ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/74
Karar Sayısı : 2025/66
Karar Tarihi : 6/3/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun;
A. 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasının;
1. Birinci cümlesinde yer alan “…taraflardan birinin,…”,“…kararı veren mahkemeye başvurarak,…” ve “…talep etmesi…” ibarelerinin,
2. İkinci cümlesinin,
B. 331. maddesinin (2) numaralı fıkrasının ikincicümlesinin,
Anayasa’nın2., 5., 13., 36., 40 ve 141. maddelerine aykırılığıileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.
OLAY: İşçilikalacağından kaynaklanan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırıolduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ
Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı;
1. 20. maddesişöyledir:
“Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerineyapılacak işlemler
MADDE 20- (1)Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardanbirinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, (…) süresiiçinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiğitarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğtarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak,dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talepetmesi gerekir. Aksi takdirde dava açılmamış sayılır vegörevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen kararverilir.
(2) Dosya kendisine gönderilen mahkeme, kendiliğindentaraflara davetiye gönderir.”
2. 331. maddesişöyledir:
“Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri
MADDE 331- (1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanınesası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanınaçıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerinitakdir ve hükmeder.
(2) Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davayabir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkemehükmeder. Görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra davaya bir başkamahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosyaüzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkûmeder.
(3) Davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerdeyargılama giderleri davacıya yükletilir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Hilal YAZICItarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında bir davaya bakmaktaolan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardanbirinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varmasıdurumunda anılan fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak AnayasaMahkemesine göndereceği kurala bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde “İptaliistenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayangerekçeli başvuru kararının aslı”, (b) bendinde “Başvuru kararınailişkin tutanağın onaylı örneği” ve (c) bendinde “Dava dilekçesi,iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylıörnekleri” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasında sayılmıştır.Maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veyayöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının Anayasa Mahkemesi tarafından esasincelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (2)numaralı fıkrasının (a) bendinde “Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylıörneği”, (b) bendinde “Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açanbelgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örnekleri” ve (c) bendinde“Dava dosyasında sunulan belgelerin tarih sırasına göre başlıklar hâlindesıralandığı dizi pusulası” Anayasa Mahkemesine sunulacak belgeler arasındasayılmıştır.
4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilkincelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itirazyoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği belirtilmiştir.
5. Yapılan incelemede itiraz yolunabaşvuran Mahkemece gerekçeli başvuru kararının ekinde fiziki olarak gönderilenbelgelerin onaylı örnek niteliğinde olmadığı ve bu suretle dosyanın ilgilibölümlerinin onaylı örneklerine yer verilmediği anlaşılmıştır. Ayrıca söz konusu belgelerin tarihsırasına göre başlıklar hâlinde sıralandığı dizi pusulasının da düzenlenmediğitespit edilmiştir. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucunaulaşılmıştır.
6. Kaldı ki Anayasa Mahkemesi 28/9/2022tarihli ve E.2021/107, K.2022/109 sayılı kararında 6100 sayılı Kanun’un 20.maddesinin (1) numaralı fıkrasının ikinci cümlesi ile 331. maddesinin (2)numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin esasını inceleyerek anılan hükümlerin Anayasa’yaaykırı olmadıklarına ve itirazın reddine karar vermiştir. Söz konusu karar 22/11/2022tarihli ve 32021 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Anayasa Mahkemesinceitiraz başvurusu üzerine işin esasına girilerek reddedilen kurallar hakkındayeni bir başvurunun yapılabilmesi için önceki kararın Resmî Gazete’deyayımlandığı 22/11/2022 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre dehenüz dolmamıştır.
7. Açıklanan nedenlerle 6216 sayılıKanun’un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi ile İçtüzük’ün 46.maddesinin (2) numaralı fıkrasının (b) ve (c) bentlerine aykırı olduğuanlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun;
A. 20. maddesinin(1) numaralı fıkrasının;
1. Birincicümlesinde yer alan “…taraflardan birinin,…”, “…kararı verenmahkemeye başvurarak,…” ve “…talep etmesi…” ibarelerinin,
2. İkincicümlesinin,
B. 331. maddesinin(2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin,
iptallerine karar verilmesi talebiyle yapılan itirazbaşvurusunun 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrasıgereğince yöntemine uygun olmadığından REDDİNE 6/3/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI