ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1989/2 (SiyasîParti-İhtar)
Karar Sayısı:1989/3
Karar Günü:21.11.1989
R.G.Tarih-Sayı:19.12.1989-20377
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : 22.4.1983 günlü, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74.maddesindeki yükümlülüğü yerine getirmeyen Demokratik Sol Parti hakkında aynıYasanın 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi istemidir.
İSTEMİNGEREKÇESİ :
CumhuriyetBaşsavcılığı'nın 13.10.1989 günlü, SP.17.Hz.1989/97 sayılı başvuru yazısı aynenşöyledir :
"2820Sayılı Siyasi Partiler Kanununun 73/3. maddesi, Siyasi Partilerinkesinhesapları hakkında "Parti merkezi ve bağlı ilçeleri de kapsamak üzereiller teşkilatı her bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar, bir evvelkiyıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesinhesaplarını hazırlarlar. İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanırlar ve birleştirilirler."hükmünü içermektedir.
AynıKanunun 74. maddesi, 73. maddede kapsamı açıklanan "... karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar." hükmünü taşımaktadır.
AnayasaMahkemesi Başkanlığının 4.10.1989 gün ve 1955 sayılı yazısı, bu yazı ekindekidavalı Siyasi Partinin Anayasa Mahkemesine gönderdiği 6.4.1989 gün ve 1468sayılı yazı, davalı siyasi partinin Cumhuriyet Başsavcılığımıza verdiği3.6.1989 gün ve 288 sayılı yazı ve ekleri ile Cumhuriyet Başsavcılığımız SiyasiPartiler Sicil Bürosundaki kayıtların incelenmesinden;
DavalıSiyasi Partinin 1986 yılı kesinhesaplarını bildirmiş olduğu, ancak illerteşkilatlarının kesinhesaplarının ayrı ayrı belirtilmeyip gelir ve giderhalinde tek kalem olarak gösterilmiş olduğu, keza Anayasa Mahkemesine Antalya,Manisa, Sakarya ve Uşak illeri kesinhesaplarının sonradan verildiği ve buillere ait kesinhesap örneklerinin bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığımızaverilmediği,
Saptanmıştır.
Buitibarla, Davalı Siyasi Partinin 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanununun 74.maddesinde öngörülen şekilde, 1986 yılı dört İle ait kesinhesaplarının onaylıbirer örneği ile 28 İle ait iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birerörneğinin Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığımıza vermezorunluluğunu yerine getirmediği anlaşıldığından, davalı Siyasi Partiye, sözkonusu Kanuna aykırılığın giderilmesi için, 2820 Sayılı Kanunun 104. maddesiuyarınca ihtar kararı verilmesi arz ve talep olunur."
ESASINİNCELENMESİ :
CumhuriyetBaşsavcılığı'nın başvuru yazısı ile ekleri ilgili dosya ve işin esasına ilişkinrapor incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
DemokratikSol Parti, 2820 Sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 74. maddesinde öngörülenbiçimde 28 il'e ilişkin 1986 yılı kesinhesaplarının onaylı birer örneğiniAnayasa Mahkemesi'ne ve bilgi içinde Cumhuriyet Başsavcılığı'na vermemiştir.14.11.1985 günü kurulan bu Parti'nin bağlı ilçeleri de kapsayan 28 il örgütünde1.1.1986 ile 31.12.1986 tarihleri arasında, parti çalışmalarının konularıyla buçalışmalar için para gerektiği gözetilince gelir elde etmemesini ve gider yapmamasınıkabul etmek olanaksız kalmaktadır. Kiralanan taşınmaz, kullanılan defterler,telefonlar, taşıt Araçları ve çalışanların ücretleriyle posta giderleriyapılmamış olamaz. Güncel gereklere uygun gerçek hesapları, tutarları ne olursaolsun, düzenli biçimde göstermek zorunluluğu açıktır. Hiçbir haklı nedenedayanmayan yasal yükümlülüğü yerine getirmeme, yaptırımı gerektiren birtutumdur.
DemokratikSol Parti'nin bu durumları kapsayan 1986 yılı kesinhesaplarının onaylı birerörneğini Siyasi Partiler Yasası'nın 74. maddesinde öngörülen biçimde, 28 il'eilişkin olarak Anayasa Mahkemesi'ne ve bilgi için de Cumhuriyet Başsavcılığı'nasüresinde verme zorunluluğunu yerine getirmemesi ve ayrıca dört ilinkesinhesaplarının onaylı birer örneğini bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığı'nagöndermemesi anılan Yasa'nın değinilen 74. maddesinin buyurucu hükümlerineaykırılık oluşturmaktadır.
SONUÇ:
DemokratikSol Parti'nin, 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 74. maddesinde öngörülenbiçimde 28 İl'e ilişkin 1986 yılı kesinhesaplarının onaylı birer örneğiniAnayasa Mahkemesi'ne ve bilgi için de Cumhuriyet Başsavcılığı'na vermesizorunluluğunu -14.11.1985 günü kurulan bu Parti'nin bağlı ilçeleri de kapsayan28 İl teşkilatında 1.1.1986-31.12.1986 tarihleri arasında gelir elde etmemesive gider yapmamasının olanak dışı olduğu da düşünülerek- yerine getirmemesi veayrıca, dört İl'in kesinhesaplarının onaylı birer örneğini bilgi içinCumhuriyet Başsavcılığı'na göndermemesi karşısında anılan Yasa'nın 74. maddesininbuyurucu hükümlerine aykırı duruma düşmesi nedeniyle, bu aykırılığıngiderilmesi için adıgeçen Parti'ye 2820 sayılı Yasa'nın 104. maddesi uyarıncaİHTAR'da bulunulmasına,
1989. günündeoybirliğiyle karar verildi.
Başkanvekili
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Necdet DARICIOĞLU
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Muammer TURAN
Üye
Mehmet ÇINARLI
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL