Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2010/56, K.2014/38 Sayılı Karar - 04/06/2014

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2010/56 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/38

Karar Günü:4.6.2014

R.G.Tarih-Sayı:02.07.2014-29048

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Devrimci İşçi Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Devrimci İşçi PartisiGenel Başkanı Süheyla Ece ERTAN imzalı yazıya ek olarak gönderilen kesin hesapcetveli ve ekleri Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 9.8.2010 gün ve 3043-183 sayıile verilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesinde, “Siyasipartilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi,siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunudenetler.

Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”,

111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise siyasipartilerin “74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumlularıhakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyon liradan otuzmilyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”,

hükümleri yeralmıştır.

2008 yılı kesin hesapcetvelinin Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 30.6.2009 gününe kadar sunulmasıgerekirken 9.8.2010 gün ve 3043-183 sayı ile verilmesi, Devrimci İşçi Partisi2008 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılıKanun’un 74. maddesi ile getirilen kurala uyulmadığını göstermekte ve bu durum Kanun’un74. madde hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır.

Bu nedenle,2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden Partisorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

2008 yılı kesin hesabındaki eksikliklerle ilgili 12.1.2012gün ve C.0.10.YİM.0.107.02/54-106 sayı ile Partiye yazılan yazıya cevapverilmediği gibi söz konusu yazıda istenen bilgi ve belgeler de verilen 10günlük sürede gönderilmemiştir. 12.1.2012 gün ve C.0.10.YİM.0.107.02/54-106sayılı yazıda istenen bilgi ve belgelerin istendiği şekil ve süredegönderilmeme nedeni 20.1.2014 gün ve 33787353/107.02-114/427 sayılı yazı iletekrar sorulmuştur. Partiye yazılan yazı adreste kimse olmaması nedeniylemahalle muhtarına teslim edilmiştir.

2008 yılı kesinhesabındaki eksikliklerle ilgili ne 12.12.2012 gün ve C.0.10.YİM.0.107.02/54-106sayılı ne de 20.1.2014 gün ve 33787353/107.02-114/427 sayılı yazıya cevapverilmemiş ve istenen bilgi ve belgeler de gönderilmemiştir.

2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “75 inci madde gereğinceyapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen sorumluları ile aynı maddegereğince istenen bilgileri vermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverilir.” denildiğinden, Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan,2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göregerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

Devrimci İşçi Partisi2008 yılı kesin hesap cetvellerinin ilk incelemesi sonucunda;

1- İşinesasının incelenmesine,

2- Partinin 2008 yılıkesin hesabını 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesinde öngörülensürede Anayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında, aynı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

3- Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan,2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

4.6.2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Devrimci İşçi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2008yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan belgeler üzerinde yapılaninceleme sonuçlarını içeren Raportör Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan belgelerde, Partinin2008 yılı gelirleri toplamının 4.615 YTL, giderleri toplamının 4.075 YTL olduğuve 540 YTL’nin nakit mevcudu olarak 2009 yılına devrettiği anlaşılmaktadır.

Partiden 2008 yılıkesin hesabının dayanağını oluşturan defterler ile gelir ve gider belgeasıllarının gönderilmesi 20.1.2014 gün ve 33787353/107.02-114/427 sayılı yazıile istendiği hâlde verilen sürede gönderilmemiştir.

Parti yetkilileri 2008 yılına ilişkin gelir ve giderbelgelerinin kaydedildiği defterleri sunmadığından dolayı defterler yok kabuledilmiştir.

 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteritutmak zorundadırlar.”; beşinci fıkrasında, “Parti adına elde edilengelirlerin alındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığıilgili defterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.”; altıncıfıkrasında, “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.” denilmiştir. Aynı Kanun’un 113. maddesinde de, “BuKanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydanbir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, biryıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmügetirilmiştir. Gelir ve giderlerin işlendiği defterler ibraz edilmediğinden Partisorumluları hakkında gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Devrimci İşçi Partisinin herhangi bir il, ilçe ve beldeteşkilatı bulunmadığından sadece Genel Merkez gelir ve giderleri incelenmiştir.

A- Genel Merkez Gelirlerinin İncelenmesi

Parti Genel Merkezinin 2008 yılı gelirleri toplamı 4.615YTL’nin 4.415 YTL’si Parti üyelerinden alınan giriş ve üyelik aidatından ve 200YTL’si ise bir önceki yıldan devreden nakitten oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2008 yılı gelir belgelerisunulmamıştır. 2008 yılı gelirleri arasında yer alan 4.415 YTL’nin belgeyedayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un “Gelirlerin sağlanmasında usul”başlıklı 69. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yeralır.”; 76. maddesinin üçüncü fıkrasında da, “Bu Kanunun 69 uncumaddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelir Hazineye irat kaydedilir.” denildiğinden Partinin 2008 yılı içindeelde ettiği ve belgelendiremediği 4.415 YTL’nin Hazineye gelir yazılmasıgerekir.

B- Genel Merkez Giderlerinin İncelenmesi

Parti GenelMerkezinin 2008 yılı giderleri toplamı 4.075 YTL’nin tamamı büro giderlerinden(kira, ısınma, aydınlanma, haberleşme, kırtasiye vb.) oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2009 yılına devreden nakit mevcudu540 YTL’dir.

Parti Genel Merkezinin 2008 yılı gider belgelerisunulmamıştır. 2008 yılı giderleri arasında yer alan 4.075 YTL’nin belgeyedayanması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un 76. maddesinin dördüncü fıkrasında,belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen Parti giderleri miktarıncaParti malvarlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedileceği;70. maddesinin üçüncü fıkrasında ise beş milyon (2008 yılı için 52,37 YTL)liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesizorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı geçen harcamaların fatura veyamakbuz gibi belgelerle tevsik edilmesi zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Bu bağlamda, belgelendirilmesi gerektiği hâldebelgelendirilmeyen 4.075 YTL tutarındaki Parti malvarlığının Hazineye geliryazılması gerekir.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2008 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, taşınmaz mal ile değeri 100 YTL’yi aşan taşınır mal, menkul kıymetve hak edinilmediği anlaşılmaktadır.

IV- SONUÇ

Devrimciİşçi Partisinin 2008 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Kesin hesapta gösterilen ve belgelendirilmesigerektiği hâlde belgelendirilmeyen Genel Merkeze ait 4.415 YTL gelir ile 4.075YTL gider olmak üzere toplam 8.490 YTL karşılığı Parti malvarlığının, 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazineye gelirkaydedilmesine,

2- İlk İnceleme toplantısında verilen karar gereğince,Partinin 2008 yılı kesin hesabını 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesindeöngörülen sürede Anayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında aynıKanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

3- İlk İnceleme toplantısında verilen karar gereğince, Mahkemeyeistenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan, 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4- Genel Merkez teşkilatına ait gelir ve giderbelgelerinin kaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılıKanun’un 60. ve 113. maddelerine göre gerekli yasal işlemlerin yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4.6.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.