ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/88
Karar Sayısı : 2025/78
Karar Tarihi : 27/3/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Kızıltepe İcra Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 9/6/1932tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 24/5/1962 tarihli ve 51 sayılıKanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 76. maddesinin Anayasa’nın 2., 10., 13., 36., 37. ve 90. maddelerineaykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: Mal beyanında bulunma yükümlülüğüne aykırılık nedeniyleborçlu hakkında tazyik hapsi uygulanması talebiyle açılan davada itiraz konusukuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali içinbaşvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu 76. maddesi şöyledir:
“Hapis ile tazyik:
Madde 76– (Değişik: 24/5/1962-51/ 1md.)
Mal beyanında bulunmıyan borçlu, alacaklının talebiüzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hakimi tarafından bir defayamahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur. Ancak bu hapis üç ayı geçemez.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed NuriÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Anayasayaaykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi” başlıklı 40. maddesinde AnayasaMahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntembelirtilmiştir. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davayabakmakta olan mahkemenin bu davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığıkararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birininileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bufıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine göndereceğihükme bağlanmış; anılan fıkranın (a) bendinde de ”İptali istenen kurallarınAnayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvurukararının aslı” Anayasa Mahkemesine gönderilecek belgeler arasındasayılmıştır. Anılan maddenin (4) numaralı fıkrasında ise açık bir şekildedayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvurularının AnayasaMahkemesi tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceğihükme bağlanmıştır.
3. Anılan İçtüzük’ün 46. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçelikararında Anayasa’ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birininAnayasa’nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı vegerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir.
4. İçtüzük’ün 49. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (b) bendinde ise Anayasa Mahkemesince yapılan ilkincelemede başvuruda eksikliklerin bulunduğunun tespit edilmesi hâlinde itirazyoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine kararverileceği belirtilmiştir.
5. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 2004sayılı Kanun’un 76. maddesinin iptalini talep etmiştir. Başvuru kararında özetle; bakılmakta olan davaya konu alacağın aboneliksözleşmesinden kaynaklandığı, abonelik sözleşmelerinde abonmanın borcunuödememesi hâlinde öncelikle aboneliği sonlandırma gibi sözleşmede belirlenenyaptırımların uygulanması gerektiği ancak borcunu ifa etmeyen abonmana itirazkonusu kural nedeniyle abonelik sözleşmesinde öngörülmeyen tazyik hapsininuygulandığı, anılan Kanun’un 337. maddesinin birinci fıkrasında yer alandisiplin hapsine ilişkin düzenlemenin Anayasa Mahkemesinin 28/2/2008 tarihli veE.2006/71, K.2008/69 sayılı kararıyla iptal edildiği, kural ile anılandüzenlemenin benzer nitelikte olduğu, bu nedenle uygulamada belirsizliklerinyaşandığı ayrıca Kanun’un 74., 75., 76., 337. ve 354. maddeleri arasındaçelişki bulunduğu ileri sürülmüştür.
6. Anayasa Mahkemesine itiraz yoluylayapılan başvurunun esasının incelenebilmesi için itiraz konusu kuralın Anayasa’nın hangi maddelerineaykırı olduğunun ayrı ayrı, gerekçeleriyle birlikte ve somut bir biçimdegösterilmesi gerekmektedir. Ancak itiraz yoluna başvuran Mahkemece kanun hükümleri arasındaki çelişki ve bu çelişkinin yolaçtığı belirsizliğe vurgu yapıldığı, anayasal düzlemde bir değerlendirmeninyapılmadığı, kural ile Anayasa maddeleri arasında herhangi bir bağlantınınkurulmadığı ve sebep-sonuç ilişkisi kurularak somut Anayasa’ya aykırılıkiddialarına yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla başvurunun yöntemine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
7. Açıklanan nedenle 6216 sayılı Kanun’un 40. maddesinin(1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile İçtüzük’ün 46. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan başvurunun 6216 sayılı Kanun’un40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince yöntemine uygun olmadığındanreddi gerekir.
III. HÜKÜM
9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun24/5/1962 tarihli ve 51 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 76.maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğinceyöntemine uygun olmadığından REDDİNE 27/3/2025tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI