ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1990/5 (SiyasîParti-İhtar)
Karar Sayısı:1991 /1
Karar Günü:8.1.1991
R.G.Tarih-Sayı:10.01.1991-20751
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : Yazıyla bildirilmesine karşın, dolandırıcılık suçundankesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan üyenin kaydını silmeyerek 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'na aykırı davranan Anavatan Partisi'ne adıgeçen Yasa'nın 104.maddesi uyarınca ihtar verilmesi istemidir.
I-İSTEMİN GEREKÇESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 4.12.1990 günlü, SP. 3. Hz.1990/22 sayılı başvurudilekçesinin gerekçe bölümü aynen şöyledir :
2820sayılı Siyasi Partiler Kanununun 11. maddesi "zimmet, ihtilas, irtikap,rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık .... suçlarından biriyle mahkûm olanlarsiyasi partilere üye olamazlar ve üye kaydedilemezler" hükmünütaşımaktadır.
Davalıpartinin Çorum ili Osmancık ilçe teşkilatı üyelerinden Abdullah ve Fatma'danolma 1950 doğumlu Hüseyin Bülbül'ün dolandırıcılık suçundan Osmancık AsliyeCeza Mahkemesinin 9.9.1982 gün ve 52-231 sayılı ilâm ile TCK. 503/1, 523/2maddeleri gereğince cezalandırıldığı ve hükmün kesinleştiği Adalet BakanlığıAdli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünün 18.4.1990 gün ve 2545 sayılı yazılarındananlaşılmıştır.
Butespite göre Hüseyin Bülbül'ün parti üyeliğinden çıkarılması ve sonucundan 30gün içerisinde bilgi verilmesi Başsavcılığımızca 16.5.1990 gün ve SP.3. Hz.1990/22 sayılı yazı ile davalı parti genel başkanlığından istenilmiş;
Verilensürede cevap verilmemesi ve Hüseyin Bülbül'ün halen parti üyeliğinin devamettiğinin sicil bürosu kayıtlarımızdan anlaşılması üzerine bu defa 30.10.1990günlü yazımız ile tekit edilmiştir.
30.10.1990günlü tekit yazımız 2.11.1990 tarihinde davalı partiye tebliğ edilmesine rağmengereği yerine getirilmemiştir.
Buitibarla, dolandırıcılık suçundan sabıkası bulunan Çorum ili Osmancık ilçeteşkilatı üyesi Hüseyin Bülbül'ün parti üyeliğinden çıkarılması ve kanunaaykırılığın giderilmesi için davalı siyasi partiye 2820 sayılı Siyasi PartilerKanununun 104 ncü maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi arz ve talepolunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar istemli dilekçesiyle ekleri ve işin özüneilişkin rapor okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
1.Anavatan Partisi Çorum İli, Osmancık ilçe örgütü üyelerinden Hüseyin Bülbül'ün,işlediği dolandırıcılık suçu nedeniyle Osmancık Asliye Ceza Mahkemesi'nin 9.9.1982 günlü, Esas 1982 /52, Karar 1982 /231 sayılı kararıyla Türk CezaYasası'nın 503/1., 523/2. maddeleri gereğince aldığı ve 647 sayılı İnfazYasası'nın 2848 sayılı Yasa'yla değişik 4. maddesi uyarınca 7.000 lira ağırpara cezasına çevrilen cezanın kesinleşerek 15.12.1982 de yerine getirildiği,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 16.5. 1990 ile 30. 10. 1990 günlü, SP.3.Hz. 1990/22 sayılı iki yazıyla adıgeçen üyenin Parti'den çıkarılmasını istediğive ikinci yazıda 30 gün süre verildiği dosya içeriğinden anlaşılmıştır.
2.Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, yazılı bildirimine karşın olumlu ya da olumsuzyanıt verilmemesi üzerine ihtar istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurduğu,Anavatan Partisi üyeliğinden çıkarılması istenen Hüseyin Bülbül'üncezalandırılmasına ilişkin Adalet Bakanlığı Adlî Sicil ve İstatistik GenelMüdürlüğü'nün 18.4.1990 günlü, 2545 sayılı yazısıyla birlikte YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı Siyasî Partiler Sicil Bürosu kayıtlarında da üyeliğinsürdüğü saptanmıştır.
3.Siyasî Partiler Yasası'nın 11. maddesinin b/2 bendi ".... dolandırıcılık.... suçları .... ndan biriyle mahkûm olanlar siyasî partilere üye olamazlar veüye kaydedilemezler." açıklığını taşımaktadır. Dolandırıcılık suçundanhüküm giymiş bir kişinin üyelik yasağını öngören bu kural, 2820 sayılı Yasa'nınDördüncü Kısmı'nda gösterilen yasaklar dışında kaldığından, üyenin yasaklılıkdurumu bu Yasa'nın 104. maddesi gereğince ihtar konusu olabilecektir.
4.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Siyasî Partiler Yasası'nın 9. maddesigereğince Partilerin kuruluşunu denetleyecek, 10. maddesi gereğince de partisicil dosyasını tutarak tüm gelişmeleri, durumları ve üyelerin nitelikleriniizleyecektir. Siyasî Partiler Yasası'nın herhangi bir maddesine aykırılıksaptadığında gerekli işlemleri yapmakla yükümlü olan Başsavcılığın, duruma uyanmaddeye dayanarak başvuruda bulunacağı ve aykırılık 2820 sayılı Yasa'nınDördüncü Kısmı dışında kalıyorsa, Yasa'nın 104. maddesi gereğince AnayasaMahkemesi'nden ilgili siyasî partiye ihtar kararı verilmesini isteyebileceğiaçıktır. İncelenen dosyadaki işlem, bu yasal gereklerin yerine getirilmesininbelirtisidir.
5.Anavatan Partisi Osmancık ilçe örgütü üyesi Hüseyin Bülbül'ün durumu,kesinleşen cezasının 2820 sayılı Yasa'nın 11. maddesinin yukarıda belirtilenbendi kapsamında bulunduğundan ve 3617 sayılı Yasa'yla Türk Ceza Yasası'nın503. maddesi ortadan kaldırılmamış olduğundan, buyurucu kurala belirgin biçimdeaykırı düşmektedir. Dolandırıcılık suçundan hüküm giyen kişi bunun doğal sonucuolarak bir siyasî partiye üye yazılamayacaktır.
6.Sürmekte olduğu saptanan üyelik kaydının silinmesi için 30 gün süre tanıyanYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ikinci yazısına da olumlu karşılıkverilmemiştir. Bu durumda ihtar kararı istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurmakgereği doğmuştur. İşlemde ve istemde bir aykırılık yoktur.
Aldığıceza ne olursa olsun, işlediği suçun türü bakımından bir siyasî partiye üyeyazılması olanaksız kişinin yazılı uyarılara karşın, kaydını silmemekte direnenAnavatan Partisi'ne bu aykırılığı gidermesi için 2820 sayılı Yasa'nın 104.maddesi gereğince ihtar kararı verilmesi gerekli görülmüştür. Belgeler,Yasa'nın 11. maddesine aykırı niteliği açıkça ortaya koymakta, sakıncalı durumukanıtlamaktadır. Demokratik siyasal yaşamın vazgeçilmez öğesi sayılan, siyasalpartilerin anayasal düzen yönünden önemleri ve koruyup geliştirmeleri zorunludüzeyleri gözetildiğinde bu tür aykırılıklardan arındırılmalarında, sakıncalıeylem ve işlemlerden alıkonulmalarında duraksanamaz.
İhtarkararı verilmelidir.
III-SONUÇ :
A.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yazıyla iki kez bildirmesine karşındolandırıcılık suçundan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan Hüseyin Bülbül'ünüyelik kaydını silmeyerek 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 11. maddesineaykırı davranan Anavatan Partisi'ne belirtilen aykırılığı gidermesi için sözüedilen Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtarda bulunulmasına,
B.Kararın onanlı örneklerinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile AnavatanPartisi Genel Başkanlığı'na tebliğine,
8.1.1991gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Necdet DARICIOĞLU
Başkanvekili
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL
Üye
Yavuz NAZAROĞLU
Üye
Güven DİNÇER
Üye
Haşim KILIÇ