ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2020/42 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı: 2022/21
Karar Tarihi: 20/7/2022
R.G.Tarih-Sayısı : 29/9/2022-31968
I. MALİ DENETİMİN KONUSU
Adalet ve Kalkınma Partisinin 2019 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, YusufŞevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTEŞ ve Basri BAĞCI’nın katılımlarıyla 14/1/2021tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında;
2. Adalet ve Kalkınma Partisinin 2019 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,
- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren otuz gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III. ESASIN İNCELENMESİ
3. Adalet ve Kalkınma Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2019 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıncahazırlanıp Raportör Ömer DURSUN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa’nın ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2019 yılı gelirler toplamının 540.575.756,55 TL, öncekiyıldan devreden nakit ve alacaklar toplamının 170.803.718,90 TL, yıl sonundakiborç toplamının 40.860.109,18 TL olduğu ve giderleri toplamının 552.001.010,75TL, önceki yıldan kalan borç ödemeleri toplamının 44.971.811,76 TL, sonrakiyıla devreden nakit ve alacaklar toplamının 155.266.762,12 TL olduğuanlaşılmıştır.
5. Partinin 2019 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2019 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A. Gelirlerinİncelenmesi
1. Genel Merkez Gelirleri
6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 383.497.404,17TL olup bu tutarın 526.000 TL’si satış gelirlerinden, 46.245.498,65 TL’si partimal varlığı gelirlerinden, 335.533.239,93 TL’si devlet yardımlarından,1.046.446 TL’si bağış ve yardımlardan 146.219,59 TL’si sair gelirlerden,oluşmaktadır.
7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Gelirleri
8. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 157.078.352,38TL olup bu tutarın 64.110 TL’si üye giriş aidatından, 2.978.217,64 TL’si yıllıküye aidatından, 8.211.172,04 TL’si aday adaylığı özel aidatından, 1.141.516,81TL’si satış gelirlerinden, 102.893.400 TL’si Genel Merkez yardımlarından,452.240,02 TL’si parti mal varlığı gelirlerinden, 5.568.783,45 TL’si sairgelirlerden ve 35.768.912,42 TL’si bağış ve yardımlardan oluşmaktadır.
9. Parti il örgütlerinin 2019 yılı kesin hesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan inceleme neticesinde gelirlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
B. Giderlerin İncelenmesi
1. Genel Merkez Giderleri
10. Partinin Genel Merkezgiderleri toplamı 366.995.413,53 TL olupbu tutarın 32.453.991,33 TL’si personel giderlerinden, 6.501.298,95TL’si kira giderlerinden, 1.257.620,38 TL’si haberleşme giderlerinden,436.487,35 TL’si basılı kâğıt, kırtasiye ve diğer giderlerden, 5.284.186,45TL’si ısıtma aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 1.278.390,06 TL’si temsil veağırlama giderlerinden, 102.893.400 TL’si teşkilata yardım giderlerinden,3.455.044,18 TL’si seyahat giderlerinden, 2.981.534,26 TL’si taşıma vasıta giderlerinden,12.192.045,58 TL’si basın yayın ve tanıtım giderlerinden, 1.390.984,26 TL’sivergi, sigorta, noter ve mahkeme giderlerinden, 846.288 TL’si gelir getiricimalzeme giderlerinden, 166.861.704,69 TL’si seçim giderlerinden ve29.162.438,04 TL’si sair giderlerden oluşmaktadır.
11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2. İl Örgütleri Giderleri
12.Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 185.005.597,22 TL olup bu tutarın 18.142.538,17TL'si personel giderlerinden, 20.488.802,29 TL'si kira giderlerinden,8.373.563,89 TL'si haberleşme giderlerinden, 3.860.330,77 TL'si basılı kâğıt,kırtasiye ve diğer giderlerden, 10.392.236,47 TL'si ısıtma, aydınlatma,temizlik giderlerinden, 31.439.763,78 TL'si temsil ve ağırlama giderlerinden,4.674.403,85 TL'si teşkilata yardım giderlerinden, 3.052.503,91 TL'si seyahatgiderlerinden, 8.218.641,84 TL'si taşıma vasıta giderlerinden, 8.713.808,15TL'si basın yayın ve tanıtım giderlerinden, 8.457.351,82 TL’si vergi, sigorta,noter ve mahkeme giderlerinden, 1.636.996,86 TL'si gelir getirici malzemegiderlerinden, 45.022.303,72 TL’si seçim giderlerinden ve 12.532.351,70 TL'sisair giderlerden oluşmaktadır.
13. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C. Parti Mallarının İncelenmesi
14. Partinin defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede; 17.187.328,68 TL tutarında bina ediniminin, 1.084.000 TL tutarındataşıt ediniminin ve 4.209.551,76 TL tutarında demirbaş ve hak ediniminin olduğuanlaşılmıştır.
15. Yapılan inceleme neticesindePartinin 2019 yılı içinde gerçekleştirdiği 17.187.328,68 TL tutarında binaediniminin, 1.084.000 TL tutarında taşıt ediniminin ve 4.209.551,76 TLtutarında demirbaş ve hak ediniminin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu tespitedilmiştir.
IV. SONUÇ
Adalet ve Kalkınma Partisinin 2019 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
Partinin 2019 yılı kesin hesabında gösterilen 540.575.756,55TL gelir, 170.803.718,90 TL önceki yıldan devreden nakit ve alacak ve40.860.109,18 TL yıl sonundaki borç toplamı ile 552.001.010,75 TL gider,44.971.811,76 TL önceki yıldan kalan borç ödemeleri ve 155.266.762,12 TLsonraki yıla devreden nakit ve alacak toplamının eldeki bilgi ve belgelere göredoğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygunolduğuna 20/7/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Kadir ÖZKAYA
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
Basri BAĞCI
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR