Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1999/7, K.2000/6 Sayılı Karar - 12/09/2000

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1999/7 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:2000/6

KararGünü:12.9.2000

R.G.Tarih-Sayı:13.10.2000-24199

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Sosyalist İşçi Partisi Genel Merkezi'nin1998 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 14.9.1999gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 'Sosyalist İşçi Partisi'nin 1998yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda; dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1998 yılı kesinhesap çizelgeleri üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içerenesas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddî öğelerini oluşturankesinhesap cetvellerinde Sosyalist İşçi Partisi'nin 1998 yılı Genel Merkezgelir ve giderleri birbirine denk biçimde 1.200.000.000.- lira gösterilmiştir.

9.9.1996 günü kurulan Sosyalist İşçiPartisi'nin Genel Merkez dışında örgütü bulunmamaktadır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıiçindeki gelirleri 1.200.000.000.- lira olarak gösterilmiştir.

Bu gelirin tümünün üyelerden alınanaidatlardan sağlandığı belirtilmiştir.

Mahkememizin 29.12.1999 günlü kararıyla,Genel Merkez'in kesinhesap cetvellerinde gösterilen 1.200.000.000.- liragelirin dayanağını oluşturan belgelerin, kararın tebliğ tarihinden itibaren 30gün içinde gönderilmesi Parti'den istenmiştir.

İstenen gelir belgeleri karardabelirtilen bir aylık süre içinde gönderilmemiştir.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun76. maddesinin üçüncü fıkrası ile 69. maddede belirtilen esaslara aykırı olarakbir siyasî partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığınınanlaşılması durumunda bu gelirin Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'ye gelir yazılmasıöngörüldüğünden 1.200.000.000.- liranın Hazine'ye gelir yazılması uygungörülmüştür.

B- Giderlerin İncelenmesi

Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıgiderleri 1.200.000.000.- lira olarak gösterilmiştir.

Bu giderin tümünü kira bedelininoluşturduğu belirtilmiştir.

Parti; yukarıda belirtilen kararuyarınca verilen süre içinde 1.200.000.000.- lira giderin dayanağını oluşturanbelgeleri de göndermemiştir.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin ikinci fıkrasında; beşmilyon liraya kadar harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile belgelendirilmesinin zorunlu olmadığıbelirtildiğinden bu tutarı aşan harcamaların makbuz veya fatura gibi belgeye dayandırılmasızorunludur.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigideri tutarınca parti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'yegelir yazılması gerektiğinden belgesiz giderler tutarı 1.200.000.000.- liraParti malvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

C- Kesinhesaba Ait BilgilerinBelgelendirilmemesi

2820 sayılı Kanun'un 75. maddesinde,Anayasa Mahkemesi'nin kesinhesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasîpartilerden her zaman isteyebileceği; denetimi evrak üzerinden yapacağı; ilgilisiyasî partinin başkanından veya temsilcisinden yazılı görüş isteyebileceği;gerekli görürse sorumlu uzman saymanlar da dahil ilgililerin sözlüaçıklamalarını dinleyebileceği belirtilmiş; 76. maddesinde de yapılan denetimsonucu uygulanacak yaptırımlar gösterilmiştir.

Aynı Kanun'un 111. maddesinde, siyasîpartilerin 75. madde gereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyensorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgileri vermeyen sorumlularıhakkındaki; 113. maddesinde de 60. maddede yazılı defter ve kayıtlarıtutmayanlar ile tahrif veya yok edenler veya gizleyenler hakkındaki yaptırımlarbelirtilmiştir.

Yasa'nın bu kuralları karşısında,29.12.1999 günlü kararla istenen 1998 yılı kesinhesabının dayanağını oluşturangelir, gider belgeleri ile ilgili defterleri, verilen süre içerisinde AnayasaMahkemesi'ne göndermeyen Parti sorumluları hakkında suç duyurusunda bulunulmasıuygun görülmüştür.

IV- SONUÇ

Sosyalist İşçi Partisi'nin 1998 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Kesinhesapta gösterilen 1.200.000.000.-lira gelir ile 1.200.000.000.- lira giderin belgelendirilememesi nedeniyle,2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin üçüncü ve dördüncüfıkraları gereğince Hazine'ye gelir yazılmasına;

2- 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesihükmüne aykırı davranan Parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılması için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına, 12.9.2000 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.