kamutüzel kişiliğini haiz Genel Müdürlük olduğunun açık olarakifade edildiği gözetildiğinde kural bu yönüyle bir belirsizlik de içermemektedir.

 

35. Açıklanan nedenlerlekural Anayasanın 2. ve 123. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.

 

Hasan Tahsin GÖKCAN, EnginYILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞAR bu görüşe katılmamışlardır.

 

 

Ç. CBK’nın 4. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’yaEklenen 792/ÇÇ Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

 

1. İptal Talebinin Gerekçesi

 

36. Dava dilekçesindeözetle; (175) numaralı CBK’nın 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 792/CC maddesinin (2) numaralıfıkrasına yönelik gerekçelerlekuralın Anayasa’nın Başlangıçkısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.

 

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

 

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

 

37. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

 

38. (4) numaralı CBK’nın 792/ÇÇmaddesinin dava konusu (2) numaralı fıkrasında taşra teşkilatının çalışma usulve esaslarının Genel Müdürlük tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceğihükme bağlanmıştır.

 

39. (175) numaralı CBK’nın 4.maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 792/CCmaddesinin (2) numaralı fıkrasının konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya uygunluk denetimi bölümünde belirtilengerekçeler bu kural yönünden de geçerlidir.

 

40. Bu itibarla Anayasa’nın123. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca CBK ile kurulan bir kamu tüzelkişisinin teşkilatlanmasına ve idari işleyişine ilişkin düzenlemelerin CBK ileyapılması mümkün olduğundan kuralın Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerini ihlal eden bir yönübulunmamaktadır.

 

41. Kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabileceknitelikte, kanunla yapılan herhangi bir düzenleme tespitedilememiştir. Bu itibarla kuralın Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının dördüncü cümlesi uyarınca kanundaaçıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır.

 

42. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.

 

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

 

43. (4) numaralı CBK’nın 792/Ymaddesinde Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatından meydana geldiği hükmebağlanmış, 792/Z maddesinde ise Genel Müdürlüğün görev ve yetkilerisayılmıştır.

 

44. Anılan CBK’nın “Taşrateşkilatı” başlıklı 792/ÇÇ maddesinin (1) numaralı fıkrasında GenelMüdürlüğün taşra teşkilatının bu Bölüm’e ekli (I) sayılı Cetvel’de gösterilenbölge müdürlüklerinden oluştuğu, Bakanlıkça bölge müdürlüklerine bağlı şubemüdürlükleri, doğa koruma ve millî parklar müdürlükleri, millî parkmüdürlükleri ve şefliklerin kurulabileceği düzenlenmiştir. Anılan Bölüm’e ekli(I) sayılı Cetvel’de ise on beş adet Doğa Koruma ve Millî Parklar BölgeMüdürlüğü ihdas edilmiştir.

 

45. Bu itibarla Genel Müdürlüğün taşra teşkilatının çalışma usul veesaslarının Genel Müdürlük tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenmesisırasında da CBK’da belirtilen taşra teşkilatının oluşumu ile faaliyet alanınınesas alınması gerektiği açıktır. Dolayısıyla Genel Müdürlüğün taşra teşkilatınınçalışma usul ve esaslarının belirlenmesine ilişkin temel ilkeler konulmak vebir çerçeve çizilmek suretiyle idareye sınırları belirli bir alanda düzenlemeyetkisi tanındığı görüldüğünden kuralın Anayasa’nın2. maddesinde belirtilen hukuki belirlilik ilkesini ve 123. maddesini ihlaleden bir yönü bulunmamaktadır.

 

46. Açıklanan nedenlerlekural Anayasanın 2. ve 123. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddigerekir.

 

Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞARbu görüşe katılmamışlardır.

 

D. CBK’nın 4. Maddesiyle (4) Numaralı CBK’yaEklenen Geçici 1. Maddenin (3) Numaralı Fıkrasında Yer Alan “…mevzuatta…”İbaresinin İncelenmesi

 

1. Anlam ve Kapsam

 

47. 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (1) numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 412. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g)bendinde Genel Müdürlük, Bakanlığın merkezteşkilatı içerisinde bir hizmet birimi olarak yer almakta iken (175) numaralı CBK ile anılan bent yürürlüktenkaldırılarak Genel Müdürlüğün hukuki varlığı sona erdirilmiştir.

 

48. Genel Müdürlük (4) numaralı CBK’ya (175)numaralı CBK’nın 4. maddesiyle eklenen Elliyedinci Bölüm’de, kamu tüzelkişiliğini haiz ve özel bütçeli şekilde Bakanlığa bağlı olarak yenidenteşkilatlanmıştır.

 

49. Bu düzenlemelere koşut olarak (4)numaralı CBK’nın geçici 1. maddesinde yenidenteşkilatlanan Genel Müdürlüğe ilişkin geçiş hükümleri düzenlenmiştir.

 

50. Bu çerçevede anılan CBK’nın geçici 1. maddesinin (1) numaralıfıkrasında bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Bakanlığın taşrateşkilatı bölge müdürlüklerinin kapatıldığı belirtilmiş, ayrıca Bakanlığınmülga Genel Müdürlük ile mülga bölge müdürlüklerinin kullanımında olan taşınırve taşınmaz malların Genel Müdürlüğe devir ve tahsisi ile mülga GenelMüdürlüğün personeli hakkında yapılacak işlemlere ilişkin düzenlemelere yerverilmiş, (2) numaralı fıkrasında da mülga Genel Müdürlük tarafından yürütülmesigereken hizmetlerin Genel Müdürlüğün ilgili birimleri oluşturulup faaliyetegeçene kadar Bakanlığın ilgili merkez ve taşra birimleri tarafından yerinegetirilmeye devam edileceği hükme bağlanmıştır.

 

51. CBK’nın geçici 1. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise GenelMüdürlüğe verilen görevlerle ilgili olarak; mevzuatta Bakanlık, Bakanlık mülgaDoğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü ve Bakanlık mülga bölgemüdürlükleri ile bunların yöneticilerine yapılan atıfların, ilgisine göre GenelMüdürlük ve Genel Müdürlüğün taşra teşkilatı ile bunların yöneticilerineyapılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır. Anılanfıkrada yer alan “…mevzuatta…” ibaresi dava konusu kuralıoluşturmaktadır.

 

52. Bu bağlamda kuralla daha önce Bakanlığınbünyesinde bir hizmet birimi olarak kendisine verilen görevleri yerine getiren GenelMüdürlüğün hukuki varlığına son verilmesi nedeniyle millî parklar,tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, biyolojik çeşitlilik,kara avcılığı ve yaban hayatı ile doğa turizmine ilişkin iş ve işlemlerinyürütmesine ilişkin olarak mevzuatta GenelMüdürlüğün kurulmasından önceki teşkilatunsurlarına yapılan atıfların yeni oluşum içerisinde nereye yapılmış sayılacağıdüzenlenmekte olup Bakanlık, mülga Genel Müdürlük ve mülga bölgemüdürlükleri ile bunların yöneticileriyle ilgili düzenlemeleriçeren kanunların metninde değişiklik yapılmasını öngörmemektedir.

 

2. İptal Talebinin Gerekçesi

 

53. Dava dilekçesinde özetle; kanunladüzenlenmiş konularda CBK ile düzenleme yapılamayacağı, dava konusu kuralla mevzuattaBakanlığa ve mülga Genel Müdürlüğe yapılan atıfların ilgisine göre GenelMüdürlük ve Genel Müdürlüğün taşra teşkilatına yapılmış sayılacağı öngörülmüşise de Bakanlık ve mülga Genel Müdürlüğüngörev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin olarak çeşitli kanunlarda düzenlemelerin bulunduğu, kurallakanunlarda yer alan bu hükümlerin değiştirilmesi suretiyle CBK çıkarmayetkisinin anayasal çerçeve dışında kullanıldığı, belirtilerek kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmıile 2., 6., 7., 8., 11. ve 104. maddelerine aykırıolduğu ileri sürülmüştür.

 

3. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

 

a. Kuralın Konu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

 

54. Dava dilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerine de aykırıolduğu ileri sürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kurallarıAnayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustakiinceleme anılan fıkra kapsamında yapılacaktır.

 

55. İdarenin millîparklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, biyolojikçeşitlilik, kara avcılığı ve yaban hayatı ile doğa turizmi alanındaki görev ve yetkilerine yönelikolarak mevzuattaki atıfların belirtilen alandaki kamu hizmetini yürütmek üzereoluşturulan yeni idari teşkilat yapısı içinde nereye yapılmış sayılacağına dairhükümler içeren kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasınınbirinci cümlesi kapsamında yürütme yetkisine ilişkin bir konuyudüzenlemektedir.

 

56. Kural, Anayasa’da CBK ile düzenlenmesiyasaklanmış alanlara ve münhasıran kanunladüzenlenmesi öngörülen konulara ilişkin herhangi bir düzenleme deiçermemektedir.

 

57. Bu itibarla kuralın Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırıbir yönü bulunmamaktadır.

 

58. Diğer yandan kuralla aynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmayaesas olabilecek nitelikte, kanunla yapılanherhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralınkanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

 

59. Açıklanan nedenlerle kural,Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı değildir. İptaltalebinin reddi gerekir.

 

b. Kuralın İçerik Yönünden İncelenmesi

 

60. Hukuk devleti ilkesi gereği CBK’lar kamu yararı amacıylaçıkarılır. Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre kamu yararı genel birifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararıifade eder. CBK kuralının amaç unsuru bakımından Anayasa’ya uygun sayılabilmesiiçin çıkarılmasında kamu yararı dışında bir amacın gözetilmemiş olmasıgerekir. Kuralın kamu yararı dışında bir amaçla çıkarılmış olduğu açıkçaanlaşılabiliyorsa amaç unsuru bakımından Anayasa’ya aykırılık söz konusudur(AYM, E.2020/46, K.2023/149, 13/9/2023, § 20).

 

61. Bununla birlikte Cumhurbaşkanı, Anayasa’da CBK’larladüzenleneceği öngörülen konularda Anayasa’ya aykırı olmamak kaydıyla CBKçıkarma yetkisine sahip olup düzenlemelerde kamu yararının bulunupbulunmadığını takdir etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir. Anayasa’ya uygunlukdenetiminde Cumhurbaşkanının kamu yararı anlayışının isabetli olup olmadığıdeğil incelenen kuralın kamu yararı dışında belli bireylerin ya da gruplarınçıkarları gözetilerek çıkarılmış olup olmadığı incelenebilir. Diğer biranlatımla bir kuralın Anayasa’ya aykırılık sorunu çözümlenirken kamu yararı konusundaAnayasa Mahkemesinin yapacağı inceleme, yalnızca kuralın kamu yararı amacıylaçıkarılıp çıkarılmadığının denetimiyle sınırlıdır (kanunlar yönünden benzerdeğerlendirmeler için bkz. AYM, E.2016/140, K.2017/92, 12/4/2017, §§ 6, 7;E.2017/33, K.2019/20, 10/4/2019, §§ 10, 11).

 

62. (4) numaralı CBK’ya (175) numaralı CBK’nın 4. maddesiyle eklenenElliyedinci Bölüm’de, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı korumaalanları, biyolojik çeşitlilik, kara avcılığı ve yaban hayatı ile doğa turizmi alanındaki kamu hizmetiniyürütmek üzere -daha önce aynı hizmetleri yürütmekle görevli olan idaribirimlerden farklı bir hukuki statüde- kamu tüzel kişiliğine sahip yeni birkurum kurulmakta, bu kurumun teşkilat yapısı oluşturulmaktadır. Aynıalanda faaliyet göstermekte iken hukuki varlığına son verilen bir idareninteşkilat yapısı esas alınarak hazırlanan mevzuatta ismi belirtilen birkurum, birim ya da kadronun yeni oluşturulan idare teşkilatı içinde neyekarşılık geldiği bakımından bu yapının unsurlarıyla ilişkilendirilmesi sözkonusu kamu hizmetinin işleyişinde devamlılığın ve aynı zamanda hukukibelirliliğin sağlanması için gerekli ve kaçınılmazdır. Bu itibarla kuralınkamu yararı dışında bir amaçla öngörüldüğü söylenemez.

 

63. Diğer yandan tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı korumaalanları, biyolojik çeşitlilik, kara avcılığı ve yaban hayatı ile doğaturizmine ilişkin iş ve işlemlerin yürütmesine ilişkin olarak mevzuatta Bakanlık,mülga Genel Müdürlük ve mülga bölge müdürlükleri ile bunların yöneticilerine yapılanatıfların belirtilen hizmet alanında yeni oluşturulan idarenin teşkilat yapısıiçinde nereye yapılmış sayılacağı açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir birşekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerineaykırılık bulunmamaktadır.

 

64. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir.İptal talebinin reddi gerekir.

 

E. CBK’nın 5. Maddesiyle Ekli (1)Sayılı Liste’de Yer Alan Kadro ve Pozisyonların İptal Edilerek (2) NumaralıCBK’ya Ekli İlgili Cetvellerin Bakanlık Bölümünden Çıkarılmasının ve Ekli (2) Sayılı Liste’de Yer AlanKadroların İhdas Edilerek (2) Numaralı CBK’ya Ekli (1) Sayılı Cetvel’e GenelMüdürlük Bölümü Olarak Eklenmesinin İncelenmesi

 

1. İptal Talebinin Gerekçesi

 

65. Dava dilekçesindeözetle; kamu görevlilerinin kadrolarının ihdasına ve iptaline ilişkinhükümlerin kanunla düzenlenmesi gerektiği, münhasıran kanunla düzenlenmesigereken bir konuda CBK çıkarıldığı, kadro ihdas ve iptaline ilişkin hükümlerin kamugörevlilerinin özlük haklarıyla doğrudan bağlantılı olduğu, kadro ve pozisyonihdası veya iptalinin aynı zamanda bütçeyle ilgili olması nedeniyle de kanunladüzenlenmesi gereken bir konu olduğu, bu durumun yasama yetkisinin devredilemezliği ile Anayasa’nınbağlayıcılığı ve üstünlüğü ilkeleriyle bağdaşmadığı, Anayasa Mahkemesitarafından verilmiş benzer düzenlemelere ilişkin iptal kararlarına rağmen kuralınöngörülmesinin kuvvetler ayrılığı ilkesini ihlal ettiği belirtilerek kuralın Anayasa’nınBaşlangıç kısmı ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 128., 153. ve 161. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

 

2.Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

 

a. KuralınKonu Bakımından Yetki Yönünden İncelenmesi

 

66. Davadilekçesinde konu bakımından yetki yönünden kuralın Anayasa’nın Başlangıç kısmıile 6., 7., 8., 11., 128., 153. ve 161. maddelerine de aykırı olduğu ilerisürülmüş ise de CBK’ya ilişkin konu bakımından yetki kuralları Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasında düzenlendiğinden bu husustaki inceleme anılanfıkra kapsamında yapılacaktır.

 

67. KurallaBakanlık merkez ve taşra teşkilatına ilişkin ekli (1) sayılı Liste’de yer alankadroların iptal edilerek (2) numaralı CBK’ya ekliilgili cetvellerin Bakanlık bölümünden çıkarılması;Genel Müdürlük merkez ve taşra teşkilatınailişkin ekli (2) sayılı Liste’de yer alan kadroların ise ihdas edilerek (2)numaralı CBK’ya ekli (I) sayılı Cetvel’e Genel Müdürlük bölümü olarak eklenmesi öngörülmektedir.

 

68. (175)numaralı CBK’nın 4. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen 792/BBmaddesinin konu bakımından yetki yönündenAnayasa’ya uygunluk denetiminde belirtilen gerekçeler bu kural yönünden degeçerlidir.

 

69. Buitibarla Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında yer alan kadroların iptaledilmesi ile Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatına kadro ihdas edilmesineilişkin düzenlemeler içeren dolayısıyla Bakanlığın ve kamu kurumunun teşkilatyapısıyla ilgili bir düzenleme öngören kural Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı bir düzenlemeiçermemektedir.

 

70. Kurallaaynı alanda hüküm ifade eden karşılaştırmaya esas olabilecek nitelikte, kanunyapılan herhangi bir düzenleme tespit edilememiştir. Bu itibarla kuralınkanunda açıkça düzenlenen bir konuya ilişkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

 

71. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırıdeğildir. İptal talebinin reddi gerekir.

 

Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ve Kenan YAŞARbu görüşe katılmamışlardır.

 

 

b. Kuralınİçerik Yönünden İncelenmesi

 

72. Kurallaiptal edilen Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatına ilişkin kadrolar ile ihdasedilen Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatına ilişkin kadrolar ve sayılarıaçık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiğinden kuralda belirlilik veöngörülebilirlik ilkelerine aykırılık bulunmamaktadır.

 

73. Açıklanannedenlerle kural, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal talebininreddi gerekir.

 

IV.YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

 

74. Davadilekçesinde özetle, davakonusu kuralların uygulanmalarıhâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğabileceği belirtilerekyürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

 

27/12/2024tarihli ve (175) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde DeğişiklikYapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;

 

A. 4. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum veKuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’ne eklenen;

 

1. 792/BB maddesine,

 

2. 792/CC maddesinin (2) numaralı fıkrasına,

 

3. 792/ÇÇ maddesinin (2) numaralı fıkrasına,

 

4. Geçici 1. maddenin (3) numaralı fıkrasında yer alan “…mevzuatta…”ibaresine,

 

B. 5. maddesiyle;

 

1. Ekli (1) Sayılı Liste'de yer alan kadro ve pozisyonlarıniptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekliilgili cetvellerin Tarım ve Orman Bakanlığı bölümünden çıkarılmasına,

 

2. Ekli (2) Sayılı Liste'de yer alan kadroların ihdas edilerek(2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli (I) Sayılı Cetvel'e DoğaKoruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü bölümü olarak eklenmesine,

 

yönelik iptaltalepleri 3/6/2025 tarihli ve E.2025/49, K.2025/120 sayılı kararlareddedildiğinden bu maddeye, fıkralara, ibareye, eklemeye ve çıkarmaya ilişkin yürürlüğündurdurulması taleplerinin REDDİNE 3/6/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 

 

 

V. HÜKÜM

 

27/12/2024 tarihli ve (175) numaralı Bazı CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’nin;

 

A. 4. maddesiyle 15/7/2018 tarihli ve 30479 sayılı ResmîGazete’de yayımlanan (4) numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum veKuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında CumhurbaşkanlığıKararnamesi’ne eklenen;

 

1. 792/BB maddesinin;

 

a. Konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininREDDİNE, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile KenanYAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

 

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

 

2. 792/CC maddesinin (2) numaralı fıkrasının;

 

a. Konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininREDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

 

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE, HasanTahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ınkarşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

 

3. 792/ÇÇ maddesinin (2) numaralı fıkrasının;

 

a. Konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininREDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

 

b. İçeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına veiptal talebinin REDDİNE, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf ŞevkiHAKYEMEZ ile Kenan YAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

 

4. Geçici 1. maddenin (3) numaralı fıkrasında yer alan “…mevzuatta…”ibaresinin konu bakımından yetki ve içeriği itibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığınave iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

 

B. 5. maddesiyle;

 

1. Ekli (1) Sayılı Liste'de yer alan kadro ve pozisyonlarıniptal edilerek 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (2)numaralı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekliilgili cetvellerin Tarım ve Orman Bakanlığı bölümünden çıkarılmasının;

 

a. Konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininREDDİNE, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile KenanYAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

 

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

 

2. Ekli (2) Sayılı Liste'de yer alan kadroların ihdas edilerek(2) numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne ekli (I) Sayılı Cetvel'e DoğaKoruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü bölümü olarak eklenmesinin;

 

a. Konubakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebininREDDİNE, Hasan Tahsin GÖKCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf Şevki HAKYEMEZ ile KenanYAŞAR’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

 

b. İçeriğiitibarıyla Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin REDDİNE OYBİRLİĞİYLE,

 

3/6/2025 tarihinde karar verildi.            

   

 

 

 

Başkan

Kadir ÖZKAYA

Başkanvekili

Hasan Tahsin GÖKCAN

Başkanvekili

Basri BAĞCI

 

 

 

 

 

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

 

 

 

 

 

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Üye

Yıldız SEFERİNOĞLU

Üye

Selahaddin MENTEŞ

 

 

 

 

 

Üye

İrfan FİDAN

Üye

Kenan YAŞAR

Üye

Yılmaz AKÇİL

 

 

 

 

Üye

Ömer ÇINAR

Üye

Metin KIRATLI

 

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

 

A. Kadroİhdası Kapsamındaki Düzenlemeler Bakımından

 

1. 175numaralı CBK’nın 4. maddesiyle  4 numaralı CBK’ya eklenen 792/BB maddesinin 1.fıkrasında üç genel müdür yardımcısının atanabileceği düzenlenmiştir. Budüzenleme ilgili genel müdürlüğe üç genel müdür yardımcısı kadrosu ihdasıanlamına gelmektedir. CBK’nın 5. Maddesiyle ise 1 sayılı listede yer alan kadrove pozisyonlar iptal edilerek 2sayılı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesinin eki ilgili  cetvellerin Tarım ve OrmanBakanlığı bölümünden çıkartılıp 2 sayılı ekli listede yer alan kadrolarınihdasıyla 2 sayılı CBK eki 1 sayılı cetveler eklendiği düzenlenmiştir.

 

2. Benzerdüzenlemeler içeren ve daha önce Mahkememiz tarafından incelenen 60 numaralıCBK ile 1 numaralı CBK’nın ilgili maddelerinde yapılan değişikliklere ilişkinolarak 29.12.2022 tarihli ve 2020/54 E.  – 2022/165 sayılı karara yazdığımkarşıoydaki gerekçelerim yukarıda belirtilen düzenlemeler bakımından da geçerlidir.Dolayısıyla incelenen kural ile mevcut görevlere ilişkin ve ekli listelerdenkadro çıkarma-ihdas yönündeki kuralların yasak alanda düzenleme yaptığı vekuralların konu bakımından yetki yönünden Anayasanın 104. maddesinin 17.fıkrasının 3. cümlesine aykırı olduğu için iptal edilmesi gerektiğigörüşündeyim.

 

B. CBKİle Verilen Yönetmelik Düzenleme Yetkisi Bakımından

 

3. CBK’nın 4.maddesiyle eklenen 799/CC maddesinin ikinci fıkrasında “Genel Müdürlüğün hizmetbirimlerinin görev ve yetkileri bu Bölümde belirtilen faaliyet alanına uygunolarak Genel Müdürlükçe çıkarılan yönetmelikle belirlenir” düzenlemesiyapılmıştır. Yine aynı maddeyle eklenen 799/ÇÇ maddesinin 2. Fıkrasında ise“Taşra teşkilatının çalışma usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından çıkarılanyönetmelikle belirlenir” biçiminde düzenlenmiştir. Bu düzenlemede konubakımından yetki yönünden bir sorun bulunmamakla birlikte içerik yönündenAnayasa’ya aykırılık söz konusudur.

 

4. Yasamayetkisi kaynağını doğrudan Anayasa’dan alan asli bir yetki olmasına karşınidarenin düzenleme yetkisi türevseldir, yalnızca kanuna veya CumhurbaşkanlığıKararnamesine bağımlı/dayalı olarak kullanılabilir. Kural olarak yönetmelikkanunun veya CBK’nin uygulanması amacıyla çıkarılacağı için kanun veya CBK ileaçıkça yetki verilmesi gerekli  değil ise de böyle bir belirleme deyapılabilir. Her iki durumda da yönetmelikler kanuna veya CBK’ye aykırıolamayacağı gibi dayanağı olan düzenlemelerdeki usul ve esasları daraltamaz yada genişletemez. Nitekim önceki kararlarında Mahkememiz, kanunla temel esaslarıbelirlenmeden yönetmelik yetkisi verilmesini yasama yetkisinin devri anlamınageldiğini belirterek Anayasa’nın 7. maddesine aykırı bularak iptal etmiştir (AYM, 2021/27 – 2023/26, 16/2/2023, p. 76; E.2011/42, K.2013/60, 9/5/2013; E.2019/36, K.2021/15,4/3/2021, p. 57;  AYM,E.2022/54, K.2022/99, 08/09/2022). CBK ile verilen yönetmelik yetkisinde debenzer bir yaklaşım söz konusudur.

 

5.Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, sınırlı alanlarla ilgili de olsa kaynağınıAnayasa’dan (genel yetki; m. 104/17. Özel yetki; 106/son; 108/son) alan aslidüzenleme yetkisini haizdir. Mahkememizin bir kararında ifade edildiği gibi; “Anayasaile CBK’ya tanınan bu asli yetkinin başka bir idari mercie bırakılması mümkündeğildir...” (AYM E.2019/105 – K.2020/30, 12.06.2020, par. 36). Bu nedenleCBK ile düzenlenmesi zorunlu konulara ilişkin hususlarda ilk elden düzenlemeyapılması için yönetmeliğe yetki verilmesi, bu yetkinin devri anlamına gelir.Başka deyişle yönetmelikle düzenleme yetkisinin verildiği durumda, düzenlemeyetkisinin kapsamına ve temel esas ve çerçevesine ilişkin olarak CBK ile birbelirleme yapılması zorunludur. Aksi durumda asli düzenleme yetkisinin idareyedevredildiğinden söz edilir. Nitekim AYM daha önce İletişim Başkanlığı’na ilişkin 33 numaralı CBK ile Anadolu Ajansı’nın denetimiyle ilgili olarak verilenyetkiyi incelerken;  “Kuralın ikinci cümlesiyle Ajansın denetimine ilişkintemel ilkeler konulmadan ve çerçeve çizilmeden Başkanlığa sınırları belirsizbir alanı düzenleme yetkisinin verilmesi, Anayasa’nın Cumhurbaşkanına tanıdığıdüzenleme yetkisinin idareye bırakılması sonucunu doğurmaktadır.”ifadeleriyle kuralın Anayasa’nın 104. maddesine aykırı olması nedeniyleiptaline karar vermiştir (AYM 2019/71 E. – 2020/82 K., 30.12.2020, par. 48,49). AYM yönetmelik düzenleme yetkisiyle ilgili kararında da genel çerçeve vetemel kurallar CBK ile belirlenmeksizin dava konusu kuralla düzenlemeyetkisinin yönetmeliğe bırakıldığı” gerekçesiyle kuralın Anayasa’nın 106.maddesine aykırılığı dolayısıyla iptal kararı verilmiştir (E.2018/123 –K.2022/138, 9.11.2022, par.41-43).

 

6. Çoğunlukgerekçesinde belirtilen CBK ilgili maddelerinde yönetim yetkisinin çerçevesininbelirlenmiş olduğu biçimindeki soyut gerekçe, yönetmelik yetkisi verilmesine ilişkintemel esasların gösterildiğini izah için yeterli görülmemektedir.Düzenlemelerde örneğin “taşra teşkilatının çalışma usul ve esasları…yönetmelikle belirlenir” biçiminde verilen yetkinin CBK’nın ilgilimaddeleriyle doğrudan bir bağlantı kurulmadan genel ve soyut bir biçimdeidareye asli düzenleme yetkisinin devrini yaptığı görülmektedir. Bu nedenleanılan düzenlemelerin içerik yönünden Anayasa’nın 104. maddesine aykırıolduğu için iptal edilmesi gerektiği görüşündeyim.

            

 

 

                  

 

 

 

 

                                                        Başkanvekili

  Hasan Tahsin GÖKCAN

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

 

 

Kuralın konuyönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedincifıkrasına aykırılık taşıdığı kanaatiyle çoğunluk kararına katılmadım.

 

 

 

 

 

Üye

 Engin YILDIRIM

 

 

 

 

 

 

KARŞIOY GEREKÇESİ

 

1. Mahkememiz çoğunluğunun 27/12/2024 tarihlive (175) numaralı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik YapılmasıHakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ilgili gerçekleştirilen Anayasa’yauygunluk denetiminde ulaştığı kanaatlere aşağıda belirttiğim kurallarda,açıklayacağım gerekçelerle katılmamaktayım:

 

A. 4. maddesiyle (4) numaralıCBK’ya eklenen 792/BB maddesi ve 5. maddesinin konu bakımından yetki yönünden:

 

2. Davakonusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerinde kadro ihdası ile ilgilidüzenlemeler yer almaktadır. 

 

3. Kurallarda“konu bakımından yetki” boyutu ile Anayasa’ya uygunluk denetiminde Mahkememizçoğunluğunca Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasına aykırılıkbulunmadığı kanaatine ulaşılsa da kuralların Anayasa’nın 104. maddesinin onyedinci fıkrasının birinci, ikinci ve üçüncü cümlelerine aykırı olduğu içiniptali gerekmektedir.

 

4. NitekimCumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kadro ihdası konusunu düzenleyen bir kuralailişkin Anayasa Mahkemesinin daha önce verdiği bir kararda bu konununCumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesinin Anayasa’ya aykırılık teşkilettiği görüşünde olduğumdan Mahkememiz çoğunluğunun iptal isteminin reddiyönündeki kanaatine katılmamıştım (Bkz.:  E. S.: 2018/119, K. S.: 2020/25, K.T.: 11/06/2020 §§ 6-22, 27-31, 33). Aynı hukuki gerekçelerin kadro ile ilgilidüzenlemelerin yer aldığı dava konusu (175) numaralı CumhurbaşkanlığıKararnamesi hükümlerinde de geçerli olduğu kanaatindeyim.

 

5.Dolayısıyla E. S.:  2018/119, K. S.: 2020/25 sayılı kararın karşıoyunda yerverdiğim gerekçelerle (175) numaralıCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin zikredilen hükmünün Anayasa’nın 104.maddesinin on yedinci fıkrasına aykırı olması nedeniyle iptali gerektiğikanaatinde olduğum için çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.

 

B.4. maddesiyle (4) numaralı CBK’ya eklenen792/CC maddesinin (2) numaralı fıkrasının ve 792/ÇÇ maddesinin (2) numaralıfıkrasının içerik yönünden:

 

6. Dava konusu kurallarla Doğa Koruma veMilli Parklar Genel Müdürlüğünün hizmet birimlerinin görev ve yetkilerinin vetaşra teşkilatının çalışma usul ve esaslarının Genel Müdürlük tarafındançıkarılan yönetmelikle belirleneceğini öngörülmektedir.

 

7. Bununla birlikte Doğa Koruma ve Milli Parklar GenelMüdürlüğünün hizmet birimleri ve taşra teşkilatına ilişkin gerek davakonusu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde ve gerekse diğer CumhurbaşkanlığıKararnamelerinde bir düzenleme bulunmamaktadır.

 

8. Bu konuya ilişkinana çerçeveyi belirleyen kuralların bulunmaması belirsizliği ortayaçıkarmaktadır. Bu durum Anayasa’nın 2. maddesine aykırılık teşkil ettiğindenkuralın iptali gerekmektedir.

 

 

 

 

 

 

  Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

 

 

 

 

 

KARŞIOYGEREKÇESİ

 

1. Mahkememizçoğunluğu, 27/12/2024 tarihli ve (175) sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin(CBK) 4. ve 5. maddeleriyle (4) numaralı CBK’ya eklenen çeşitli hükümlerin konuve içerik yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir. Aşağıdagerekçeleri açıklanan nedenlerle anılan çoğunluk görüşüne iştirak edilmemiştir.

 

I. 792/BBMaddesi – Genel Müdür Yardımcısı Atanmasına Dair Düzenleme

 

2. Düzenlemekonu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıdır. 792/BB maddesiylegetirilen düzenleme, kamu tüzel kişiliğine sahip bir idari yapı bünyesindeGenel Müdür Yardımcısı unvanlı kadroların ihdas edilmesini ve bu suretleteşkilat yapısına yeni bir kademenin eklenmesini öngörmektedir. Her ne kadar butür düzenlemeler teknik anlamda teşkilatlanmaya ilişkin görünse de, gerçektekamu hizmetinin hangi idari basamaklar ve yetki alanları aracılığıylayürütüleceğini belirleyen esaslı ve normatif bir düzenleme niteliğitaşımaktadır.

 

3. Anayasa’nın128. maddesinde, “Devletin, kamu iktisadî teşebbüslerinin ve diğer kamutüzelkişilerinin […] asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve diğer kamugörevlileri eliyle görüleceği” belirtilmiş; devamında ise bu personelinnitelikleri, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri ile statülerininkanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

 

4. Öteyandan Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde,“Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığıkararnamesi çıkarılamaz.” denilmek suretiyle yürütme organının düzenlemealanına anayasal bir sınır çizilmiştir. Kamu görevlerine ilişkin kadro ihdasıise bu münhasır alanlardan biridir.

 

5. GenelMüdür Yardımcısı unvanı, sadece idari bir pozisyonu değil; aynı zamanda belirlibir yetki, hiyerarşi ve sorumluluk yapısını içeren kamu gücü kullanımını ifadeetmektedir. Bu bağlamda yapılacak her kadro ihdası, personel rejimi üzerindeetkili olduğu kadar kamu maliyesi ve bütçe hakkı açısından da doğrudan sonuçdoğurur. Oysa bu alanlar, yasama yetkisinin çekirdek alanlarından biridir veyürütme yetkisinin sınırlarını aşan müdahalelerdir.

 

6. Ayrıca,kadro ihdasına ilişkin düzenlemeler kamu görevine giriş hakkı, liyakat vekariyer ilkeleri ile de doğrudan bağlantılıdır. Anayasa’nın 70. maddesindegüvence altına alınan “her Türk vatandaşının kamu hizmetine girme hakkı” ancakadil ve yasal esaslara dayanan kadro rejimi ile korunabilir. Oysa CBK yoluylagerçekleştirilen bu tür kadro düzenlemeleri, yasama denetiminden yoksun birbiçimde, yürütmeye geniş ve belirsiz bir alan tanımakta; böylece kuvvetlerayrılığı ilkesine aykırıdır.

 

7. Sonuçolarak; Genel Müdür Yardımcısı kadrosunun CBK ile ihdas edilmesi, Anayasa’nın128. maddesi ve 104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesineaykırıdır.

 

 

 II. 792/CCMaddesinin (2) Fıkrası – Hizmet Birimlerinin Görev ve Yetkilerinin YönetmelikleDüzenlenmesi

 

8. Düzenlemeiçerik bakımından Anayasa’ya aykırıdır.

 

9. Sözkonusu hüküm, kamu tüzel kişiliği haiz bir idari teşkilat bünyesinde yer alanhizmet birimlerinin görev ve yetkilerinin doğrudan Başkanlık tarafındançıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğini öngörmektedir. Bu yaklaşım, söz konusuidari birimlerin işlevsel yetki alanlarının ve idare içi rol dağılımının, CBKdüzeyinde tanımlanmaksızın alt düzenleyici işlemlere bırakılması sonucunudoğurmaktadır.

 

10. Budurum, hukuk devleti ilkesinin ayrılmaz unsurları olan hukuki belirlilik,açıklık ve öngörülebilirlik ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Anayasa’nın 2.maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi, bireylerin ve idarenindavranışlarını önceden öngörebilecekleri, açık ve belirli normatif düzenlemeleredayanmasını gerektirir. Anayasa’nın 123. maddesinde ise, “idarenin kuruluş vegörevleri, merkezden ve yerinden yönetim esaslarına dayanır” denilerek,idarenin hukuki çerçevesinin kanuni temele dayandırılması gerektiğivurgulanmaktadır.

 

11. CBK ilekurulan veya teşkilat yapısı belirlenen kamu tüzel kişilerinin alt birimlerinedair düzenlemeler, yalnızca organizasyon şeması değil; aynı zamanda kamuhizmetinin hangi yetki ve görev çerçevesinde sunulacağını belirleyen esasdüzenlemelerdir. Bu nedenle, hizmet birimlerinin görev ve yetkileri, CBK'daesaslı ve belirli şekilde tanımlanmalı, yalnızca teknik ayrıntılar yönetmeliğebırakılmalıdır.

 

12. Oysaburada, CBK yalnızca yönetmelik çıkarılacağını belirtmekle yetinmiş; herhangibir görev tanımı veya yetki sınırı içermemiştir. Bu tür bir düzenleme,düzenleyici işlemler arasında bulunması gereken normlar hiyerarşisini ihlaletmektedir. Zira asli düzenleme yetkisi CBK’da olması gereken bir konuda,CBK'nın çerçeve çizmeden doğrudan yönetmeliğe havale yapması, yürütme içindekialt birimlere geniş ve sınırsız takdir alanı tanımaktadır.

 

13. Ayrıcabu tür düzenlemeler, yetki devrinde sınır ve belirginlik ilkelerine aykırılıkteşkil etmektedir. Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak bir yetkinin altdereceye devredilmesi mümkün olsa dahi, bu devir açıkça tanımlanmalı ve kapsamısınırlandırılmalıdır. Oysa burada CBK, hizmet birimlerinin görev ve yetkilerinedair hiçbir esas düzenleme içermediği hâlde bu alanı tamamen yönetmeliğebırakmakta, böylece yürütme organı içindeki hiyerarşik sınırlarıbelirsizleştirmektedir.

 

14. Sonuçolarak; 792/CC maddesinin (2) fıkrası ile yapılan düzenleme, Anayasa’nın 2.maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti, Anayasa’nın 123. maddesinde yerverilen idarenin kanuniliği ve belirliliği ve ayrıca normlar hiyerarşisineilişkin anayasal sistematiğe açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

 

 

 

 

III. 792/ÇÇMaddesinin (2) Fıkrası – Taşra Teşkilatının Çalışma Usul ve EsaslarınınYönetmelikle Düzenlenmesi

 

15. Düzenlemeiçerik bakımından Anayasa’ya aykırıdır. Taşra teşkilatları, kamu hizmetlerininmerkezî idare adına taşrada organize edilerek doğrudan yurttaşlaraulaştırıldığı, idarenin en uç uygulama birimlerini oluşturan ve hem idarihiyerarşi hem de kamu hizmetinin sürekliliği açısından kritik rol üstlenen temelörgütlenme alanlarıdır. Bu birimler, yalnızca idari birim değil; aynı zamandakamu gücünün yerel düzeyde temsil edildiği ve uygulandığı organlardır. Bunedenle, taşra teşkilatlarının görev, yetki ve işleyişine dair esaslıçerçevenin, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi düzeyinde, açık ve belirli biçimdebelirlenmesi anayasal bir zorunluluktur.

 

16. Oysaiptali istenen 792/ÇÇ maddesinin (2) fıkrasında, taşra teşkilatının çalışmausul ve esaslarının tamamı Başkanlık tarafından çıkarılacak yönetmeliğebırakılmış, CBK düzeyinde herhangi bir çerçeve düzenleme yapılmamıştır. Budurum, temel hizmet kademeleri üzerinde ikincil düzenleyici işlemleraracılığıyla kapsamlı ve sınırsız düzenleme yapılmasına imkân tanımaktadır.

 

17. 19. Butür bir düzenleme, yönetmelik aracılığıyla teşkilat yapısının ve hizmetrejiminin esasa ilişkin yönlerinin belirlenmesine olanak tanımakta; böyleceAnayasa'nın öngördüğü normlar hiyerarşisi zedelenmekte, kanunilik ve belirlilikilkeleri ihlal edilmekte ve yasama-yürütme sınırları arasında öngörülenanayasal denge bozulmaktadır.

 

18. Anayasa’nın2. maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi gereği, idarenin tümeylem ve işlemleri önceden belirlenmiş, açık, öngörülebilir ve denetlenebilirkurallara dayanmalıdır. 123. madde ise idarenin kuruluş ve işleyişinin kanunlabelirlenmesini şart koşar. Bu anayasal ilkeler birlikte değerlendirildiğinde,taşra teşkilatının organizasyonu ve işleyişinin sadece yönetmelik gibi ikincildüzenlemelere bırakılması, yetki devrinde sınır ilkesini ihlal etmektedir.

 

19. Ayrıcataşra teşkilatının organizasyonu, çoğu zaman idari vesayet ilişkileri,merkezden yönetim ilkesi, yetki genişliği prensibi ve yerinden yönetimuygulamaları ile doğrudan ilişkili olduğu için, bu yapılar üzerindekidüzenlemeler yalnızca teknik bir tercih değil, anayasal bir yönetselmodellemenin parçasıdır. Bu yönüyle de ikincil düzenlemelere devredilemeyecekkadar esaslıdır.

 

20. Sonuçolarak; 792/ÇÇ maddesinin (2) fıkrası ile yapılan düzenleme, Anayasa’nın 2.maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi, Anayasa’nın 123. maddesindebelirtilen idarenin kanuniliği ilkesi ve dolaylı olarak yetki devrindebelirlilik ve sınırlılık esaslarıyla bağdaşmamaktadır.

 

IV. Madde 5 ileYapılan Kadro İhdası ve Kadro İptali – (1) ve (2) Sayılı Listeler

 

21. Düzenlemekonu bakımından yetki yönünden Anayasa’ya aykırıdır. CBK’nın5. maddesiyle yapılan düzenleme kapsamında, ekli (1) sayılı listede yer alanbazı kadro ve pozisyonlar iptal edilmiş, (2) sayılı liste ile yeni kadrolarihdas edilmiş ve bunların (2) sayılı Genel Kadro ve Usulü HakkındaCumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin cetvellerine, Doğa Koruma ve Milli ParklarGenel Müdürlüğü bölümü altında eklenmesi öngörülmüştür.

22. Kadroihdası ve iptali, salt idari teşkilat yapısının belirlenmesine indirgenemeyecekkadar esaslı, mali ve anayasal sonuçlar doğuran bir düzenleme alanıdır.

 

23. Anayasa’nın104. maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci cümlesinde, “Anayasada münhasırankanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesiçıkarılamaz.” denilmektedir.

 

24. Aynışekilde, Anayasa’nın 128. maddesi’nde, kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli vesürekli görevlerin memurlar eliyle yürütüleceği; bu personelin nitelikleri,atanmaları, görev ve yetkileri, statüleri ve özlük haklarının kanunladüzenleneceği açıkça hükme bağlanmıştır.

 

25. Kadrove pozisyon ihdası, yalnızca bir unvan belirleme işlemi değil; kamuhizmetlerinin hangi yapılar eliyle yürütüleceğini, hangi unvanlarla kaçpersonelin görevlendirileceğini ve kamu harcamalarının ne şekildeyönlendirileceğini doğrudan etkileyen bir kamu personel rejimi düzenlemesidir.Dolayısıyla teşkilat yapılanmasının ötesinde bir anayasal boyuta sahiptir.

 

26. Buyönüyle kadro ve pozisyon ihdasının, Anayasa’nın 128. maddesi anlamındamünhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konu olduğu kuşkusuzdur.

 

27. Ayrıcakadro ihdası ve iptali işlemlerinin yasama organının bütçe hakkıyla doğrudanbağlantısı bulunmaktadır. Her kadro ihdası, kamu maliyesi üzerinde etkidebulunmakta; dolayısıyla bu konuda yürütmenin tek taraflı karar alması,yasamanın bütçe yetkisinin zedelenmesine yol açmaktadır. Aynı zamanda buişlemler, Anayasa’nın 70. maddesiyle güvence altına alınan kamu hizmetine girmehakkı çerçevesinde bir temel hak alanını da doğrudan ilgilendirmektedir.

 

28. CumhurbaşkanlığıKararnamesi yoluyla sınırsız sayıda ve içerikte kadro ihdasının mümkün hâlegelmesi, yalnızca idari denetimsizlik yaratmakla kalmayıp; aynı zamandakuvvetler ayrılığı ilkesini, hukuk devleti anlayışını ve Anayasa’nın normlarhiyerarşisini ihlal eden bir uygulama alanı oluşturmaktadır.

 

29. Sonuçolarak; (175) sayılı CBK’nın 5. maddesi ile ekli (1) ve (2) sayılı listelerdeyapılan kadro iptal ve ihdasına ilişkin düzenlemeler, konu bakımından yetkiyönünden Anayasa’nın 104. maddesinin on yedinci fıkrasının birinci ve ikincicümlelerine ve 128. maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir.

 

30. Yukarıdaaçıklanan sebeplerle ilgili kurallarin Anayasa’nın başta 2., 104., 123. ve 128.maddelerine aykırılık teşkil ettiği kanaati ile mahkemnin çoğunluk kararınaiştirak edilmemiştir.

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Kenan YAŞAR

 

 

Full & Egal Universal Law Academy