Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2012/2, K.2013/2 Sayılı Karar - 10/01/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2012/2 (SiyasiParti - İhtar)

Karar Sayısı:2013/2

Karar Günü:10.1.2013

R.G.Tarih-Sayı:18.04.2013-28622

İHTAR İSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

İHTAR İSTEMİNİN KONUSU :Siyasi parti siciline kayıtlı bulunan bir başka siyasipartinin adını ve kısaltılmış adını kullanarak 22.4.1983 günlü, 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesine aykırı hareket eden Adaletçi KurtuluşPartisi'ne, bu aykırılığı gidermesi için aynı Kanun'un 104. maddesi uyarıncaihtar kararı verilmesi istemidir.

I- OLAYLAR

A-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Adaletçi KurtuluşPartisi'ne gönderdiği 6.3.2012 günlü, 376 sayılı yazıyla, 2820 sayılı Kanun'un96. maddesinin emredici hükmü dikkate alınmak suretiyle Parti'nin aynı ismitaşıyan bir diğer partiden ayırt edilmesine olanak verecek biçimde, adının vekısaltılmış adının değiştirilmesini ve sonucundan bilgi verilmesini talepetmiştir.

B- Parti, sözü edilen yazıyı 7.3.2012 tarihinde tebellüğetmesine rağmen öngörülen süre içerisinde cevap vermemiştir.

C- Bunun üzerine Başsavcılık, Parti'ye söz konusuaykırılığı gidermesi için 2820 sayılı Kanun'un 104. maddesi uyarınca ihtarverilmesini talep etmiştir.

D- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümlerine göre 20.9.2012gününde yapılan toplantıda, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 53. maddesinin (1) numaralı fıkrasıgereğince Parti'ye, ihtar istemi ile ilgili savunmasını sunması için süreverilmesine karar vermiştir.

E- Parti, savunmasını 31.10.2012 günlü yazıyla AnayasaMahkemesine sunmuştur.

II- İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 10.4.2012 günlü,C.02.0.CBS.0.01.02.03/4 sayılı ihtar istemi şöyledir:

'A- Giriş

27.2.2012 tarihinde 30 kurucu üye ile kurularak tüzel kişilikkazanan davalı Adaletçi Kurtuluş Partisi, 4.3.2012 tarihinde gerçekleştirilentüzük değişikliği sonucu, partinin adının Adalet ve Kalkınma Partisi,simgesinin (Ak Parti) olarak değiştirilmesine ilişkin tüzük hükmünüdeğiştirerek aykırılığın giderilmesi için ihtar kararı verilmesi talebi ile budava açılmıştır.

B- İhtar İsteminden Önceki Süreç

Adaletçi Kurtuluş Partisine 6.3.2012 gün ve 02.04/376 sayılıyazımız ile '2820 sayılı Kanunun anılan 96. maddesinin buyurucu hükmükarşısında; partinizin aynı ismi taşıyan bir diğer partiden ayırt edilmesineolanak verecek biçimde, parti adının ve kısaltılmış adının yazımızıntebliğinden itibaren 30 gün içerisinde değiştirilmesi ve sonucundan bilgiverilmesi, aksi halde 2820 sayılı Kanunun 104. maddesi gereğince AnayasaMahkemesine ihtar davası açılacağının bilinmesi önemle rica olunur.'denilmiştir.

Davalı parti, ilgili yazımızı 7.3.2012 tarihinde tebellüğetmesine rağmen, öngörülen süre içerisinde olumlu ya da olumsuz bir yanıtvermemiştir.

C- İhtar İsteminin Gerekçesi

Adalet ve Kalkınma Partisi, 14.8.2001 tarihinde Recep TayyipErdoğan ve 73 arkadaşı tarafından kuruluş bildiriminde bulunulup tüzel kişilikkazanmış ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Siyasi Partiler Sicilinin 109.sırasına kayıtlı Adalet ve Kalkınma Partisi ismini almıştır.

Adaletçi Kalkınma Partisi 27.2.2012 tarihinde Özgür Tekin ve 30arkadaşı tarafından İçişleri Bakanlığına verilen bildirim ile kurulmuş ve4.3.2012 tarihinde gerçekleştirilen tüzük değişikliği sonucu partinin adı vekısaltılmış adı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Siyasi Parti Sicilinin 109.sırasına kayıtlı parti (Adalet ve Kalkınma Partisi) ile aynı ismi almıştır.Parti tüzüğünün 1. maddesi 'Partinin adı Adalet ve Kalkınma Partisi'dir.Merkezi Ankara'dadır. Simgesi AK PARTİ'dir.' şeklindedir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesinin birincifıkrası, 'Anayasa Mahkemesince temelli kapatılan veya siyasi parti sicilinekayıtlı bulunan siyasi partilerin isimleri, amblemleri, rumuzları, rozetleri vebenzeri işaretleri başka bir siyasi partice kullanılmayacağı gibi, daha öncekurulmuş Türk devletlerine ait topluma mal olmuş bayrak, amblem ve flamalar dasiyasi partilerce kullanılmaz...' buyurucu hükmünü taşımaktadır.

Anılan 96. maddenin gerekçesi ise 'Kapatılmış veya feshedilmişsiyasi partilerin isimleri, amblemleri, rumuzları, rozetleri ve benzeriişaretlerin kullanılması, kapatılan ya da feshedilen partinin devam ettiğiizlenimini yaratacağından maddenin birinci fıkrası getirilmiş, hürriyetçidemokrasi ilkeleri ile bağdaşmayan adların parti adı olarak kullanılması uygungörülmediğinden ikinci fıkraya yer verilmiştir.' şeklindedir.

Gerekçede sicile kayıtlı partilerin isim. amblem veyaişaretlerinin kullanımı ile ilgili bir açıklama bulunmamakla beraber, maddeninamacı, bir partinin başka bir parti izlenimini yaratacak isim, amblem veyaişaret kullanmasının önlenmesidir. Madde gerekçesi ile birlikteyorumlandığında, sicile kayıtlı bir partinin amblem veya işaretinin dahibirebir kullanılması gerekli olmayıp, o parti izlenimini yaratacak, seçmeniyanıltacak şekilde başka bir ifade ile karıştırılmaya elverişli amblem veyaişaret kullanması yasaklanmıştır.

D- Davada Uygulanabilir Diğer Yasa Hükümleri

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 121. maddesi uyarınca'Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve dernekler hakkında uygulanandiğer kanunların bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkındada uygulanır.' 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1. maddesine göre de 'TürkTicaret Kanunu, Türk Medeni Kanununun ayrılmaz bir cüzüdür.'

Türk Ticaret Kanununun 'Hüsnüniyet kaidelerine aykırıhareketler' başlıklı 57. maddesinin 5. bendi, 'Başkasının emtiası, işmahsulleri, faaliyeti veya ticaret işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeyeçalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasınınhaklı olarak kullandığı ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtalarıylailtibasa meydan verebilecek surette, ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtmavasıtaları kullanmak veyahut iltibasa meydan veren malları, durumu bilerek veyabilmeyerek, satışa arz etmek veya şahsi ihtiyaçtan başka her ne sebeple olursaolsun elinde bulundurmak' iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar arasında sayılmıştır.

Maddeye göre, başkasının kullandığı işareti iltibasa, hukuksözlüğüne göre 'benzeşime' veya 'karışıklığa' yol açacak şekilde kullanmak iyiniyet kurallarına uygun değildir.

4721 sayılı Medeni Kanunun 'Dürüst Davranma'' başlıklı 2.maddesinde de 'Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirkendürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasınıhukuk düzeni korumaz.' kuralı getirilmiştir.

5253 sayılı Dernekler Kanununun 29. maddesinin 'Demeklerin,mevcut veya mahkeme kararıyla kapatılmış veya feshedilmiş bir siyasi partinin,bir sendikanın veya üst kuruluşun, bir derneğin veya üst kuruluşun adını,amblemini, rumuzunu, rozetini ve benzeri işaretleri ya da başka bir ülkeye vedaha önce kurulmuş Türk devletlerine ait bayrak, amblem ve flamalarıkullanmaları yasaktır.' hükmü ile dernekler arasında herhangi bir yanılgı veyayanlış anlamaya meydan vermeden, faaliyetlerinin sürdürülmesi bu sayededemokrasinin tam olarak gerçekleşmesi amaçlanmıştır.

Davalı partinin ismini ve amblemini değiştirmemesi halinde,ileride giderilmesi olanaklı bulunmayan aksaklıkların yaşanması, hatta hukukiveya demokratik olmayan sonuçların ortaya çıkması kaçınılmaz olacaktır.

E- Sonuç ve İstem

Davalı siyasi partiye, siyasi parti sicilimize kayıtlı olanAdalet ve Kalkınma Partisinden ayırt edilmesine olanak verecek şekilde, partiadını ve kısaltılmış adını düzenleyen parti tüzüğünün 1. maddesinin 'Partininadı Adalet ve Kalkınma Partisi'dir. Merkezi Ankara'dadır. Simgesi AKPARTİ'dir.' hükmünü değiştirmesi suretiyle aykırılığın giderilmesininsağlanması için 2820 sayılı Kanunun 104. maddesi gereğince ihtar kararıverilmesi arz ve talep olunur.'

III- PARTİNİN SAVUNMASI

Aleyhine ihtar isteminde bulunulan Parti'nin 31.10.2012günlü, 2012/2 sayılı savunması şöyledir:

'KONUSU: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 10.4.2012tarihli ihtar başvurusuna karşı cevaplarımızın sunulmasıdır.

AÇİKLAMALAR

1- Adaletçi Kurtuluş Partisi 27.2.2012 tarihinde 30kurucu üye ile birlikte İçişleri Bakanlığına bildirimde bulunarak tüzel kişilikkazanmıştır.

2- Parti Kurucular Kurulu 4.3.2012 tarihinde yaptığıtoplantıda tüzük değişikliğine giderek parti tüzüğünün 1. maddesinin; 'Partininadı ADALET VE KALKINMA PARTİSİ'dir Merkezi Ankara'dır. Simgesi AK PARTİ'dir.'şeklinde değiştirilmesine, tüzük değişikliğinin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı ve İçişleri Bakanlığına bildirilmesine oy birliğiyle karar vermiştir.

3- Tüzük değişikliği Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınave İçişleri Bakanlığına 5.3.2012 tarihinde bildirilmiştir.

4- Ancak Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tüzükdeğişikliği ile parti adı ve simgesi değiştirilmesine rağmen tüm yazışmalarındaparti adını ADALETÇİ KURTULUŞ PARTİSİ olarak yazmakta ve tüm tebligatları dadeğiştirilen isimle göndermektedir. Eğer Partimizin adı hukuki olarak vesizlerin nezdinde bu ise oluşmamış bir durum için ihtara gerek yoktur. Budurumun tarafımıza ve benzer durumda olan diğer partilere açıkça bildirilmesive varsa kanuni boşlukların giderilmesi gerekmektedir.

5- Partimizin adı ADALET VE KALKINMA PARTİSİ'dir SimgesiAK PARTİ'dir. Partilerin isim ve simge değişiklikleri gerek Anayasa gerekse deSiyasi Partiler Kanunu'na göre herhangi bir şekilde izne bağlanmamıştır. Bunedenle yapılan Kurucular Kurulu toplantısı ile değiştirilen tüzük maddelerinegöre partinin adının ADALET VE KALKINMA PARTİSİ ve simgesinin de AK PARTİolduğunda kuşku yoktur.

6- Yapılan bu tüzük değişikliği sonrasında bildirilenisim ve simgenin Siyasi Partiler Sicilini tutmakla görevli Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı tarafından bu sicile işlenmemesi açıkça kanuna aykırıdır.

7- Parti adının Adaletçi Kurtuluş Partisi olduğunun vetüzük değişikliğinin yazışmalarda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafındanfiilen uygulanmadığı durumda Anayasa Mahkemesindeki bu davanın hukuken birsonuç doğurmaması gerekir.

8- Aksi halde, parti adının ADALET VE KALKINMA PARTİSİ,simgesinin de AK PARTİ olduğu kabul edilmiş olduğundan dava sonucunun hukukenbir sonuç doğurmaması sonucu ortaya çıkmış olur.

9- Partimiz tüzük değişikliğine giderek parti adınıdeğiştirmiş ve tüzükte belirtilen simgeyi almıştır. Partimiz değiştirilen ismive simgesini kullanmak istemektedir. Kurucular Kurulumuzun ve partimiziniradesi bu yöndedir.

10- Partimiz ADALET VE KALKINMA PARTİSİ ismi ileöğütlenme çalışmalarına başlamış olup, ülke çapındaki, örgütlenmesinitamamlayarak 2013 yılının sonlarında yapılan Yerel Seçimlere katılmakistemektedir. Bu nedenle örgütlenme çalışmalarımızda sorun yaşanmaması veherhangi bir isim karmaşası yaşanmaması için bu davanın biran önce sonuçlanmasıgerekmektedir.

11- Tüm bu nedenlerle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınınihtar başvurusunun reddini talep ederiz.'

IV- İNCELEME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihtar başvurusu ileekleri, Parti'nin savunması, Raportör Selim ERDEM tarafından hazırlanan işinesasına ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasa kuralları, bunların gerekçelerive diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Adaletçi KurtuluşPartisi'nce 4.3.2012 tarihinde yapılan tüzük değişikliği ile belirlenen partiadının ve kısaltılmış adının siyasi parti siciline kayıtlı bulunan başka birparti ile aynı olduğunu, Parti'ye aynı ismi taşıyan başka bir partiden ayırtedilmesine imkân verecek biçimde parti adını ve kısaltılmış adını değiştirmesiiçin yazı yazılmasına rağmen bu ad ve kısaltılmış adın değiştirilmediğinibelirterek ihtar kararı verilmesi isteminde bulunmuştur.

2820 sayılı Kanun'un 104. maddesinde, bir siyasi partininbu Kanun'un 101. maddesi dışında kalan emredici hükümleriyle diğer kanunlarınsiyasi partilerle ilgili emredici hükümlerine aykırılık halinde bulunmasısebebiyle o parti aleyhine Anayasa Mahkemesine, Cumhuriyet Başsavcılığıncaresen yazı ile başvurulacağı, Anayasa Mahkemesinin söz konusu hükümlereaykırılık görmesi durumunda bu aykırılığın giderilmesi için ilgili siyasi partihakkında ihtar kararı vereceği; 96. maddesinin birinci fıkrasında da AnayasaMahkemesince temelli kapatılan veya siyasi parti siciline kayıtlı bulunansiyasi partilerin isimlerinin, amblemlerinin, rumuzlarının, rozetlerinin vebenzeri işaretlerinin başka bir siyasi parti tarafından kullanılamayacağıbelirtilmiştir.

Siyasi partiler tarafından Anayasa Mahkemesine sunulmuş olanparti sicil dosyalarının incelenmesi sonucunda, aleyhine ihtar istemindebulunulan Parti'nin 4.3.2012 tarihinde gerçekleştirdiği tüzük değişikliği ilekullanmaya başladığı parti adının ve kısaltılmış adının, 14.8.2001 tarihindekurulan Adalet ve Kalkınma Partisine ait olduğu ve halen de siyasi partilersiciline kayıtlı olarak bu Parti tarafından kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, daha önce kurulmuş olan ve siyasi partisiciline kayıtlı bulunan başka bir parti tarafından kullanılmakta olan partiadını ve kısaltılmış adını, 2820 sayılı Kanun'un 96. maddesinde yer alanemredici hükümlere aykırı olarak kullanan ve uyarılmasına rağmen bu durumudüzeltmeyen Parti'ye ihtarda bulunulması gerekmiştir.

V- SONUÇ

Siyasi parti siciline kayıtlı bulunan bir başka siyasipartinin adını ve kısaltılmış adını kullanarak 22.4.1983 günlü, 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesine aykırı hareket eden Adaletçi KurtuluşPartisi'ne, bu aykırılığı gidermesi için aynı Kanun'un 104. maddesi gereğinceİHTARDA BULUNULMASINA, 10.1.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy