Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/65, K.2018/38 Sayılı Karar - 21/06/2018

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/65 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/38

Karar Tarihi:21/6/2018

R.G. Tarih – Sayı:29/11/2018– 30610

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Engelsiz Yaşam Partisi 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 17/12/2014 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde, “İller teşkilatından gönderilenler veparti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” denilmiş ve aynı Kanun’un74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları,karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasipartinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayıaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesinhesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı vebirleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Engelsiz Yaşam Partisi, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile genel merkez ve il örgütlerine ait kesinhesap cetvellerini 19/9/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuş; dolayısıyla2820 sayılı Kanun’un 74. maddesindeki “…Haziran ayı sonuna kadar AnayasaMahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar.” amir hükmüne uymamıştır.

4. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde “74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve onbeşmilyonliradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.” denilmektedir.

5. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

6. Diğer taraftan Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 51.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (e) bendinde siyasi partilerin “Partigenel sekreteri ve genel saymanının imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunugösteren kasa sayım tutanağı ile banka hesaplarına ilişkin olarak bankayetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarını” haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine sunacakları belirtilmektedir.

7. Engelsiz Yaşam Partisinin 2013 yılı içinde edinilentaşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini debelirten listeleri, 2013 yılı kesin hesaplarının incelenip birleştirildiği veonaylandığına ilişkin kararı ve Parti Genel Sekreteri ve Genel Saymanı’nınimzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ile bankahesaplarına ilişkin olarak banka yetkililerince onaylanmış mutabakat yazılarınıgöndermediği tespit edilmiştir.

8. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendinde yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenenbilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapisve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hükümaltına alınmıştır.

9. 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

10. Bu itibarla Engelsiz Yaşam Partisinin 2013 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Parti Genel Sekreteri ve Genel Saymanı’nın imzasınıtaşıyan yıl sonu kasa mevcudunu gösteren kasa sayım tutanağı ve Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterlerin Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine, istenen bilgilerin istendiği sürede verilmemesi nedeniyle Partisorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,

- Parti GenelSekreteri ve Genel Saymanı’nın imzasını taşıyan yıl sonu kasa mevcudunugösteren kasa sayım tutanağının gönderilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un75. maddesi ve aynı kanunun 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

11. Engelsiz Yaşam Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas incelemeraporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

12. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2013 yılı gelirlerinin 1.074,00 TL, giderler toplamının1.074,00 TL olduğu anlaşılmaktadır.

13. Partinin 2013 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2013 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır. Ancak Parti gelir ve giderlerini belgelendirmemiştir.

A. Gelirlerinİncelenmesi

Genel Merkez Gelirleri

14. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 1.074,00 TLolup bunun tamamı bağış gelirlerinden oluşmaktadır.

15. Parti 2013 yılı gelirlerini belgelendirmemiştir. 2820sayılı Kanun’un “Denetim” başlıklı 75. maddesinin birinci fıkrasında,Anayasa Mahkemesinin kesin hesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasipartilerden her zaman isteyebileceği ifade edilmekte; “Hazinece elkoyma”başlıklı 76. maddesinde ise Kanun’un 69. maddesinde belirtilen esaslara aykırıolarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığınınanlaşılması durumunda Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelirin Hazineye iratkaydedileceği ve belgelendirilmesi gerektiği hâlde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti mal varlığının Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineyeirat kaydedileceği hükümleri yer almaktadır.

16. Buna göre Genel Merkez kesin hesabında gösterilen vetevsik edilmeyen 1.074,00 TL gelir karşılığı Parti mal varlığının Hazineye iratkaydedilmesi gerekir.

B. Giderlerin İncelenmesi

Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 1.074,00 TLolup bunun 474,00 TL’si seyahat giderlerinden, 6.00,00 TL’si kira giderlerindenoluşmaktadır.

18. Parti 2013 yılı giderlerini belgelendirmemiştir.

19. Genel Merkez kesin hesabında gösterilen ancak 2820sayılı Kanun’un 75. maddesi hükümlerine aykırı olarak belgelendirilmeyen1.074,00 TL gider karşılığı Parti mal varlığının Hazineye irat kaydedilmesigerekir.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

20. Partinin 2013 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Engelsiz Yaşam Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin kesin hesabında gösterilen ve belgelendirilmeyen1.074,00 TL gelir ile 1.074,00 TL gider olmak üzere toplam 2.148,00 TL Partimal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 76.maddesi uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine 21/6/2018 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.