ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/83
Karar Sayısı : 2025/76
Karar Tarihi : 27/3/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Adana 13. Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 286. maddesinin (1) numaralıfıkrasının Anayasa’nın 36., 37. ve 138.maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Hırsızlıksuçundan açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısınavaran Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 286. maddesişöyledir:
“Temyiz
Madde 286 – (1)Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyizedilebilir.
(2) Ancak;
a) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya dahaaz hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşıistinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları,
b) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya dahaaz hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları,
c) (Ek: 20/7/2017-7035/20 md.) Hapis cezasından çevrilenseçenek yaptırımlara ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarakbölge adliye mahkemesince verilen; seçenek yaptırımlara ilişkin her türlükararlar ve istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
d) (Anayasa Mahkemesinin 27/12/2018 tarihli ve E.:2018/71K.:2018/118 sayılı Kararı ile İptal; Yeniden Düzenleme:20/2/2019-7165/7 md.) İlkdefa bölge adliye mahkemesince verilen ve 272 nci maddenin üçüncü fıkrasıkapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, ilk derecemahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıldâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adlî para cezalarınailişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları,
e) Adlî para cezasını gerektiren suçlarda ilk derecemahkemelerinden verilen hükümlere ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesikararları,
f) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Sadece eşya veyakazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesikararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dairkararları,
g) On yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî paracezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararlarıile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları,
h) (Değişik: 18/6/2014-6545/78 md.) Davanın düşmesine,ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derece mahkemesikararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu tür kararlarveya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
ı) Yukarıdaki bentlerde yer alan sınırlar içinde kalmakkoşuluyla aynı hükümde, cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren bölgeadliye mahkemesi kararları,
Temyiz edilemez.
(3) (Ek:17/10/2019-7188/29 md.) İkinci fıkradabelirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıda sayılansuçlar nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararlarıtemyiz edilebilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Hakaret (madde 125, üçüncü fıkra),
2. Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit(madde 213),
3. Suç işlemeye tahrik (madde 214),
4. Suçu ve suçluyu övme (madde 215),
5. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (madde216),
6. Kanunlara uymamaya tahrik (madde 217),
7. (Ek:13/10/2022-7418/30 md.) Halkı yanıltıcı bilgiyialenen yayma (madde 217/A),
8. Cumhurbaşkanına hakaret (madde 299),
9. Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (madde 300),
10. Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini,Devletin kurum ve organlarını aşağılama (madde 301),
11. Silâhlı örgüt (madde 314),
12. Halkı askerlikten soğutma (madde 318),
suçları.
b) Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci vedördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar.
c) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 28 incimaddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 nci maddesinde yer alansuçlar.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed NuriÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, budava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesininhükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğüaykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümleriniptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeleruyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elindeyöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması,iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacakkural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunlarınçözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacaknitelikte kurallardır.
3. İtirazyoluna başvuran Mahkeme 5271 sayılı Kanun’un 286. maddesinin (1) numaralıfıkrasının iptalini talep etmiştir. Anılan fıkrada bölge adliye mahkemesi cezadairelerinin bozma kararlarına karşı herhangi bir kanun yoluna gidilemeyeceğidüzenlenmiştir. Bakılmakta olan davanınkonusu sanığın hırsızlık suçunu işlediği iddiasına ilişkindir. Bakılmakta olan davanın ilk derece mahkemesi aşamasındaolduğu, itiraz konusu kuralın konusunun ise bölge adliye mahkemesince verilenkararlar olduğu gözetildiğinde kuralın bulunduğu aşama itibarıyla bakılmaktaolan davada uygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır (Benzer yöndekideğerlendirmeler için bkz. AYM, E.2024/216, K.2024/215, 25/12/2024; E.2024/92,K.2024/99, 9/5/2024).
4. Açıklanan nedenle kuralın itiraz başvurusundabulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığındanbaşvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 286. maddesinin (1) numaralı fıkrasının itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 27/3/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI