Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1996/6, K.1998/30 Sayılı Karar - 07/07/1998

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1996/6 (Siyasi Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1998/30

KararGünü:7.7.1998

R.G.Tarih-Sayı:26.07.1998-23414

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Adalet Partisi 1995 yılıkesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Yekta Güngör ÖZDEN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT, HaşimKILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, MustafaYAKUPOĞLU, Nurettin TURAN ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 3.9.1996gününde yapılan ilk inceleme toplantısında: "Dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1995 yılı kesinhesap çizelgeleri üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içerenesas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

Denetimin maddî ögelerini oluşturankesinhesap cetvellerinde Büyük Adalet Partisi'nin 1995 yılı içindeki GenelMerkez gelirlerinin 141.050.000.- TL., giderlerinin 139.800.000.- TL.gösterildiği, gelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğugörülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

İl örgütü bulunmayan Parti'nin GenelMerkez'ine ilişkin 1995 yılı gelirleri 141.050.000.- TL. gösterilmiştir.

Bunun, 140.000.000.- TL.nın aidatlardan,1.050.000.- TL.nın nakit devrinden sağlandığı görülmüştür.

Genel Merkez'in kesinhesap cetvelindegösterilen 141.050.000.-TL. gelirin dayanağını oluşturan gelir belgeleri,Mahkememizin 16.3.1998 günlü kararıyla, kararın tebliğinden itibaren bir aylıksüre verilerek Parti'den istenmiştir.

İstenen gelir belgeleri karardabelirtilen bir aylık süre içinde gönderilmemiştir.

2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesininüçüncü fıkrasında 'Bu Kanunun 69. maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarakbir siyasî partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsaAnayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir' denilmektedir.

Bu durumda, Parti'nin 1995 yılı içindeelde ettiği ve belgelendiremediği 141.050.000-1.050.000=140.000.000.- TL.gelirin Hazine'ye gelir yazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılıiçindeki giderleri 139.800.000.- TL. gösterilmiştir.

Bunun tamamının yönetim giderlerine yapıldığıanlaşılmıştır.

141. 050.000.- TL. gelir ile139.800.000.- TL. gider arasındaki farkı oluşturan 1.250.000.- TL. nakitmevcudu olarak 1996 yılına devretmiştir.

Parti; 139.800.000.- TL. gider belgelerinide Mahkememizin yukarıda belirtilen kararı uyarınca, tanıdığı bir aylık süreiçinde göndermemiştir.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin ikinci fıkrasında; 'Beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir' denildiğinden bumiktarı geçen harcamaların fatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesizorunludur.

Bu nedenle, belgelendirilmesi gerektiğihalde belgelendirilmeyen 139.800.000.- TL. Parti gideri miktarınca Partimalvarlığının Hazine'ye gelir yazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

C- Kesinhesaplara Ait BilgilerinVerilmesi

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun,75. maddesinin birinci fıkrasında; 'Anayasa Mahkemesi, kesinhesaplara aitbilgilerin belgelendirilmesini siyasî partilerden her zaman isteyebilir', 76.maddesinde de 'Bu Kanunun bağışlarla ilgili hükümlerine aykırı olarak bağışkabul ettiği Anayasa Mahkemesince tespit edilen siyasî partilerin, 66 ncımaddenin birinci ve üçüncü fıkralarına aykırı şekilde elde ettikleri gelirlerintamamının Hazineye irat kaydedilmesine, taşınmaz malların Hazine adına tapuyatesciline; aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen miktarlardan fazlagelirlerle taşınmaz malların bu fıkrada belirtilen miktarı geçen kısmınınkarşılığının Hazineye irat kaydedilmesine karar verilir; bu Kanunun 67 ncimaddesi hükmüne aykırı olarak siyasî partilere sağlanan kredi veya borçlarüzerine Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazinece el konulur, kredi veya borcuverene karşı Hazine hiçbir yükümlülük altına girmez; bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasî partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irad kaydedilir; belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' denilmiştir.

Yasa'nın 111. maddesinde de CumhuriyetSavcılığı'na ve Anayasa Mahkemesi'ne gerekli bilgi ve belgeleri vermeyen sorumlularhakkında yaptırımlar belirtilmiştir.

Bu hükümler uyarınca Parti sorumlularıhakkında suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Adalet Partisi'nin 1995 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Kesinhesapta gösterilen gelirlerden140.000.000.- TL.nın; giderlerden 139.800.000.- TL.nın belgeleri yasal saklamasüresi içinde Anayasa Mahkemesi'nin 16.3.1998 günlü kararıyla 1 aylık süre verilerekistendiği halde gönderilmediğinden, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76.maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri gereğince Hazine'ye geliryazılmasına,

2- 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesihükmüne aykırı davranan Parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılması içinYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına, 7.7.1998gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.