Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1998/35, K.1999/20 Sayılı Karar - 16/06/1999

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1998/35 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1999/20

KararGünü:16/6/1999

R.G.Tarih-Sayı:15.07.1999-23756

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Genel Merkez dışında örgütü bulunmayanTürkiye Adalet Partisi'nin 1996 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.Maddesi uyarınca, Ahmet Necdet SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F.TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 10.11.1998gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 'dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine,' OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1996 yılı kesinhesap çizelgeleri üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içerenesas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddî ögelerini oluşturankesinhesap çizelgelerinde, il örgütü bulunmayan Türkiye Adalet Partisi'nin 1996yılı gelirleri ve giderleri, birbirine denk biçimde 7.550.000.- lira olarakgösterilmiştir.

A- Gelirlerin Ve Giderlerin İncelenmesi

Genel Merkez kesinhesabının dayanağınıoluşturan defter ve gelir, gider belgelerinin gönderilmesi için 10.11.1998günlü kararın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün süre verilmesine ilişkin karar,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 19.1.1999 günü Parti'ye tebliğ edilmiştir.

Partinin 1996 yılı kesinhesabınındayanağını oluşturan defter ve gelir, gider belgeleri 60 günlük süre içindegönderilmemiştir.

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki gelirleri 7.550.000.- lira gösterilmiştir.

7.250.000.- lirası aidatlardan,300.000.- lirası 1995 yılından devreden nakit mevcudundan sağlandığı bildirilenbu gelirlere ilişkin belgeler süresi içinde gönderilmemiştir.

2820 sayılı Yasa'nın 69. maddesinde,siyasi partilerin gelirlerinin, parti merkez karar ve yönetim kuruluncabastırılan makbuzlar karşılığında alınacağı; sağlanan gelirin türü vemiktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresinin, makbuzudüzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzasının, makbuzlarda ve dip koçanlardayer alacağı belirtilmiştir.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin üçüncüfıkrasına göre, 69. maddede belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasipartinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, AnayasaMahkemesi kararıyla bu gelirin Hazine'ye gelir yazılması gerektiğinden,7.550.000-300.000=7.250.000.- lira gelirin Hazine'ye gelir yazılması uygungörülmüştür.

2- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıiçindeki giderleri 6.212.000.- lira gösterilmiştir.

7.550.000.- lira gelir ile 6.212.000.-lira gider arasındaki farkı oluşturan 1.338.000.-lira nakit mevcudu olarak 1997yılına devredilmiştir.

4.675.000.- lirasının telefon,1.537.000.- lirasının elektrik giderlerine yapıldığı bildirilen toplam6.212.000.- liranın belgeleri, süresi içinde gönderilmemiştir.

 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde,beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ilebelgelendirilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu tutarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeye dayandırılması zorunludur.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre, belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigideri tutarınca parti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'yegelir kaydedilmesi gerektiğinden, belgesiz gider tutarı 6.212.000.- lira Partimalvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

B- Kesinhesaba Ait BilgilerinBelgelendirilmemesi

2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinde,Anayasa Mahkemesi'nin kesinhesaplara ait bilgilerin belgelendirilmesini siyasipartilerden her zaman isteyebileceği; denetimi evrak üzerinden yapacağı; ilgilisiyasi partinin başkanından veya temsilcisinden yazılı görüş isteyebileceği;gerekli görürse sorumlu uzman saymanlar da dahil ilgililerin sözlüaçıklamalarını dinleyebileceği belirtilmiş; 76. maddesinde de, yapılan denetimsonucu uygulanacak yaptırımlar sayılmıştır.

Aynı Yasa'nın 111. maddesinde, siyasipartilerin, 75. madde gereğince yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyensorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgileri vermeyen sorumluları hakkındakiyaptırımlar 113. maddesinde de, 60. maddede yazılı defter ve kayıtlarıtutmayanlar ile tahrif veya yok edenler veya gizleyenler hakkındaki yaptırımlarbelirtilmiştir.

Yasa'nın bu kuralları karşısında,10.11.1998 günlü Anayasa Mahkemesi kararıyla istenilen 1996 yılı kesinhesabınaait defter ve gelir, gider belgelerini 60 günlük süre içerisinde göndermeyenParti sorumluları hakkında suç duyurusunda bulunulması uygun görülmüştür.

IV- SONUÇ

Türkiye Adalet Partisi'nin 1996 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti kesinhesabında gösterilen7.250.000.- lira gelir ile 6.212.000.- lira giderin belgelendirilememesinedeniyle, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin üçüncü ve sonfıkraları uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,

2- 2820 sayılı Kanun'un 75. maddesineaykırı davranan Parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılması için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına, 16.6.1999 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.