ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2025/95
Karar Sayısı : 2025/92
Karar Tarihi : 22/4/2025
R.G. Tarih – Sayı : Tebliğedildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Sarıkaya Asliye Ceza Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188sayılı Kanun’un 25. maddesiyle başlığı ile birlikte yeniden düzenlenen 252.maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle değiştirilen(2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin Anayasa’nın 2., 5., 6., 9., 10., 11.,36., 37., 138., 140. ve 142. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline kararverilmesi talebidir.
OLAY: Hakaret, tehdit ve kasten yaralamasuçlarından açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğukanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 252. maddesişöyledir:
“Basit yargılama usulünde itiraz
Madde 252 – (Mülga:2/7/2012-6352/105 md.) (Başlığı ile Birlikte YenidenDüzenleme:17/10/2019-7188/25 md.)
(1) 251 inci madde uyarınca verilen hükümlere karşıitiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen hükümler kesinleşir.
(2) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine hükmüveren mahkemece dosya, o yerde birden fazla asliye ceza mahkemesi bulunmasıhâlinde tevzi kriterlerine göre belirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilirve bu mahkemece duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur.Tek asliye ceza mahkemesinin bulunduğu yerlerde ise, aynı mahkemedeyetkili başka bir hakim varsa bu hakim tarafından; aksi hâlde adli yargı ilkderece mahkemesi adalet komisyonu başkanınca görevlendirilen hakim tarafındanduruşma açılır ve genel hükümlere göre yargılamaya devam olunur.Taraflar gelmese bile duruşma yapılır ve yokluklarında 223 üncü madde uyarıncahüküm verilebilir. Taraflara gönderilecek davetiyede bu husus yazılır.Duruşmadan önce itirazdan vazgeçilmesi hâlinde duruşma yapılmaz ve itiraz edilmemişsayılır.
(3) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Mahkeme, ikinci fıkrauyarınca hüküm verirken, 251 inci madde kapsamında basit yargılama usulüne göreverilen hükümle bağlı değildir. Ancak, itirazın sanık dışındaki kişilertarafından yapıldığı hâllerde 251 inci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca indirimuygulanır.
(4) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İtiraz üzerine verilenhükmün sanık lehine olması hâlinde, bu hususların itiraz etmemiş olan diğersanıklara da uygulanma olanağı varsa bu sanıklar da itiraz etmiş gibi verilenkararlardan yararlanır.
(5) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) İkinci fıkra uyarıncaverilen hükümlere karşı genel hükümlere göre kanun yoluna başvurulabilir.
(6) (Değişik:2/3/2024-7499/17 md.) Birinci fıkradakiitirazın, süresinde yapılmadığı veya kanun yoluna başvuru hakkı bulunmayantarafından yapıldığı mahkemesince değerlendirildiğinde dosya, 268 inci maddeninikinci fıkrası uyarınca itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilir.Mercii bu sebepler yönünden incelemesini yapar ve kararını gereği içinmahkemesine gönderir.
(7) (Ek:2/3/2024-7499/17 md.)Birinci fıkradaki itirazın,yargılama giderine, vekâlet ücretine veya maddi hataya ilişkin olması hâlinde268 inci maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Mercii bu sebepler yönündenincelemesini yapar ve kararını gereği için mahkemesine gönderir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılanilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Ahmet HakanSOYTÜRK tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmüokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyleuygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümleriniAnayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılıkiddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri içinAnayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca birmahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış vemahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın dao davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise davanın değişikevrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmadaolumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır.
3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 5271 sayılı Kanun’un basityargılama usulünde itirazı düzenleyen 252. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınikinci cümlesinin iptalini talep etmiştir.
4. Anılan fıkranın birinci ve ikinci cümlelerinde basityargılama usulüyle verilen hükümlere karşı itiraz edilmesi üzerine yargılamanınhangi mercii ve hâkim tarafından yapılacağı düzenlenmiştir. Buna göre verilenkarara itiraz edilmesi üzerine hükmü veren mahkemece dosya, o yerde birdenfazla asliye ceza mahkemesi bulunması hâlinde tevzi kriterlerine görebelirlenen asliye ceza mahkemesine gönderilecek ve bu mahkemece duruşmaaçılarak genel hükümlere göre yargılamaya devam olunacaktır. Tek asliye cezamahkemesinin bulunduğu yerlerde ise aynı mahkemede yetkili başka bir hâkimvarsa bu hâkim tarafından aksi hâlde adli yargı ilk derece mahkemesi adaletkomisyonu başkanınca görevlendirilecek hâkim tarafından duruşma açılacak vegenel hükümlere göre yargılamaya devam olunacaktır.
5. Bakılmakta olan davada ise basit yargılama usulüuygulanmadığı gibi anılan usulle verilmiş bir karara itiraz üzerine genelhükümlere göre görülmekte olan bir dava da söz konusu değildir. İtiraz konusukuralın konusunun basit yargılama usulüyle verilen kararlara itiraz üzerineizlenecek usule ilişkin olduğu da gözetildiğinde kuralın bakılmakta olan davadauygulanma imkânının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
6. Açıklanan nedenle kuralın itiraz başvurusunda bulunanMahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurununMahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 17/10/2019 tarihli ve 7188 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle başlığıile birlikte yeniden düzenlenen 252. maddesinin 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılıKanun’un 17. maddesiyle değiştirilen (2) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin itirazbaşvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânıbulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 22/4/2025 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI