ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1994/2 (SiyasîParti - İhtar)
Karar Sayısı:1994/1
Karar Günü:10.2.1994
R.G.Tarih-Sayı:10.03.1994-21873
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 6. maddesine aykırıolarak aynı zamanda birden fazla partiye üye oldukları saptanan 1168 kişininDoğru Yol Partisi Kırıkkale ili merkez ilçe örgütü kayıtlarından silinmesiyolundaki Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı istemine uymayan sözü edilen partiye aynı Yasa'nın 104. maddesi gereğince ihtarda bulunulması istemidir.
I-İSTEMİN GEREKÇESİ:
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 28.1.1994 gün ve SP.8 Hz.1994/15 sayılı başvuruyazısının delillerin belirtildiği bölüm dışındaki gerekçesi aynen şöyledir:
"BaşsavcılığımızSiyasî Partiler Bilgi İşlem Merkezi kayıtlarımızın incelenmesinde Doğru YolPartisi Kırıkkale ili merkez ilçe teşkilatında kayıtlı üyelerden eklilistelerde belirtilen;
a)238 kişinin aynı zamanda Sosyaldemokrat Halkçı Parti,
b)8 kişinin aynı zamanda Milliyetçi Hareket Partisi,
c)12 kişinin aynı zamanda Refah Partisi,
d)910 kişinin aynı zamanda Anavatan Partisi,
üyesioldukları tespit edilmiş, yukarıda anılan madde hükmü gereğince partiüyeliğinden çıkarılmaları 6.10.1993 ve SP.8 Muh.1993/121 sayılı yazımız iledavalı Doğru Yol Partisi Genel Başkanlığından ve diğer partilerin GenelBaşkanlıklarından istenilmiştir.
SosyaldemokratHalkçı Parti 22.10.1993 gün ve 2209 sayılı,
MilliyetçiHareket Partisi 1.11.1993 gün ve 586 sayılı,
RefahPartisi 5.11.1993 gün ve 338-339-340 sayılı,
AnavatanPartisi 3.11.1993 gün ve 8529 sayılı;
yazılarıile ekli listelerdeki aynı zamanda Doğru Yol Partisi üyesi olan kişilerin partiüyeliklerinin düşürüldüğü bildirilmiştir.
DoğruYol Partisi Genel Merkezinin 10.11.1993 gün ve 743/726 sayılı cevabi yazısındaise gereğinin yapılması için "ilgili teşkilata gerekli talimatınverildiği" belirtilmiş ancak ilgili teşkilattan bu konuda Başsavcılığımızabilgi ve belge intikal etmediği gibi Siyasî Partiler Kanununun 10. maddesigereği Aralık 1993 tarihinde verilen değişiklikleri içeren listelerde de bukişilerin üyeliklerinin düşürüldüğü gösterilmemiştir.
Butespit üzerine 5.1.1994 gün ve SP.8 Muh.1993/121 sayılı tekit yazımız ilegereğinin yapılması tekrar istenmiş, bu yazımız 6.1.1994 tarihinde davalısiyasî partiye tebliğ edilmiş, verilen 17.1.1994 gün ve 15/13 sayılı yazıda"Kırıkkale Merkez ilçenin münfesih halde bulunması ve halen devam edenmüteşebbis heyet kurma çalışmaları neticelendirilememiş olduğundan adı geçenkişiler hakkında bir işlem yapılmadığı" bildirilmiştir.
Sonuç:
Birdenfazla siyasî partinin üyesi oldukları tespit edilen ekli listelerdekişahısların davalı Parti'nin Kırıkkale ili Merkez ilçe teşkilatı üyeliğindençıkarılmaları ve kanuna aykırılığın giderilmesi için, 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanununun 104. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davalı siyasî partiyeihtar kararı verilmesi arz ve talep olunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ:
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın başvuru yazısı ile ekleri ve işin esasına ilişkinrapor incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 6.10.1993 gün ve SP.8.Muh.1993/121 sayılı yazılarıile Doğru Yol Partisi Kırıkkale ili merkez ilçesinde parti üyesi bulunan 1168kişinin 238 kişi SHP., 8 kişi MHP., 12 kişi RP. ve 910 kişi ANAP. ilçeörgütünde de parti üyesi bulunduğu saptandığından anılan tüm partilerden 2820sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 6. maddesi hükmü gereğince bu kişilerin partiüyeliğinden çıkarılmaları istenmiştir.
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın bu isteği DYP. dışındaki partilerce yerinegetirilmiştir.
DoğruYol Partisi genel merkezinin 10.11.1993 gün ve 743/726 sayılı yazılarında"ilgili teşkilata gerekli talimatın verildiği" belirtilmiş ise de,Siyasi Partiler Yasası'nın 10. maddesi gereği 6 ayda bir verilen değişikliklerlistesi olarak DYP'nce gönderilen Aralık 1993 bildirgesinde sözü edilenkişilerin parti üyeliğinin düşürüldüğüne dair bilgi verilmediği gibi YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın DYP.ne gönderdiği 5.1.1994 gün ve SP.8 Muh.1993/14sayılı tekit yazısına karşın "Kırıkkale merkez ilçenin münfesih haldebulunması ve halen devam eden müteşebbis heyet kurma çalışmalarıneticelendirilememiş olduğundan adı geçen kişiler hakkında bir işlemyapılamadığı" bildirilmekle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca DYP.netebliğ edilen 6.10.1993 gün ve SP.8 Muh.1993/121 sayılı yazı ekinde kimlikleribelirtilen 1168 kişinin parti üyeliğinin devam ettiği kesinlik kazanmışbulunmaktadır.
2820sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 6. maddesinin ikinci fıkrasında; "Kimseaynı zamanda birden fazla siyasî partinin üyesi olamaz, aksi halde üyeliksıfatı bu siyasî partilerin hepsinde birden sona ermiş sayılır"denilmektedir.
Esasenbirden fazla siyasi partiye kayıtlı bulunan kişinin parti üyeliği sıfatı kanunhükmü gereğince son bulmaktadır. Bunun tabii sonucu olarak birden fazla partiyekayıtlı bulunan kişinin bu sıfatla yaptığı bütün işlemlerin yok sayılmasıgerekir. Ancak bu kanun hükmüne rağmen hukuki kargaşaya olanak tanımamak içinbu durumda olan kişilerin parti üyeliğinin parti kayıtlarından düşürülmesindezorunluluk bulunmaktadır.
Ayrıcatüzelkişiliği devam eden bir partinin herhangi bir taşra örgütü veya o örgütyönetim kurulunun münfesih halde bulunması, 2820 sayılı Yasa'nın 6. maddesihükmünün yerine getirilmesinde gecikme nedeni olamaz.
Kaldıki DYP Tüzüğünün 14. maddesinin (b ve e), 48. maddesinin (i), 50. maddesinin(b) fıkrası hükümleri; Parti Genel Başkanına veya Parti Genel İdare KurulunaBaşsavcılıkça istenen yasaya uyma isteminin yerine getirilmesinde parti içiişlemler açısından olanak tanımaktadır.
Birdençok parti üyeliğini yasaklayan Siyasî Partiler Yasası'nın 6. maddesi aynıYasa'nın Dördüncü Kısmı dışında kaldığından bu Yasa'nın 104. maddesi gereğinceihtar kararı konusu olacak nitelikte bulunmaktadır.
Aynızamanda birden fazla partiye üye olmaları nedeniyle üyelikleri sona eren sözkonusu kişilerin kayıtlarını silmemekle Yasa'ya aykırı hareket eden Doğru YolPartisi'ne Siyasal Partiler Yasası'nın 104. maddesi gereğince ihtardabulunulması gerekmektedir.
III-SONUÇ :
A.Aynı zamanda birden fazla partiye üye oldukları saptanan Kırıkkale İl'i Merkezilçe örgütüne kayıtlı 1168 kişinin üye kayıtlarını Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'nın yazılı uyarılarına karşın silmeyerek 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'nın 6. maddesine aykırı davranan Doğru Yol Partisi'ne buaykırılığın giderilmesi için anılan Yasa'nın 104. maddesi gereğince İHTARDABULUNULMASINA,
B.Gereğinin yerine getirilmesi için onanlı karar örneğinin, adı geçen Parti'ninGenel Başkanlığı'na da tebliğ edilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmesine,
10.2.1994gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F.TUNCEL