Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2010/47, K.2014/43 Sayılı Karar - 04/06/2014

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2010/47 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/43

Karar Günü:4.6.2014

R.G.Tarih-Sayı:02.07.2014-29048

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

İşçilerin Sosyalist Partisi 2009 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

53 kişiden oluşan Kurucular Kurulunca 17.11.2008tarihinde kurulan İşçilerin Sosyalist Partisinin 15.6.2013 tarihindekapatılmasına karar verilmiş ve kapatılma kararı Genel Başkan Mustafa KAHYAtarafından 17.6.2013 gününde Anayasa Mahkemesine bildirilmiştir.

II- İLK İNCELEME

İşçilerin Sosyalist Partisi 2009 yılıkesin hesabının ilk incelemesi sonucunda, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine 4.6.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III-ESASIN İNCELENMESİ

İşçilerinSosyalist Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2009 yılı kesin hesapçizelgeleri ile dayanağını oluşturan belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren Raportör Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas incelemeraporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan belgelerde, Partinin2009 yılı gelirleri toplamının 62.519 TL, giderleri toplamının 61.257,28 TLolduğu ve 1.261,72 TL nakit mevcudunun 2010 yılına devrettiği anlaşılmaktadır.

Parti Genel Merkezine ait 2009 yılı defterleri ile gelirve gider belgeleri Mahkemeye sunulmamıştır. Mahkemeye yazılan yazıda TasfiyeKurulu ile ilgili bilgi verilmediği gibi defter ve belgeler hususunda da herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Kapatılan İşçilerin Sosyalist PartisiTasfiye Kurulu adına Mustafa KAHYA ile Burak UYAN Anayasa Mahkemesine 27.1.2014günlü yazıyı sunmuşlardır. Söz konusu yazıda aynen,

“İşçilerin Sosyalist Partisinin 2010-2011-2012 yıllarınınbütünleştirilmiş bütçelerinin Anayasa Mahkemesi tarafından evraklarınınistenmesi üzerine bu yıllara ait evrakların Sayıştay’a iletildiği ve bu yıllaraait her hangi bir eksiklik tespit edilmediği Anayasa Mahkemesi tarafındanİşçilerin Sosyalist Partisine tebliğ edilmiştir. 2008-2009 yıllarına dairbütünleştirilmiş bütçenin ise MYK onayı ve üst yazı ile Anayasa Mahkemesineiletildiği, ancak 2013 yılı Haziran ayında İşçilerin Sosyalist Partisikapatılıncaya kadar Anayasa Mahkemesi tarafından evrak isteminde bulunulmadığıkapatılan partinin yöneticileri tarafından tarafımıza bildirilmiştir. Partifesih kararı aldığından bugüne 7 ay geçmiştir. Her hangi bir il adresi vekurumsal işleyişi olmayan, gerçekte siyasi hayatiyeti sonlanmış bir oluşumdan,takdir edileceği gibi 5-6 yıl öncesinin evraklarını bulmak olanak dışı birdurumdur.

Eğer Parti kapanmadan önce diğer yılların olduğu gibi2008-2009 yılları evrakları da istenmiş olsaydı bu isteğin yerine getirileceğiaçıktır.”

denilerek bu güne kadar belgelerin istenmemesinden dolayısorumluluğun Mahkemede olduğu iddia edilmiştir.

2820 sayılı Kanun’da siyasi partilerin sorumluluklarıylabirlikte görev ve yetkileri düzenlenmiştir. Kanun’a göre parti hesabınınverilmesinden partilerin yetkili kişileri sorumludur. Parti kapatılmış olsa dapartinin kapatıldığı andaki genel başkanı incelenmemiş yıllara ait gelir vegider belgeleri ile defterleri Mahkemeye vermelidir. Belgelerin Mahkemeyeverilmemesi durumunda bu belgelerin tasfiye kuruluna teslim edilmesi ve tasfiyekurulunca da söz konusu belgelerin Mahkemeye sunulması gerekir.

Parti kapatılmış olsa da incelenmemiş ve karar verilmemişyıllara ait defter ve belgelerin Anayasa Mahkemesine sunulmaması nedeniylePartinin yetkili kişilerinin sorumlu olduğu açıktır. Parti sorumlularınca 2009yılı ile ilgili defterler ile belgelerin Mahkemeye verilmemesi nedeniyle Partinin2009 yılına ilişkin gelir ve gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiğidefterler yok kabul edilmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteritutmak zorundadırlar.”, beşinci fıkrasında, “Parti adına elde edilengelirlerin alındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığıilgili defterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.”, altıncıfıkrasında “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.” denilmiş, aynı Kanunun 113. maddesinde de, “Bu Kanunun60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla,bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üçyıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmü getirilmiştir. Gelirve giderlerin işlendiği defterler ibraz edilmediğinden Parti sorumlularıhakkında gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin gelirleri 7.984 TL olarakgösterilmiştir. Bunun 3.235 TL’si üye giriş aidatı ile 4.749 TL’si üye yıllıkil paylarından oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezine ait 7.984 TL gelirin belgeyedayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”; 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden, Partinin 2009 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 7.984 TL’nin Hazineye gelir yazılmasıgerekir.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 54.535 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 3.235 TL’si üye giriş aidatı, 21.685 TL’si üyeyıllık aidatı, 27.740 TL’si bağış ve 1.875 TL’si ise faaliyet gelirlerindenoluşmaktadır.

İl örgütleri 2009 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelirbölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğusonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti GenelMerkezinin giderleri 7.984 TL olarak gösterilmiştir.

Bunun 2.500TL’si taşıma giderleri, 4.484 TL’si bakım onarım giderleri ve 1.000 TL’siısınma aydınlatma ve temizlik giderlerinden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2010 yılına devreden nakit mevcudubulunmamaktadır.

Parti Genel Merkezine ait 7.984 TL giderin belgeyedayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği;70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2009 yılı için 58,65 TL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsikedilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamalarınfatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

Bu bağlamda belgelendirilmesi gerektiği hâldebelgelendirilmeyen 7.984 TL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye geliryazılması gerekir.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 53.273,28 TL olarakgösterilmiştir.

Bunun 3.934 TL’si temsil ağırlama giderleri, 4.287,42TL’si kırtasiye büro giderleri, 3.235 TL’si giriş aidatı ödemesi, 394,51 TL’sitaşıma giderleri, 4.749 TL’si genel merkez pay ödemeleri, 32.630,66 TL’si kiragiderleri ve 3.892,69 TL’si ısınma aydınlatma ve temizlik giderlerinden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2010 yılına devreden nakit mevcudu1.261,72 TL’dir.

Parti il örgütlerinin 2009 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2009 yılı belgeleri üzerinde yapılan incelemede,taşınmaz mal ile değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal, menkul kıymet ve hakedinilmediği anlaşılmaktadır.

IV- SONUÇ

İşçilerinSosyalist Partisinin 2009 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Kesin hesapta gösterilen ve belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen Genel Merkeze ait 7.984 TL gelir ve 7.984 TLgider olmak üzere toplam 15.968 TL karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazineye gelirkaydedilmesi gerekmekle birlikte tasfiye süreci sonunda Partinin bütünmalvarlığının Hazineye geçmesi nedeni ile bu aşamada Hazineye gelirkaydedilmesine karar verilmesine yer olmadığına,

2- Genel Merkeze ait gelir ve gider belgelerininkaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un 60. ve 113.maddelerine göre gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4.6.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.