Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1996/27, K.1999/16 Sayılı Karar - 16/06/1999

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1996/27(Siyasî Parti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:1999/16

Karar Günü:16/6/1999

R.G.Tarih-Sayı:15.07.1999-23756

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Genel Merkez dışında örgütü bulunmayan Türkiye AdaletPartisi'nin 1995 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

1995 yılı kesinhesabını 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 73. ve 74. maddelerine uygun şekilde vermeyen Türkiye AdaletPartisi'nin, 11.3.1997, 16.3.1998 ve 20.7.1998 günlü kararlar uyarınca sonragönderilen kesinhesap belgeleri, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. Maddesiuyarınca; Ahmet Necdet SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN,Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F.TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU,Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 10.11.1998 gününde yapılanilk inceleme toplantısında incelenerek, 'dosyadaki eksiklik giderildiğindenişin esasının incelenmesine,' OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 III- ESASIN İNCELENMESİ

 Parti'nin AnayasaMahkemesi'ne verdiği 1995 yılı kesinhesap çizelgeleri üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

 Denetimin maddî ögelerini oluşturan kesinhesapçizelgelerinde, il örgütü bulunmayan Türkiye Adalet Partisi'nin 1995 yılıgelirleri ve giderleri, birbirine denk biçimde 1.000.000.- lira olarakgösterilmiştir.

 A- Gelirlerin Ve Giderlerin İncelenmesi

 Genel Merkezkesinhesabının dayanağını oluşturan defter ve gelir, gider belgeleriningönderilmesi için 10.11.1998 günlü kararın tebliğ tarihinden itibaren 60 günsüre verilmesine ilişkin karar, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 19.1.1999günü Parti'ye tebliğ edilmiştir.

 Partinin 1995 yılı kesinhesabının dayanağını oluşturandefter ve gelir, gider belgeleri 60 günlük süre içinde gönderilmemiştir.

 1- Genel MerkezGelirleri

 Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindeki gelirleri1.000.000.- lira gösterilmiş, ancak bu gelirlere ilişkin belgeler süresi içindegönderilmemiştir.

 2820 sayılı Yasa'nın 69. maddesinde, siyasi partileringelirlerinin, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzlarkarşılığında alınacağı; sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığıkimsenin adı, soyadı ve adresinin, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı veimzasının, makbuzlarda ve dip koçanlarda yer alacağı belirtilmiştir.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, 69.maddede belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyenkaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bugelirin Hazine'ye gelir yazılması gerektiğinden, 1.000.000.- lira gelirinHazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

 2- Genel Merkez Giderleri

 Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindeki giderleri700.000.- lira gösterilmiştir.

 1.000.000.- lira gelir ile 700.000.- lira giderarasındaki farkı oluşturan 300.000.-lira nakit mevcudu olarak 1996 yılınadevredilmiştir.

 Kırtasiye giderlerine yapıldığı bildirilen 700.000.-liranın belgeleri süresi içinde gönderilmemiştir.

 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, beşbin liraya kadarharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile belgelendirilmesinin zorunluolmadığı belirtildiğinden, bu tutarı aşan harcamaların makbuz veya fatura gibibir belgeye dayandırılması zorunludur.

 Aynı Yasa'nın 76. maddesinin son fıkrasına göre,belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti gideri tutarıncaparti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'ye gelir kaydedilmesigerektiğinden, belgesiz gider tutarı 700.000.- lira Parti malvarlığınınHazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

 B- Kesinhesaba Ait Bilgilerin Belgelendirilmemesi

 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinde, AnayasaMahkemesi'nin kesinhesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasipartilerden her zaman isteyebileceği; denetimi evrak üzerinden yapacağı; ilgilisiyasi partinin başkanından veya temsilcisinden yazılı görüş isteyebileceği;gerekli görürse sorumlu uzman saymanlar da dahil ilgililerin sözlüaçıklamalarını dinleyebileceği belirtilmiş; 76. maddesinde de, denetim sonucuuygulanacak yaptırımlar sayılmıştır.

 Aynı Yasa'nın 111. maddesinde, siyasi partilerin, 75.madde gereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen sorumluları ileaynı madde gereğince istenen bilgileri vermeyen sorumluları hakkındaki yaptırımlar;113. maddesinde de, 60. maddede yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar iletahrif veya yok edenler veya gizleyenler hakkındaki yaptırımlar belirtilmiştir.

 Yasa'nın bu kuralları karşısında, 10.11.1998 günlükararla istenilen 1995 yılı kesinhesabına ait defter ve gelir, giderbelgelerini 60 günlük süre içerisinde göndermeyen Parti sorumluları hakkındasuç duyurusunda bulunulması uygun görülmüştür.

 IV- SONUÇ

 Türkiye AdaletPartisi'nin 1995 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

 1- Parti kesinhesabında gösterilen 1.000.000.- liragelir ile 700.000.- lira giderin belgelendirilememesi nedeniyle, 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin üçüncü ve son fıkraları uyarıncaHazine'ye gelir yazılmasına,

 2- 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesine aykırı davrananParti sorumluları hakkında yasal işlem yapılması için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına, 16.6.1999 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy