ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/70
Karar Sayısı : 2025/55
Karar Tarihi : 6/3/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420.maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin “…ibra tarihi itibarıylasözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmişbulunması,…” bölümünün Anayasa’nın 2., 5., 13., 35., 48. ve 49. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: İşçi ve işveren ilişkisinden doğan alacak davasında itiraz konusukuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 420. maddesişöyledir:
“V. Ceza koşulu ve ibra
MADDE 420- Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhinekonulan ceza koşulu geçersizdir.
İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesininyazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesindenbaşlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusualacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarınanazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurlarıtaşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür.
Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibrasözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdiklerimiktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin bankaaracılığıyla yapılmış olması zorunludur.
İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, destekten yoksunkalanlar ile işçinin diğer yakınlarının isteyebilecekleri dâhil, hizmetsözleşmesinden doğan bütün tazminat alacaklarına da uygulanır.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mehmet AKTEPEtarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmaktaolan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması hâlinde anılanfıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesinegöndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde “İptali istenenkuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçelibaşvuru kararının aslı”, (b) bendinde “Başvuru kararına ilişkintutanağın onaylı örneği” ve (c) bendinde “Dava dilekçesi, iddianame veyadavayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri”Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır. Maddenin (4)numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygunolmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeyegeçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün(İçtüzük) 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde “Başvurukararına ilişkin tutanağın onaylı örneği”, (b) bendinde “Dava dilekçesi,iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylıörnekleri” ve (c) bendinde “Dava dosyasında sunulan belgelerin tarihsırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulası” AnayasaMahkemesine sunulacak belgeler arasında sayılmıştır.
4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilkincelemede başvuruda eksiklikler bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itirazyoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede itiraz yolunabaşvuran Mahkemece gerekçeli başvuru kararının ekinde fiziki olarak gönderilenbelgelerin onaylı örnek niteliğinde olmadığı ve bu suretle dosyanın ilgilibölümlerinin onaylı örneklerine yer verilmediği anlaşılmıştır. Ayrıca söz konusu belgelerin tarihsırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulasının da düzenlenmediğitespit edilmiştir. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucunaulaşılmıştır.
6. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi ile İçtüzük’ün 46.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentlerine aykırı olduğuanlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun420. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin “…ibra tarihiitibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık süreningeçmiş bulunması,…” bölümünün iptaline karar verilmesi talebiyle yapılanitiraz başvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralıfıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 6/3/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI