ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1990/4 (SiyasîParti - İhtar)
Karar Sayısı:1990/5
Karar Günü:29.11.1990
R.G.Tarih-Sayı:14.11.1990-20725
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : Üç kez yazıyla bildirilmesine karşın, ticaret amacıylakaçakçılık suçundan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan üyenin kaydını silmeyerek2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'na aykırı davranan Doğru Yol Partisi'ne adıgeçen Yasa'nın 104. maddesi gereğince ihtar verilmesi istemidir.
I-İSTEMİN CEREKÇESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın, kanıtların belirtildiği bölümü dışında, 1.11.1990günlü, SP.8.Hz.1985/1288 sayılı, başvuru dilekçesi aynen şöyledir:
"2820sayılı Siyasi Partiler Kanununun 11. maddesinin 2. bendi "zimmet , ...gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı dışında kalankaçakçılık.... suçlarından mahkum olanlar siyasi partilere üye olamazlar ve üyekaydedilemezler" emredici hükmünü taşımaktadır.
Davalıpartinin Şanlıurfa ili Halfeti ilçesi teşkilatı kurucu ve üyelerinden Hasan veSultan'dan olma 1928 asıl 1340 tashih doğumlu Mustafa Döner'in Ticaretmaksadıyla kaçakçılık suçundan Halfeti Asliye Ceza Mahkemesinin 20.5.1975 günve 1975/26-26 sayılı kararıyla 1918 sayılı Kanunun 25/3-son maddeleri uyarıncamahkumiyetine karar verildiği hükmün temyiz edilmeksizin 11.6.1975 tarihindekesinleştiği onanlı karar örneği ile anlaşılmıştır.
Butespitlere göre Mustafa Döner'in parti üyeliğinden çıkarılması ve sonucundan 30gün içerisinde bilgi verilmesi Başsavcılığımızca 29.4.1986 gün ve 1985/1288sayılı yazı ile davalı genel başkanlıktan istenilmiş,
Verilensürede cevap verilmemesi üzerine bu defa 21.11.1988 günlü yazımız ile tekitedilmiştir.
Adıgeçenin 11.6.1985 gün ve Em.A.Sys.Bü.446 sayılı yazıda ilçe teşkilatı kurucuüyesi,
27.3.1988günlü ilçe kongresini gösterir çizelgede ilçe yönetim kurulu 2 nci başkanıolduğu, ancak Siyasi Partiler Bilgi İşlem Merkezi kayıtlarında üyeliğininbulunmadığı anlaşılmış, durum bir defada mahallinden araştırılmış, HalfetiMerkez Karakolunun 10.1.1990 günlü yazıları ve Halfeti C. Savcılığının26.3.1990 günlü yazılarında adı geçenin parti üyesi olmadığı ve kuruluştanitibaren de üyelik kaydına rastlanmadığı bildirilmiştir.
Bufarklılığın nereden kaynaklandığı davalı partiden 5.6.1990 günlü yazımız ilesorulmuş, verilen cevapta kayıt beyannamesinin kaybolduğu bu nedenle Haziran1990 döneminde intikal ettirilen yeni kayıtlar meyanında Mustafa Döner'inkaydının yapıldığı bildirilmiştir.
MustafaDöner'in üyeliğinin böylece saptanmasından sonra 29.4.1986 ve 21.11.1986 günlüyazılarımız ilgi tutularak 30.7.1990 günlü yazımız ile 30 gün içerisinde adıgeçenin üyelikten çıkarılması ve sonucundan bilgi verilmesi istenilmiş, bu yazı31.7.1990 tarihinde davalı partiye tebliğ edilmesine rağmen gereği yerinegetirilmemiştir.
Buitibarla; ticaret maksadıyla kaçakçılık suçundan mahkumiyeti bulunan Halfetiilçe teşkilatı üyesi Mustafa Döner'in parti üyeliğinden çıkarılması ve kanunaaykırılığın giderilmesi için davalı siyasi partiye 2820 sayılı Kanunun 104.maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi arz ve talep olunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar istemli dilekçesi ile ekleri ve işin esasınailişkin rapor okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
1.Ticaret amacıyla kaçakçılık suçundan, Halfeti Asliye Ceza Mahkemesi'nin20.5.1975 günlü, Esas 1975/26, Karar 1975/26 sayılı kararıyla 1918 sayılıYasa'nın 6829 sayılı Yasa'yla değişik 25. maddesinin üçüncü ve son fıkralarıgereğince hakkında verdiği ceza temyiz edilmediği için 11.6.1975 günündekesinleşen Mustafa Döner'in, Halfeti İlçesi kurucu üyesi ve ilçe 2. Başkanıbulunduğu Doğru Yol Partisi'nden kaydının silinmesini isteyen YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 29.4.1986, 21.11.1986 ve 30.7.1990 günlü yazılarıgereğinin adı geçen Parti Genel Başkanlığı'nca yerine getirilmediği dosyaiçeriğinden anlaşılmıştır.
2.Siyasî Partiler Yasası'nın 11. maddesinin ikinci fıkrasının b/2. bendi"... istimal ve istihlâk kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları...ndan biriyle mahkûm olanlar ... siyasî partilere üye olamazlar ve üyekaydedilemezler." açıklığını taşımaktadır. Kullanım ve tüketim kaçakçılığıdışındaki kaçakçılığa ilişkin üyelik yasağını öngören bu kural 2820 sayılı Yasa'nınDördüncü Kısmı'nda gösterilen yasaklar dışında kalmakla, üyenin durumu, buYasa'nın 104. maddesi gereğince ihtar konusu olabilecektir.
3.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Siyasî Partiler Yasası'nın 9. maddesigereğince Partilerin kuruluşunu denetleyecek, 10. maddesi gereğince de partisicil dosyasını tutarak tüm gelişmeleri, durumları ve üyelerin nitelikleriniizleyecektir. Siyasî Partiler Yasası'nın herhangi bir maddesine aykırılıksaptadığında gerekli işlemleri yapmakla yükümlü olan Başsavcılığın, duruma uyanmaddeye dayanarak başvuruda bulunacağı ve aykırılık 2820 sayılı Yasa'nınDördüncü Kısmı dışında kalıyorsa, Yasa'nın 104. maddesi gereğince AnayasaMahkemesi'nden ilgili siyasî partiye ihtar kararı verilmesini isteyebileceğiaçıktır. İncelenen dosyadaki işlem,. bu yasal gereklerin yerine getirilmesininbelirtisidir.
4.Doğru Yol Partisi Halfeti İlçe örgütü kurucu üyesi Mustafa Döner'in durumu,kesinleşen cezasının 2820 sayılı Yasa'nın 11. maddesinin yukarda belirtilenbendi kapsamında bulunması nedeniyle, buyurucu kurala belirgin biçimdeaykırılık oluşturmaktadır.
MustafaDöner'in Doğru Yol Partisi Halfeti İlçesi kurucu üyesi ve İlçe 2. Başkanıbulunduğu Şanlıurfa Valiliği Emniyet Müdürlüğü'nün 4.7.1985 günlü, Sys. Şb. Pa.Bü. 3561 ile 20.4. 1988 günlü, Gür. Şb. Par. Br. D-20(24080) sayılı yazılarınaekli kuruluş belgeleriyle çizelge, tutanak ve örneklerinden saptanmıştır.Sonraki araştırmalarda üyelik kaydının bulunmadığı bildirilmişse de, öncekibulgularla sonraki belirsizliğin nereden kaynaklandığının sorulması üzerinekayıt beyannamesinin kaybolduğu, bu nedenle Haziran 1990 döneminde yenikayıtlar sırasında yeniden kaydının yapıldığı yanıtı verilmiştir. Böylecebelgelenen kaydın silinmesi için 30 gün süre veren Cumhuriyet Başsavcılığıyazısına olumlu karşılık verilmemiştir. Bu durumda, ihtar kararı istemiyleAnayasa Mahkemesi'ne başvurmak gereği doğmuştur. İşlediği suç ile aldığıcezanın üyeliğine engel olduğu 2820 sayılı Yasa'nın 11. maddesiyle açık olanMustafa Döner'i üye yazmak ve sürekli uyarıya karşın bu kaydı silmemektedirenen Doğru Yol Partisi'ne aykırılığı gidermesi için Yasa'nın 104. maddesigereğince ihtar kararı verilmesi gerekli görülmüştür. Belgeler, Yasa'ya aykırıdurumu açıkça ortaya koymakta, işlemlerde ve istemde bir yanlışlık bulunmamaktadır.Siyasal partilerin demokratik anayasal düzen yönünden önlemleri ve korumalarızorunlu düzeyleri gözetildiğinde bu tür aykırılıklardan arındırılmalarındaduraksanamaz.
İhtarkararı verilmelidir.
III-SONUÇ :
1-Ticaret amacıyla kaçakçılık suçundan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan MustafaDöner'in üyelik kaydının Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yazıyla üç kezbildirmesine karşın silmeyerek 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 11.maddesine aykırı davranan Doğru Yol Partisi'ne belirtilen aykırılığı gidermesiiçin sözü edilen Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtar verilmesine,
2-Karar örneklerinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Doğru Yol Partisi GenelBaşkanlığı'na tebliğine,
29.11.1990gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Necdet DARICIOĞLU
Başkanvekili
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL
Üye
Yavuz NAZAROĞLU
Üye
Güven DİNÇER