Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1997/30, K.1998/38 Sayılı Karar - 20/07/1998

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1997/30 (Siyasi Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1998/38

KararGünü:20.7.1998

R.G.Tarih-Sayı:26.07.1998-23414

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Adalet Partisi 1996 yılıkesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Ahmet N. SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ,Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU ve Mahir Can ILICAK'ın katılmalarıyla 16.3.1996 gününde yapılanilk inceleme toplantısında: "Dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1996 yılı kesinhesap çizelgeleri üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içerenesas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü :

Denetimin maddî ögelerini oluşturankesinhesap cetvellerinde Büyük Adalet Partisi'nin 1996 yılı içindeki GenelMerkez gelirlerinin 385.000.000.- TL., giderlerinin 378.301.000.- TL.gösterildiği, gelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğugörülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

İl örgütü bulunmayan Parti'nin GenelMerkez'ine ilişkin 1996 yılı gelirleri 385.000.000.- TL. gösterilmiştir.

Bunun, tamamının aidatlardan sağlandığı görülmüştür.

Genel Merkez'in kesinhesap cetvelindegösterilen 385.000.000.-TL. gelirin dayanağını oluşturan gelir belgeleri,Mahkememizin 7.5.1998 günlü kararıyla, kararın tebliğinden itibaren bir aylıksüre verilerek Parti'den istenmiştir.

İstenen gelir belgeleri karardabelirtilen bir aylık süre içinde gönderilmemiştir.

2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesininüçüncü fıkrasında 'Bu Kanunun 69. maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarakbir siyasî partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsaAnayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir' denilmektedir.

Bu durumda, Parti'nin 1996 yılı içindeelde ettiği ve belgelendiremediği 385.000.000.- TL. gelirin Hazine'ye geliryazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki giderleri 378.301.000.- TL. gösterilmiştir.

Bunun 255.000.600.- TL.nın kira,telefon, elektrik v.s. giderlerine, 31.800.200.- TL.nın kırtasiye giderlerine,48.000.000.- TL.nın ulaşım giderlerine, 43.500.200.- TL.nın teşkilatçalışmaları, toplantı giderlerine yapıldığı anlaşılmıştır.

385. 000.000.- TL. gelir ile378.301.000.- TL. gider arasındaki farkı oluşturan 6.699.000.- TL. nakitmevcudu olarak 1997 yılına devretmiştir.

Parti; 378.301.000.- TL. giderbelgelerini de Mahkememizin yukarıda belirtilen kararı uyarınca, tanıdığı biraylık süre içinde göndermemiştir.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin ikinci fıkrasında; 'Beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veyafatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu değildir' denildiğinden bumiktarı geçen harcamaların fatura veya makbuz gibi belgelerle tevsik edilmesizorunludur.

Bu nedenle, belgelendirilmesi gerektiğihalde belgelendirilmeyen 378.301.000.- TL. Parti gideri miktarınca Parti malvarlığınınHazine'ye gelir yazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

C- Kesinhesaplara Ait BilgilerinVerilmesi

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun,75. maddesinin birinci fıkrasında; 'Anayasa Mahkemesi, kesinhesaplara aitbilgilerin belgelendirilmesini siyasî partilerden her zaman isteyebilir', 76.maddesinde de 'Bu Kanunun bağışlarla ilgili hükümlerine aykırı olarak bağışkabul ettiği Anayasa Mahkemesince tespit edilen siyasî partilerin, 66 ncımaddenin birinci ve üçüncü fıkralarına aykırı şekilde elde ettikleri gelirlerintamamının Hazineye irat kaydedilmesine, taşınmaz malların Hazine adına tapuyatesciline; aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen miktarlardan fazlagelirlerle taşınmaz malların bu fıkrada belirtilen miktarı geçen kısmının karşılığınınHazineye irat kaydedilmesine karar verilir; bu Kanunun 67 nci maddesi hükmüneaykırı olarak siyasî partilere sağlanan kredi veya borçlar üzerine AnayasaMahkemesi kararıyla Hazinece el konulur, kredi veya borcu verene karşı Hazinehiçbir yükümlülük altına girmez; bu Kanunun 69 uncu maddesinde belirtilenesaslara aykırı olarak bir siyasî partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelirsağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye iradkaydedilir; belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineyeirad kaydedilir' denilmiştir.

Yasa'nın 111. maddesinde de CumhuriyetSavcılığı'na ve Anayasa Mahkemesi'ne gerekli bilgi ve belgeleri vermeyensorumlular hakkında yaptırımlar belirtilmiştir.

Bu hükümler uyarınca Parti sorumlularıhakkında suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Adalet Partisi'nin 1996 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Kesinhesapta, 385.000.000.- TL.gelir, 378.301.000.- TL. gider belgelendirilmediğinden, 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nun 76. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri gereğinceHazine'ye gelir yazılmasına,

2- 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesihükmüne aykırı davranan Parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılması içinYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına, 20.7.1998gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.