ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2002/7 (Siyasî Parti-İhtar)
KararSayısı:2003/3
KararGünü:22.1.2003
ResmiGazete tarih/sayı:08.04.2003-25073
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'nın 74. maddesi gereğince 1999 yılı parti kesinhesabını veparti merkez ve bağlı ilçelerini de kapsayan iller teşkilatınınkesinhesaplarının onaylı birer örneğini göndermeyen Büyük Adalet Partisi'neSiyasî Partiler Yasası'nın 104. maddesi uyarınca ihtar verilmesi istemidir.
I-İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 14.10.2002 günlü, SP.77 Hz. 2002/14 sayılı başvurudilekçesinin gerekçe bölümü şöyledir:
"Anayasanın69. maddesinin üçüncü. fıkrası ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 74.maddesinin birinci fıkrasında, siyasi partilerin mali denetimlerinin AnayasaMahkemesince yapılacağı öngörülmektedir.
2820Yasa'nın 74. maddesinin ikinci fıkrası ise, siyasi partilerin genelbaşkanlarının, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini o yılın Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine vebilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmek zorunda olduklarınıbelirtmektedir.
DavalıBüyük Adalet Partisi Genel Başkanının 2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesindedüzenlenen parti kesin hesabına ilişkin belgeleri vermemesi nedeniyle yasanınbu emredici hükmüne aykırı davrandığı anlaşılmaktadır.
2820sayılı Siyasi Partiler Yasasının 12.8.1999 gün ve 4445 sayılı Yasanın 19.maddesiyle değişik 104. maddesinde, bir siyasi partinin bu yasanın 101. maddesidışında kalan emredici hükümleriyle diğer yasaların siyasi partilerle ilgiliemredici hükümlerine aykırılık halinde bulunması sebebiyle o parti aleyhineCumhuriyet Başsavcılığınca resen yazı ile Anayasa Mahkemesine başvurulacağıbelirtilmektedir.
Açıklanannedenlerle, davalı siyasi partinin Siyasi Partiler Yasasında öngörülen emredicihükme aykırı davranışının giderilmesi için Yüksek Mahkemenize başvurulmasızorunlu görülmüştür.
Sonuçve istem
1999yılı parti kesin hesabını göndermeyen Büyük Adalet Partisi hakkında, 2820sayılı Siyasi Partiler Yasasının 74. maddesinin emrettiği şekilde "kararabağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğinin" Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Başsavcılığımıza gönderilmesisuretiyle aykırılığın giderilmesi için aynı Yasanın 104. maddesi uyarınca ihtarverilmesi arz ve talep olunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar başvurusu, işin incelenmesine ilişkin rapor,ilgili Anayasa ve yasa kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2820sayılı Yasa'nın 74. maddesine göre, siyasî partilerin genel başkanları, kararabağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleride kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi'ne ve bilgi için de CumhuriyetBaşsavcılığı'na vermek zorundadırlar.
AnayasaMahkemesi, Büyük Adalet Partisi'nin 1999 yılı kesinhesap cetvellerininincelendiği 4.1.2001 günlü toplantısında, kesinhesabını ve mali denetim içingerekli diğer belgeleri göndermesi amacıyla Parti'ye Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü'nün 16. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca kararın tebliğ tarihindenitibaren 30 gün süre verilmesine, bu konuda gerekli bildirimin yapılması için,karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine oybirliğiylekarar vermiştir.
Başsavcılıkbu kararı Büyük Adalet Partisi'ne 11.9.2002 günü tebliğ etmiş, verilen süreningeçmesine karşın parti 1999 yılı birleşik kesinhesabını ve mali denetim içingerekli diğer belgeleri Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na ve AnayasaMahkemesi'ne vermeyerek 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 74. maddesindekiyükümlülüğü yerine getirmemiştir.
Demokratiksiyasal yaşamın vazgeçilmez öğeleri olan siyasî partilerin malî denetimlerinintam bir uygunluk ve düzen içinde yapılmasına olanak sağlamaları, doyurucu biraçıklıkla işlemlerini kanıtlamaya özen göstermeleri gerekir.
SiyasîPartiler Yasası'nın 104. maddesinde, "Bir siyasi partinin bu Kanunun 101inci maddesi dışında kalan emredici hükümleriyle diğer kanunların siyasipartilerle ilgili emredici hükümlerine aykırılık halinde bulunması sebebiyle oparti aleyhine Anayasa Mahkemesine, Cumhuriyet Başsavcılığınca re'sen yazı ilebaşvurulur.
AnayasaMahkemesi, söz konusu hükümlere aykırılık görürse bu aykırılığın giderilmesiiçin ilgili siyasî parti hakkında ihtar kararı verir. Bu yazının tebliğitarihinden itibaren altı ay içinde aykırılık giderilmediği takdirde, CumhuriyetBaşsavcılığı o siyasî partinin Devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksunbırakılması için Anayasa Mahkemesine re'sen dava açabilir" denilmektedir.
Bunedenle, 1999 yılı parti kesinhesabını ve parti merkez ve bağlı ilçelerini dekapsayan iller teşkilâtının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini vermeyenBüyük Adalet Partisi'ne 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 104. maddesigereğince ihtar verilmesi gerekir.
III-SONUÇ
A- 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. maddesigereğince 1999 yılı parti kesinhesabını, Anayasa Mahkemesine ve bilgi için deYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na göndermeyen Büyük Adalet Partisi'ne,kararın tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde bu aykırılığı gidermesi içinaynı Yasa'nın 104. maddesi gereğince İHTARDA BULUNULMASINA,
B- Karar örneğinin, gereği için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmesine,
22.1.2003gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN