ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/71
Karar Sayısı : 2025/62
Karar Tarihi : 6/3/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinle yer alan “…kesin olarak…” ibaresinin Anayasa’nın 2., 5., 10., 13., 36., 40., 138. ve 141.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: İşçilik alacağından kaynaklanan davada itiraz konusukuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusukuralın da yer aldığı 353. maddesi şöyledir:
“Duruşma yapılmadan verilecek kararlar
MADDE 353- (1) Ön inceleme sonunda dosyada eksiklikbulunmadığı anlaşılırsa;
a) Aşağıdaki durumlarda bölge adliye mahkemesi, esasıincelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanınkararı veren mahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yermahkemesine ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesinolarak karar verir:
1) Davaya bakması yasak olan hâkimin karar vermiş olması.
2) İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilenhâkimin davaya bakmış olması.
3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen görevsizlikveya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkiliolmamasına rağmen davaya bakmış bulunması (…)
4) Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması.
5) Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşıdavanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına,(…) karar verilmiş olması.
6) (Değişik:22/7/2020-7251/35 md.) Mahkemece,uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamışveya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında kararverilmemiş olması.
b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak;
1) İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönündenhukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,
2) Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanununolaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaçduyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterekyeniden esas hakkında,
3) Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızıntamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra başvurunun esastanreddine veya yeniden esas hakkında,
duruşma yapılmadan karar verilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed NuriÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmaktaolan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda anılan fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak AnayasaMahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı”, (b) bendinde “Başvuru kararınailişkin tutanağın onaylı örneği” ve (c) bendinde “Dava dilekçesi,iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylıörnekleri” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veyayöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esasincelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (2)numaralı fıkrasının (a) bendinde de “Başvuru kararına ilişkin tutanağınonaylı örneği”, (b) bendinde “Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açanbelgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri” ve (c) bendinde“Dava dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlindesıralandığı dizi pusulası” Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasındasayılmıştır.
4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemedebaşvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itiraz yolunailişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede itiraz yolunabaşvuran Mahkemece gerekçeli başvuru kararının ekinde fiziki olarak gönderilenbelgelerin onaylı örnek niteliğinde olmadığı ve bu suretle dosyanın ilgilibölümlerinin onaylı örneklerine yer verilmediği anlaşılmıştır. Ayrıca söz konusu belgelerin tarihsırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulasının düzenlenmediğitespit edilmiştir. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucunaulaşılmıştır.
6. Kaldı ki bakılmakta olan davanın ilk derece mahkemesinde bulunduğugözetildiğinde dosyanın esası incelenmeden ilk derece mahkemesi kararınınkaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı verenmahkemeye veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği başka bir yer mahkemesineya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine yönelik olarak bölge adliyemahkemesi tarafından verilen kararların kesin olduğunu öngören itiraz konusukuralın bakılmakta olan davada uygulanmaimkânı bulunmamaktadır.
7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi ile İçtüzük’ün 46.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentlerine aykırı olduğuanlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 353. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinle yer alan “…kesinolarak…” ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 6/3/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI