Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1999/15, K.1999/47 Sayılı Karar - 16/11/1999

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1999/15 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1999/47

Karar Günü:16.11.1999

R.G.Tarih-Sayı:18.12.1999-23910

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Halkın Demokrasi Partisi'nin GenelMerkezi ile ilçe örgütlerini de kapsayan 65 il örgütünün 1998 yılıkesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 14.9.1999gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, 'Halkın Demokrasi Partisi'nin 1998yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 1998yılı kesinhesap çizelgeleri ile muhasebe defterleri, gelir ve gider belgeleriüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Halkın Demokrasi Partisi'nin 1998 yılı içindeki gelir vegiderlerinin, Genel Merkezin gelir ve giderleri 15.449.290.815.- lira, 65 ilörgütünden gelir ve gideri bulunmadığı bildirilen 22 il dışında kalan 43 ilörgütünün gelir ve giderleri birbirine denk biçimde 149.764.280.191.- lira,toplam 165.213.571.006.- lira gösterilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıiçindeki gelirleri toplamı 15.449.290.815.- lira gösterilmiştir.

Bunun; 15.247.250.000.- lirası bağış veaidat gelirleri, 202.040.815.- lirası da geçen yıldan devreden nakitmevcududur.

Genel Merkez'in muhasebe defterkayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışındaki, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. maddeleri hükümlerine uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Yapılan incelemede, aşağıda ayrıntısıgösterilen bağışların yasal sınırı aştığı halde Parti'ye gelir kaydedildiğigörülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 66. maddesinin 3673sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrası ile gerçek ve tüzel kişilerin herbirinin bir siyasî parti'ye aynı yıl içerisinde ellimilyon liradan fazla kıymetteaynî veya nakdî bağışta bulunması yasaklanmıştır.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin birincifıkrasına göre, 66. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen miktarlardan fazlagelirlerle taşınmaz malların bu fıkrada belirtilen miktarı geçen kısmınınkarşılığının Hazine'ye gelir yazılması gerektiğinden, toplam 65.000.000.- liratutarındaki Parti malvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 43 il örgütünce sağlanangelirler 149.764.280.191.- lira gösterilmiştir.

Bunun; 141.700.751.266.- lirası bağış veaidat gelirleri, 5.276.801.130.- lirası borçlardan sağlanan gelirler,2.786.727.795.- lirası da önceki yıldan devreden nakit mevcududur.

İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820sayılı Yasa'nın 61. maddesinde belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Kararve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıiçindeki giderleri 15.362.480.757.- lira gösterilmiştir.

Bunun; 8.990.310.575.- lirası bürogiderleri, 3.489.599.000.- lirası yol, konaklama ve propaganda giderleri,2.414.571.182.- lirası işçi ücretleri, vergi ve sosyal sigorta primi giderleri,468.000.000.- lirası da danışmanlık giderleridir.

Parti Genel Merkezi'nin geliri ilegideri arasındaki 86.810.058.- lira fark nakit mevcudu olarak gelecek yıladevredilmiştir

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Parti adına kayıtlı oto bulunmadığıhalde hiçbir açıklama yapılmadan aşağıda belirtilen faturalara dayanılarak,bazı otolara ilişkin tamir, yedek parça, bakım gibi masrafların giderkaydedildiği saptanmıştır.

Kimi otolar için yapılan ve tersine biraçıklama yapılmadığından doğal olarak sahiplerine ait olması gerekenmasrafların Parti gideri olarak kabulüne olanak yoktur.

Yukarıda ayrıntıları belirtilen giderbelgeleri toplamı 114.146.151.- liranın 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinindördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri :

Parti'nin örgütü bulunduğu 65 il örgütündengelir ve gideri bulunmadığı bildirilen 22 il dışında kalan 43 il örgütününbağlı ilçeleri de kapsayan giderleri toplamı 143.593.858792.- lira olarakgösterilmiştir.

Bunun; 93.743.408.163.- lirası bürogiderleri, 46.032.646.771.- lirası yol, konaklama ve propaganda giderleri,3.817.803.858.- lirası da işçi ücretleri, vergi ve sosyal sigorta primigiderleridir.

İl örgütlerinin 149.764.280.191.-liralık geliri 143.593.858.792.- liralık gideri arasındaki farkı oluşturan6.170.421.399.- lira nakit mevcudu olarak 1999 yılına devredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Halkın Demokrasi Partisi 1998 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen165.148.571.006.- lira gelir ile 158.842.193.398.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Yasa sınırı aşan bağış tutarı65.000.000.- lira karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 76. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,

3- Parti'ye ait olmayan otolara aitgiderler toplamı 114.146.151.- liranın 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,16.11.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.