Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1990/1, K.1990/2 Sayılı Karar - 03/05/1990

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1990/1 (SiyasîParti İhtar)

Karar Sayısı:1990/2

Karar Günü:3.5.1990

R.G.Tarih-Sayı:23.05.1990-20526

İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

İHTARİSTEMİNİN KONUSU : 1984 yılı kesinhesabına ilişkin kimi belgeleri yasal süresiiçinde ve yapılan uyarılarla verilen sürelere karşın tam olarak göndermeyenMilliyetçi Çalışma Partisi'ne 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 104.maddesi uyarınca ihtar verilmesidir.

I.İSTEMİN GEREKÇESİ :

YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 29.3.1990 günlü, SP. 11. Hz. 1990/6 sayılı başvuruyazısı aynen şöyledir :

"2820Sayılı Siyasi Partiler Kanununun 73/3. maddesi, Siyasi Partilerinkesinhesapları hakkında !'Parti merkezi ve bağlı ilçeleri de kapsamak üzereiller teşkilatı her bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar, bir evvelkiyıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesinhesaplarını hazırlarlar. İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır vebirleştirilirler." hükmünü içermektedir.

Aynıkanunun 74. maddesi, 73. maddede kapsamı açıklanan ".... karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar." hükmünü taşımaktadır.

AnayasaMahkemesinin 26.9.1989 gün ve 1985/7 sayılı kararıyla Muhafazakâr Partiye ait1984 yılı kesinhesaplarının incelenmesi sonucunda, "1984 yılında gelir vegideri bulunan ve birleştirilmiş kesinhesaba alınan 15 il'in bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesinhesap cetvelleri Anayasa Mahkemesine sunulmamıştır.Bu durumda bağlı ilçeleri kapsayan 15 il teşkilatı kesinhesaplarının ve yeniduruma göre bulunacak birleştirilmiş kesinhesap cetvellerinin gönderilmesine vebu iş için ..." davalı siyasi partiye 60 gün süre verilmiştir.

AnayasaMahkemesinin 19.12.1989 gün ve 1985/7 sayılı kararıyla da;

"1984yılında gelir ve giderleri bulunan ve birleştirilmiş kesinhesaba alınan 15 ilile ilgili, bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatı kesinhesapçizelgelerinin ve yeni duruma göre oluşturulacak birleştirilmiş kesinhesap çizelgesinin60 günlük süre içinde Anayasa Mahkemesi'ne verilmesi yolundaki 26.9.1989 günlü,Esas: 1985/7 (S.P.M.D.) sayılı karara uyularak, Muhafazakâr Parti (MilliyetçiÇalışma Partisi) Genel Saymanlığının 16.11.1989 günlü, 04,524 sayılı yazısıylagönderilen belgelerin 2820 Sayılı Yasa'nın 73. ve 74. maddelerinde sözü edilençizelgelerle ilgisi bulunmamaktadır. Birleştirilmiş kesinhesapta yer alan 15il'den, ilçe teşkilatı bulunmayan Amasya, İzmir ve Kırşehir illeri dışındaki 12il'in il bazında birleştirilmiş onaylı kesinhesap çizelgeleri yerine örgütlenmedurumuna göre, il merkezinin, merkez ilçenin ve öteki ilçelerin kesinhesapçizelgelerinin asılları gönderilmiştir. 2820 Sayılı Yasa'nın 73. ve 74.maddelerinin buyurucu hükümleri uyarınca düzenlenen 15 il ile ilgili ve 12 ilyönünden bağlı ilçeleri de kapsayan kesinhesap çizelgeleri ile yeni duruma göreoluşturulacak birleştirilmiş kesinhesap çizelgesi onaylı örneklerini tam olarakgöndermeyerek 26.9.1989 günlü, Esas: 1985/7 (S.P.M.D.) sayılı karar gereğinieksiksiz yerine ..." getirmediği belirtilerek Cumhuriyet Başsavcılığımızaduyuruda bulunulmuştur.

CumhuriyetBaşsavcılığımızca 5.2.1990 gün ve SP. 11.Hz. 1990/6 sayılı yazı ile davalısiyasi partiden; Anayasa Mahkemesinin kararlarında belirtilen 2820 sayılı 73.ve 74. maddelerinin buyurucu hükümlerinin gerçeği yansıtır biçimde ve eksiksizolarak düzenlenecek belgelerin Anayasa Mahkemesi'ne ve onaylı bir örneğinin deCumhuriyet Başsavcılığımıza 30 gün içerisinde verilmesi istenilmiştir.

Davalısiyasi parti tarafından 23.2.1990 gün ve 1990/01-63 sayılı yazı ekindegönderilen "M.Ç. Partisinin 1.1.1984 - 31.12.1984 yılı sonuteşkilatlarıyla birleştirilmiş hesap cetvelidir" başlıklı çizelgenin;Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararlarında ve CumhuriyetBaşsavcılığımızca davalı siyasi partiye tebliğ edilen istem yazısındaaçıklanan, 2820 sayılı kanunun 73. ve 74. maddelerinin buyurucu hükümlerindebelirtilen yasal zorunluluğu kapsamadığı saptanmıştır.

Buitibarla, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu 73. ve 74. maddesindekiyükümlülüğü kanuni süresi içerisinde, gerçeği yansıtır biçimde ve eksiksizyerine getirmediği gibi bu zorunluluğun yerine getirilmesi yolunda AnayasaMahkemesinin ve Cumhuriyet Başsavcılığımızın verdiği süre içinde denoksanlığını tamamlamayan davalı siyasi partiye, sözkonusu kanuna aykırılığıngiderilmesi için, 2820 Sayılı Kanunun 104 ncü maddesi uyarınca ihtar kararıverilmesi arz ve talep olunur.".

II.ESASIN İNCELENMESİ :

YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın başvuru yazısı ile ekleri, ilgili malî denetimdosyası ve işin esasına ilişkin rapor incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü :

1.Milliyetçi Çalışma Partisi (Muhafazakâr Parti)'nin 1984 yılı birleştirilmişkesinhesabı ile Parti merkez ve iller örgütünün kesinhesaplarının incelenmesisonucunda, gelir ve gideri bulunan ve birleştirilmiş kesinhesaba alınan 15 ilinbağlı ilçeleri de kapsayan iller örgütü kesinhesap cetvelleri AnayasaMahkemesi'ne sunulmadığı saptanarak bu 15 ilin bağlı ilçeleri de gösterenkesinhesapları ile yeni duruma göre birleştirilmiş kesinhesap cetvelleriningönderilmesi için adı geçen partiye 26.9.1989 günlü kararla 60 gün süreverilmiştir.

2.Anayasa Mahkemesi'nin yukarda anılan kararı uyarınca Milliyetçi Çalışma PartisiGenel Saymanlığı'nın 16.11.1989 günlü, 04-524 sayılı yazısına bağlı olarakgönderilen belgeler 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 73. ve 74.maddelerinde sözü edilen çizelgelerle ilgili bulunmadığından karar gereğinieksiksiz yerine getirmeyen Parti hakkında, 19.12.1989 gününde, YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına karar verilmiştir.

3.Anayasa Mahkemesi'nin kararı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 5.2.1990günlü yazısıyla, Milliyetçi Çalışma Partisi'ne yasal yükümlülüğünü anımsatmış,30 gün içinde kesinhesaba ilişkin cetvellerin gerçeği yansıtır biçimde veeksiksiz olarak Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na gönderilmesini, onaylı birörneğinin de kendilerine verilmesini bildirmiştir.

4.Milliyetçi Çalışma Partisi'nin 23.2.1990 günlü ve 1990/01-63 sayılı yazısınaekli olarak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderdiği çizelgeler 2820sayılı Yasa'nın 73. ve 74. maddelerinin buyurucu hükümlerinde belirtilenzorunluluklara uygun bulunmayarak bu aykırılıkların giderilmesi için adıgeçenParti'ye 2820 sayılı Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtar verilmesi istemiyleAnayasa Mahkemesi'ne başvurulmuştur.

5.Oysa, Milliyetçi Çalışma Partisi 12.3.1990 günlü yazısına bağlı olarak AnayasaMahkemesi'ne, istenilen cetvelleri göndermiş, Anayasa Mahkemesi de bu --belgeler üzerinde incelemesini tamamlayarak 12.4.1990 günlü oturumunda; alındıbelgelerinin tümünün Yasa'ya aykırı biçimde düzenlenmiş olması nedeniyle 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 76. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince2.262.730.-TL.lık gelir karşılığının Hazine'ye gelir yazılmasına, belgeleredayalı olmayan 170.565.-TL.lık gider karşılığının, gelirlerin tümünün Hazine'yegelir yazılmasına karar verildiğinden, yeniden gelir yazılmasına gerekkalmadığına ve siyasî partilerin talih oyunlarına katılması aykırılığınınkararda belirtilmesine karar vermiştir.

MilliyetçiÇalışma Partisi'nin Cumhuriyet Başsavcılığı'na verdiği 20.3.1990 günlü yazıda,belgeleri Anayasa Mahkemesi'ne sunduğunu, Anayasa Mahkemesi'nin de, MilliyetçiÇalışma Partisi'nden istenilen belgeleri aldığını Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na bildirmediği dosya içeriğinden anlaşılmıştır.

İhtaristemine konu olayda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Milliyetçi ÇalışmaPartisi'nin 12.3.1990 günlü yazısında belgeleri Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'nasunduğunu belirtmediği ve 20.3.1990 gününde Başsavcılığa verilenler yine eksikbulunduğu için 2.4.1990 gününde 257 no ile Anayasa Mahkemesi kayıtlarına geçenihtar isteminde bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi de, adı geçen Parti'ninbelgeleri sunduğunu ve bunların yeterli bulunduğunu Başsavcılığa bildirse idiihtar isteminde bulunulmazdı.

2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun dördüncü kısmı dışında kalan durumlarda,aykırılıkların belli bir süre içerisinde giderilmesinin sağlanması amaçlanarakihtar verilmesi yolu seçildiğinden, aykırılıkların giderilmesi durumunda adıgeçen Yasa'nın 104. maddesine göre ihtar verilmesine gerek kalmayacaktır.

Uyarılarüzerine eksiklikler tamamlanarak aykırılık giderilmiş ve malî denetim dosyası,karara bağlanarak kapatılmıştır.

Budurumlar karşısında Milliyetçi Çalışma Partisi'ne 2820 sayılı Yasa'nın 104. maddesiuyarınca ihtar verilmesi istemi hakkında bir karar vermeye gerek kalmamıştır.

III.SONUÇ :

1984yılı kesinhesabına ilişkin kimi belgeleri süresinde Anayasa Mahkemesi'negöndermeyen, verilen sürede de yasal yükümlülüğünü yerine getirmeyen MilliyetçiÇalışma Partisi hakkında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na yapılan duyuruüzerine yürütülen yazışmalara, verilen süreye karşın sonuç alınamayınca SiyasîPartiler Kanunu'nun 104. maddesi uyarınca 29.3.1990 günlü yazıyla ihtar kararıverilmesi istenilen adıgeçen parti, eksiklikleri 12.3.1990 gününde gidermekle,Anayasa Mahkemesi'nin 12.4.1990 günlü oturumunda söz konusu malî denetimin esasinceleme evresi tamamlandığından konusu kalmayan ihtar istemi hakkında KARARVERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

3.5.1990gününde oybirliğiyle karar verildi.