Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2002/6, K.2007/4 Sayılı Karar - 27/02/2007

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı:2002/6(Siyasi Parti İhtar)

Karar Sayısı:2007/4

Karar Günü:27.2.2007

Resmi GazeteTarih-Sayısı:25.05.2007-26532

 

İHTAR İSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı

İHTAR İSTEMİNİN KONUSU : Hak ve ÖzgürlüklerPartisi'nin kurucu üyesi ve genel başkanı Abdülmelik FIRAT ile kurucuüyelerinden Abdullah DÜRMÜŞ, Ali BEYKÖYLÜ, Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, NevzatTEKER, Nurettin BASUT, Salih ÖZÇELİK, Şerif SAYDAM, Hamiyet İZOL ve MuzafferKIZIL'ı, Anayasa'nın 76. maddesinin ikinci fıkrası ile 2839 sayılı MilletvekiliSeçimi Kanunu'nun 11. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerine;Parti kurucu üyesi A.Samet EKİN'i ise, Anayasa'nın 76. maddesinin birincifıkrası ile 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 10. maddesine aykırıolarak kurucu üyeliğe kabul eden anılan Partiye bu aykırılığı gidermesi için2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 104. maddesi uyarınca ihtar kararıverilmesi istemidir.

I - İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın27.6.2002 günlü, SP.115 Hz. 2002/12 sayılı başvuru dilekçesinin gerekçe bölümüaynen şöyledir:

 “I. GİRİŞ:

Siyasal partilere ilişkinAnayasa kuralları incelendiğinde Anayasa koyucunun, bu konuya özel önem vedeğer vermiş olduğu açıkça görülmektedir. Anayasa, temel ilke olarak siyasalpartilerin kuruluş ve çalışmalarının özgürlük İçinde olması gerektiğiniöngörmektedir.

Anayasa'nın 68. maddesininbirinci fıkrasında, “Vatandaşlar, siyasi parti kurma ve usulüne göre partileregirme ve partilerden ayrılma hakkına sahiptir” ilkesine yer verilerek ikincifıkrasında, “Siyasi partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmezunsurlarıdır” denildikten sonra üçüncü fıkrasında da “Siyasi partiler öncedenizin almadan kurulurlar ve Anayasa ve kanun hükümleri içerisinde faaliyetlerinisürdürürler” kuralına yer verilmiştir.

Siyasi partilerin demokratiksiyasi yaşamın vazgeçilmez öğeleri olmaları, devlet örgütü ve kamuhizmetleriyle yoğun ilişki içinde bulunmaları, onların her istedikleriniyapabilecekleri anlamına gelmez. Siyasal partilerin baskı ve engellerden uzakkalmasını sağlamaya yönelik kurulma ve çalışma özgürlüğü, Anayasa ve bu alanıdüzenleyen yasalarla sınırlıdır. Bu belirleme aynı zamanda demokratik hukukdevleti olmanın da bir gereğidir. Nitekim Anayasa'nın ikinci maddesinde“Türkiye Cumhuriyeti, (...) demokratik, (...) bir hukuk Devletidir.”denilmektedir. Hukuk devleti de, her şeyden önce hukukun üstünlüğünü kabul edenve koruyan devlettir.

Hukuk Devleti ilkesi gereğisiyasi partilerin de kuruluşundan başlayarak bütün faaliyetlerinin Anayasa veyasalara uygun yürütülmesi zorunludur. Hukukun üstünlüğünün sonucu olarakhiçbir siyasi parti Anayasa ve yasaların emredici hükümleri dışına çıkamaz, bukonularda hukuka karşı hile yoluna sapamaz.

Demokrasinin olmazsa olmazkoşulu olan partilerin, sosyal ve siyasal yaşamdaki etkileri ve ulusal istencingerçekleşmesindeki rolleri nedeniyle, Anayasa koyucu, onları ötekitüzelkişilerden farklı tutarak, kurulmalarını, çalışmalarında uyacakları esaslarıve kapatılmalarında izlenecek yöntem ve kuralları, özel olarak belirlemeklekalmamış, Anayasa'nın 69. maddesinin son fıkrasında, çalışma, denetleme vekapatılmalarının Anayasa'da belirlenen ilkeler çerçevesinde çıkarılacak biryasayla düzenlenmesini de öngörmüştür.

Anayasa'nın anılan buyurucukuralı uyarınca çıkarılan 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nda; siyasipartilerin kuruluşlarından başlayarak çalışmaları, denetimleri ve kapatılmalarıkonularında, belirli bir sistem içerisinde, çok ayrıntılı kurallargetirilmiştir. Getirilen sistemde, Anayasa'da yer alan yasaklara uymayansiyasal partilerin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca izleneceği vegerektiğinde kapatılmaları için Anayasa Mahkemesinde dava açılacağıöngörülmüştür.

Hakkında ihtarda bulunulmasıistenen davalı siyasi parti, gerekli bildiri ve belgeleri 11.2.2002 günüİçişleri Bakanlığına vermesiyle Siyasi Partiler Yasası'nın 8.maddesine göretüzel kişilik kazanmıştır. Kuruluş bildiri ve eklerinin anılan BakanlıkçaCumhuriyet Başsavcılığımıza gönderilmesi üzerine Anayasa'nın ve Siyasi PartilerYasasının yüklediği görev ve verdiği yetki kapsamında partinin kuruluş bildirive belgelerinin Anayasa ve Siyasi Partiler Yasası hükümlerine uygun olupolmadığı incelenmiştir.

Yapılan incelemede:

Parti kurucu üyelerinden;

1) Şahabettin-Ayşe oğlu, 1927doğumlu Abdulmelik FIRAT'ın, Ankara 1 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesininkesinleşmiş 18.02.1997 gün, 1996/15 esas, 1997/18 karar sayılı hükmüyle 3713sayılı Kanunun 8/1, 647 sayılı Kanunun 6. maddeleri uyarınca 1 yıl hapis,100.000.000 lira ağır para cezasına mahkûm olduğu ve cezaların ertelendiği,

2) Hamit-Ayşe oğlu, 1971doğumlu Abdullah DÜRMÜŞ'ün, Beytüşşebap Asliye Ceza Mahkemesinin kesinleşmiş14.11.1996 gün, 35-33 sayılı ilamıyla kaçakçılık suçundan 1918 sayılı Kanunun27/3, 4, 33/son, CMUK 326/son maddeleri uyarınca 5.434.000 lira ağır paracezasına,

3) Emin-Zeliha oğlu, 1941doğumlu Ali BEYKÖYLÜ'nün, İstanbul 2 Nolu Sıkıyönetim Komutanlığı AskeriMahkemesinin kesinleşmiş 23.2.1981 gün, 4-7 sayılı ilamıyla TCK.nun168/2.maddesi uyarınca 13 yıl 4 ay ağır hapis,

Ankara 1 Nolu Devlet Güvenlikmahkemesinin kesinleşmiş 17.11.1998 gün, 17-144 sayılı ilamıyla 3713 sayılıKanunun 8/1, TCK.nun 36, 40, 17.maddeleri uyarınca 1 yıl hapis, 100.000.000lira ağır para cezasına,

4) Ömer-Adile oğlu, 1957doğumlu Fehmi DEMİR'in, Ankara 2 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesinin kesinleşmiş31.08.1998 gün, 87-105 sayılı ilamıyla 3713 sayılı Kanunun 4126 sayılı KanunlaDeğişik 8/1. maddesi uyarınca 1 yıl 4 ay ağır hapis ve 800.000.000 lira ağırpara cezasına,

5) Mehmet Sait-Bedia oğlu,1959 doğumlu Hasan DAĞTEKİN'in, İstanbul 1 Nolu devlet Güvenlik Mahkemesininkesinleşmiş 14.11.1995 gün, 238-240 sayılı ilamıyla 5680 sayılı Kanunun 16/4,4216 sayılı Kanunla Değişik 3713 sayılı Kanunun 8/1, 3, TCK.nun, 36, 72, 647sayılı Kanunun 4-5.maddeleri uyarınca 100.900.000 lira ağır para cezasına,

6) Sait-Behiye oğlu, 1950doğumlu Nevzat TEKER'in, İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin kesinleşmiş21.04.1994 gün, 195-81 sayılı ilamıyla 3713 sayılı Kanunun 8/1 .maddesi ,TCK.nun 59. maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay ağır hapis, 208.333.333 lira ağırpara cezasına,

7) Yusuf-Fatma oğlu, 1952doğumlu Nurettin BASUT'un, Erzincan 2Nolu Devlet Güvenlik mahkemesininkesinleşmiş 01.04.1997 gün, 156-40 sayılı ilamıyla TCK.nun 312/2, 19, 81/1.maddeleri uyarınca 1 yıl 1 ay 6 gün ağır hapis ve 330.000 lira ağır paracezasına,

8) Hasan-Zahide oğlu, 1955doğumlu Salih ÖZÇELİK'in, İstanbul 4 nolu Devlet Güvenlik Mahkemesininkesinleşmiş 05.06.1996 gün, 32-55 sayılı ilamıyla 3713 sayılı Kanunun 8/1, 647sayılı Kanununun 5, TCK.nun 36, 5680 sayılı Kanunun 2/1. maddeleri uyarınca 2yıl ağır hapis ve 250.000.000 lira ağır para cezasına,

9) Salih-Zeliha oğlu, 1954doğumlu Şerif SAYDAM'ın, Adana Devlet Güvenlik Mahkemesinin kesinleşmiş12.09.1997 gün, 227-89 sayılı ilamıyla TCK.nun 169, 59/2, 31/2, 40.maddeleriuyarınca 3 yıl 9 ay ağır hapis ve 3 yıl kamu hizmetlerinden mahkumiyetcezasına,

10) Mehmet Emin-Şükriye kızı1969 doğumlu Hamiyet İZOL'un, Adana Devlet Güvenlik Mahkemesinin kesinleşmiş25.12.1997 gün, 27-272 sayılı ilamıyla TCK.nun 312/2, 1, 2, 19, 647 sayılıYasanın 6. maddeleri uyarınca 1 yıl hapis, 160.000 lira ağır para cezasına,

11) Ömer-Şemsi oğlu, 1952doğumlu Muzaffer KIZIL'ın, Van Sulh Ceza Mahkemesinin kesinleşmiş 24.03.1994gün, 93/42-183 sayılı ilamıyla TCK. 491/1, 522/1, 59/2, 647 sayılı Kanunun 4,6. maddeleri uyarınca 375.000 lira ağır para cezasına, hükümlendirildikleriadli sicil kayıtlarından anlaşılmıştır.

Ayrıca parti kurucuüyelerinden; Seyithan-Esma oğlu, 1.1.1974 doğumlu A. Samet EKİN'in ise, otuzyaşım doldurmadığı nüfus kayıt örneğinin incelenmesinden anlaşılmıştır.

Adı geçen kuruculardanAbdulmelik FIRAT'ın, kurucular kurulu tarafından parti Genel Başkanlığınaseçildiği saptanmıştır.

II. İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ:

2820 sayılı Siyasi PartilerYasasının 8. maddesinin birinci fıkrasında, siyasi partilerin, milletvekiliseçilme yeterliliğine sahip en az otuz Türk vatandaşı tarafından kurulabileceğiöngörülmektedir.

Milletvekili seçilmeyeterliliği ise, Anayasamızın 76. maddesi ile, buna paralel olarak 2839 sayılıMilletvekili Seçimi Yasasının 10. maddesinde “seçilme yeterliliği”, 11.maddesinde de “milletvekili seçilemeyecek olanlar” başlığı altındadüzenlenmiştir.

Üstün norm niteliğindekiAnayasanın “Milletvekili Seçilme Yeterliliği”başlığını taşıyan 76. maddesininkonuyla ilgili birinci fıkrası “Otuz yaşını dolduran her Türk milletvekiliseçilebilir” biçimindedir, ikinci fıkrası ise “En az ilkokul mezunu olmayanlar,kısıtlılar, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yapmamış olanlar, kamuhizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazlahapis ile ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar; zimmet, ihtilas, irtikap,rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlıiflas gibi yüz kızartıcı suçlarla, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlarafesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma, ideolojik veya anarşikeylemlere katılma ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biri ilehüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler...”şeklindedir.

2839 sayılı MilletvekiliSeçimi Yasasının 10. maddesinde “Otuz yaşını dolduran her Türk vatandaşımilletvekili seçilebilir” denilerek Anayasaya koşut düzenleme yapılmıştır.Yasanın 11. maddesinde ise;

 “..........

e) Taksirli suçlar hariç,toplam bir yıl veya daha fazla hapis veya süresi ne olursa olsun ağır hapiscezasına hüküm giymiş olanlar.

f) Affa uğramış olsalar bile,

l) Zimmet, ihtilas, irtikap,rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlıiflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışındakalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veyadevlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkum olanlar.

2) Türk Ceza Kanununun İkinciKitabının, birinci babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleniolarak tahrik etme suçundan mahkum olanlar.

3) Türk Ceza Kanununun 312nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı halkı sınıf, ırk, din, mezhep veyabölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa, açıkça tahrik etme suçlarındanmahkum olanlar.”

Milletvekili seçilemeyeceklerarasında sayılarak Anayasaya paralel düzenleme yapılmıştır.

Bilindiği üzere genel afTCY.nın 97 ncı maddesine göre, “Amme davasını ve hükmolunan cezalan bütünneticeleri ile birlikte ortadan” kaldırmaktadır.

Erteleme ise Ceza Hukukumuzda647 sayılı Yasanın 6 ncı maddesinde TCY. 95 nci maddesinde yer almaktadır. 647Sayılı Yasanın 6 ncı maddesi uyarınca verilen erteleme kararının sonuçları TCY.nın 95 nci maddesinde açıklanmaktadır. TCY.nın 95 nci maddesine göre, denemesüresi içerisinde maddenin açıkladığı koşullara uyularak yeniden bir suçişlenmediğinde mahkumiyet esasen vaki olmamış sayılacağından erteleme talikişarta bağlı bir hükümlülük sayılmaktadır. Deneme süresi olaysız geçirildiğindeartık bir hükümlülüğün varlığı sözkonusu olmamaktadır. Yok sayılan bir hüküm,elbetteki hiçbir yönden hukuki netice doğurmayacaktır. Meğerki bu konuda aksinibelirtmek amacıyla ayrıca özel bir hüküm getirilmiş olsun.

Kurucu üyelerinhükümlülüklerine ilişkin bu suçlan Anayasa ve yasa koyucu, suçun niteliği vevahameti yönünden o derece önemli görmektedir ki genel affa uğramış olsalarbile bu suçlardan mahkum olanların milletvekili seçilme yeterliliğibulunmadığını kabul etmiştir.

Bu nedenle bazı kurucu üyelerhakkında sözkonusu suçlardan verilen hükümlülük kararları 647 sayılı Yasanın 6nci maddesi uyarınca ertelenmişse de, af ertelemeden daha geniş kapsamlı olmasınedeniyle erteleme bu suçlardan hüküm giymiş olanların milletvekili seçilmeengellerini ortadan kaldırmamaktadır.

Ayrıca kurucu üyelerinbazılarının 3713 sayılı Terörle Mücadele Yasasının 8 nci maddesinin 1 ncifıkrası uyarınca hüküm giydikleri görülmektedir. 3713 sayılı Yasanın 8 ncimaddesinin 1 nci fıkrasında yazılı eylemin Anayasamızın 76 nci maddesinin 2 ncifıkrasında yazılı ideolojik nitelikte bir eylem olduğu duraksamaya yervermeyecek biçimde açıktır.

Hak ve Özgürlükler Partisikurucu üyesi ve Genel Başkanı olan, Abdulmelik FIRAT ile kurucu üyeler AbdullahDÜRMÜŞ, Ali BEYKÖYLÜ, Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, Nevzat TEKER, NurettinBASUT, Salih ÖZÇELİK, Şerif SAYDAM, Hamiyet İZOL ve Muzaffer KIZIL'ın, adlisicil kayıtlarına göre iddianamemizin giriş bölümünde yazılı suçlardan dolayımahkum olmaları ve Anayasanın 76. maddesinin ikinci fıkrası ile 2839 sayılıMilletvekili Seçimi Yasasının 11. maddesinin birinci fıkrasının (e), benti ile(f) bendinin birinci, ikinci ve üçüncü alt bentleri uyarınca,

Parti kurucu üyelerinden A.Samet EKİN'in ise, otuz yaşını doldurmadığından Anayasanın 76. maddesininbirinci fıkrası ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Yasasının 10. maddesiuyarınca,

Milletvekili seçilmeyeterliliğine sahip bulunmamaları nedeniyle 2820 sayılı Siyasi PartilerYasasının 8.maddesine göre siyasi parti kurucu üyesi olamayacaklarıanlaşıldığından, adı geçenlerin üyelikten çıkarılması suretiyle aykırılığıngiderilmesi için aynı Yasanın 104. maddesi uyarınca Hak ve Özgürlükler Partisihakkında ihtarda bulunulması gerekmektedir.

SONUÇ VE İSTEM:

Açıklanan nedenlerle;

Kurucu üyelerinden olan veparti Genel Başkanlığına seçilen Abdulmelik FIRAT ile, kurucu üyeler, AbdullahDÜRMÜŞ, Ali BEYKÖYLÜ, Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, Nevzat TEKER, NurettinBASUT, Salih ÖZÇELİK, Şerif SAYDAM, Hamiyet ÖZOL ve Muzaffer KIZIL'ınAnayasanın 76/2. maddesi ile 2839 sayılı Milletvekili seçim Yasasının 11.madesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentleri uyarınca,

- Parti kurucu üyesi A. SametEKİN'in ise, Anayasanın 76/1. maddesi ile 2839 sayılı Milletvekili Yasasının10. maddesi uyarınca,

Kurucu üye olamayacaklarındanadı geçenlerin kurucu üyelikten çıkartılmaları için davalı partiye 2820 sayılıSiyasi Partiler Yasasının 104. maddesi uyarınca ihtar verilmesi arz ve talepolunur.”

Anayasa Mahkemesi'nin 17.3.2004 günlükararı ile ihtar kararı verilmesi isteminde bulunulmasından sonra siyasipartilere kurucu üye olma yeterliliğine ilişkin 2820 sayılı Yasa ile kimiyasalarda yapılan değişiklikler nedeniyle bu konuda görüş istenmesi üzerine,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın Anayasa Mahkemesi'ne gönderdiği 13.5.2004günlü, SP.115 Hz. 2004/255 sayılı görüş yazısı aynen şöyledir:

“11.02.2002 tarihinde kurulan Hak veÖzgürlükler Partisi (Hak-Par) kurucu üyelerinden 11 kişinin adli sicilkayıtlarında görülen sabıka kayıtlarının niteliği, kurucu üye Suat Ekin'in de30 yaşını doldurmadığından bahisle partinin kurulduğu tarihte yürürlükte olanAnayasanın 76, 2839 Sayılı Milletvekili Seçim Yasasının 10 ve 11, 2820 SayılıSiyasi Partiler Yasasının 8 ve 104. maddeleri uyarınca söz konusu kişilerinsiyasi parti kurucu üyesi olamayacakları gerekçesiyle adı geçen partiye ihtardabulunulması 27.06.2002 gün ve SPB 115 sayılı yazımız ile talep edilmiştir

Mahkemenizin 19.03.2004 gün ve 323sayılı yazıları ile, “siyasi parti kurucu üye olma yeterliliğine ilişkin 2820Sayılı Siyasi Partiler Yasası ve kimi yasalarda yapılan değişikliklernedeniyle” Başsavcılığımız görüşü istenilmiştir.

İhtar istemimiz, yapılan yasaldeğişiklikler gözetilerek yeniden değerlendirilmiştir:

Kurucu üyelerden Nevzat TEKER'inayrıntısı ekli sabıka kayıtlarında ve ilamlarda belirtilen TCK.nun 350/3, 59 ve343/2, 59/2, Nurettin BASUT'un da TCK.nun 171/1 inci maddesinden kesinleşmişmahkumiyetlerinin olması ve bu mahkumiyetleri 2820 Sayılı Yasanın 8 ve 11.maddelerine göre siyasi parti kurucusu olmalarına engel teşkil etmesine rağmen,her iki şahsında istem tarihi itibariyle 3713 Sayılı Yasanın 8. maddelerindenayrıca mahkumiyetleri bulunması ve bu mahkumiyetlerinin tek başına siyasi partikurucu üyesi olmalarına engel teşkil etmesi nedeniyle, ihtar istemimizdeyukarıdaki sabıkaları ayrıca belirtilmemiştir.

02.01.2003 tarih ve 4778 Sayılı Yasa iledeğişiklik yapılmadan önce, 2820 Sayılı Yasa'nın 8. maddesine göre parti kurucuüyesi olabilmek için, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak gerekmekteidi. Milletvekili seçilme yeterliliği ise, Anayasa'nın 76. ve 2839 SayılıMilletvekili Seçim Yasası'nın 11. maddesinde düzenlenmektedir.

4777 Sayılı Yasa ile Anayasa'nın 76.maddesinde ve 4778 Sayılı Yasa ile Milletvekili Seçim Yasası'nda yapılandeğişikliklerle milletvekili seçilme yeterliliğine engel haller konusu yenidendüzenlenmiş; ayrıca Siyasi Partiler Yasası'nın 8. maddesindeki parti kurucusuolabilme koşulları da değiştirilerek parti kurucusu olabilmek için milletvekiliseçilme değil, partiye üye olma yeterliliği ölçütü getirilmiş, parti üyeliğikonusunda ise gene 4778 Sayılı Yasa ile 2820 Sayılı Yasa'nın 11/b-2-3-5.maddesi değiştirilmiştir.

3682 Sayılı Adli Sicil Yasasının 8/bmaddesi de 4778 Sayılı Yasanın 31. maddesi ile değiştirilerek belirli zamankoşullarının oluşması durumunda suçların niteliklerine bakılmaksızın tüm sabıkakayıtlarının silinmesi olanaklı kılınmıştır.

3682 Sayılı Adli Sicil Kanununun 8/sonmaddesi; “...Kanunlarda yapılacak değişiklikler sonucu suç olmaktançıkarılan veya idari nitelikte cezaya dönüştürülen suçlarla ilgili bilgilerAdalet Bakanlığı Adli Sicil ve istatistik Genel Müdürlüğünce re'sen adli sicilkayıtlarından çıkartılır...” hükmüne istinaden kurucu üyeler AbdülmelikFIRAT, Ali BEYKÖYLÜ, Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, Nevzat TEKER ve SalihÖZÇELİK'in 3713 Sayılı Yasanın 8. maddesinin 4928 Sayılı Yasa ile yürürlüktenkaldırılması nedeniyle bu suça konu sabıka kayıtları adli sicildençıkartılmıştır.

Kurucu üye Hamiyet İZOL'un getirtilenadli sicil kaydı içeriğine göre; bu şahsın önceki talebimize konu TCK.nun312/2, 647 S.K.nun 6. maddeleri gereğince mahkum olduğu 1 yıl hapis ve160.000TL. ağır para cezasına konu erteli mahkumiyetine dair sabıka kaydını3682 Sayılı Adli Sicil Kanununun 8. maddesinde 4778 Sayılı Yasanın 31. maddesiile yapılan değişiklikten yararlanarak sildirdiği, bu nedenle siyasi partikuruculuğuna engel bir hali kalmadığı anlaşılmıştır.

Bu kanuni düzenlemeler ve değişikliklernazara alınarak kurucu üyelerin ihtar istemimize konu hukuksal durumlarıyeniden gözden geçirilmiştir:

1- Kurucu üyeler Abdülmelik FIRAT, AliBEYKÖYLÜ, Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, Nevzat TEKER ve Salih ÖZÇELİK'insabıkalarına konu 3713 Sayılı Yasanın 8. maddesi 4928 Sayılı Yasa ileyürürlükten kaldırılmıştır. 3682 Sayılı Yasanın 8/son maddesi gereğince buşahısların sabıka kayıtları Adli Sicilden re'sen çıkarıldığından siyasi partikurucusu olmalarına engel bir hal kalmamıştır.

2- Kurucu üye Hamiyet İZOL, ihtartalebimize konu ve yukarıda ayrıntıları belirtilen sabıka kaydını sildirdiği,getirtilen 14.04.2004 tarihli adli sicil kaydından anlaşılmakla, bu şahsın dasiyasi parti kurucu üye olmasına yasal bir engel yoktur.

3- Parti kurucu üyelerinden 01.01.1974doğumlu Samet EKİN 01.01.2004 tarihi itibariyle 30 yaşını doldurmuş, 2820Sayılı Yasanın 8 ve 11. maddelerinde 4778 Sayılı Yasa ile yapılan değişikliksonucu da parti kurucu üyesi olma yeterliliğini kazanmıştır.

4- Diğer kurucu üyelerden AbdullahDÜRMÜŞ'ün 1918 Sayılı Yasanın 27/3,4,33/Son, CMUK.nun 326/son, Ali BEYKÖYLÜ'nünTCK. nun 168/2, Nevzat TEKER'in TCK.nun 350/3, 59, 343/2, 59/2, NurettinBASUT'un TCK.nun 171/1, Muzaffer KIZIL'ın TCK.nun 491/1, 522/1, 59/2, 647Sayılı Yasanın 4, 6. maddelerinden mahkumiyetlerine konu sabıka kayıtları 2820Sayılı Yasanın 8. ve 11. maddeleri uyarınca siyasi parti kurucusu olmalarınaengeldir. Bahse konu sabıka kayıtları 3682 Sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca,hükmü veren mahkeme veya talep edenin bulunduğu yer asliye ceza mahkemesincesilinme koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Buitibarla, adı geçenlerin sabıka durumları Adli Sicil ve İstatistik GenelMüdürlüğünden yeniden sorulmuş, 15.04.2004 tarih ve 4642 sayılı yanıt ekindekibelgelerden de görüleceği üzere durumlarında bir değişiklik olmadığı,yukarıdaki sabıka kayıtlarını aynen muhafaza ettikleri anlaşılmıştır.

5-Kurucu üyelerden Şerif SAYDAM'ınsiyasi parti kuruculuğu ile ilgili yeterliliği incelendiğinde; adı geçeninAdana Devlet Güvenlik Mahkemesinin 12.09.1997 gün ve 227-89 Sayılı kararı ileTCK.nun 169, 59/2, 31/2, 40. maddeleri uyarınca 3 yıl 9 ay ağır hapis ve 3 yılkamu hizmetlerinden men cezasına mahkum edildiği, bu cezanın 03.06.1999tarihinde kesinleştiği, kesinleşme ve infaz tarihleri nazara alındığında adıgeçeninin 3682 Sayılı Yasanın 8/c maddesindeki silinme koşullarının oluşmadığı,dolayısıyla sabıkasına konu suçun niteliği itibariyle siyasi parti kurucu üyesiolamayacağı anlaşılmıştır.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

Hak ve Özgürlükler Partisi Kurucuüyeleri Abdülmelik FIRAT, Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, Salih ÖZÇELİK, HamiyetİZOL ve Samet EKİN haklarında ihtar istemimize konu edilen hususlarda 4777,4778 ve 4928 Sayılı Yasalar ile yapılan değişiklikler gözetildiğinde siyasiparti kurucu üyesi olmalarına yasal bir engel kalmamıştır.

Ancak; Abdullah DÜRMÜŞ, Ali BEYKÖYLÜ,Nevzat TEKER, Nurettin BASUT, Şerif SAYDAM ve Muzaffer KIZIL'ın yukarıdabelirtilen ve henüz silinmeyen adli sicil kayıtları nedeniyle Anayasanın 76/2,2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 8 ve 11. maddeleri uyarınca siyasi partikurucu üyesi olmaya engel halleri devam ettiğinden adı geçenlerin kurucuüyelikten çıkarılmaları için davalı partiye 2820 Sayılı Yasanın 104. maddesiuyarınca İHTAR VERİLMESİ gerektiği görüş ve düşüncesindeyiz.”

II-İNCELEME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nınihtar başvurusu, işin incelenmesine ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasakuralları, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 68. maddesinin birincifıkrasında, vatandaşların siyasi parti kurma ve usulüne göre partilere girme vepartilerden ayrılma hakkına sahip bulundukları, ikinci fıkrasında, siyasipartilerin demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurları oldukları; üçüncüfıkrasında da siyasi partilerin önceden izin almadan kurulacakları, Anayasa vekanun hükümleri içerisinde faaliyetlerini sürdürecekleri belirtilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın3. maddesine göre, siyasi partiler, Anayasa ve yasalara uygun olarak faaliyetgöstermek üzere teşkilatlanan tüzel kişiliğe sahip kuruluşlardır. Siyasipartilerin uymaları gereken esaslar Siyasi Partiler Yasası'nda gösterilmiştir.

Anılan Yasa'nın siyasi partilerinörgütlenmesi ile ilgili ikinci kısmının üyeliğe ilişkin ikinci bölümünde yer alan11. maddesindeki düzenleme, hem kişilere hem de siyasi partilere yükümlülükgetirmiştir. Buna göre, maddede sayılan türden mahkumiyeti bulunanlar siyasipartilere üye olamayacaklar, siyasi partiler de bu durumda olan kimseleri üyekaydedemeyeceklerdir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı,Parti'nin kurucu üyesi ve genel başkanı Abdülmelik FIRAT ile kurucu üyelerindenAbdullah DÜRMÜŞ, Ali BEYKÖYLÜ, Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, Nevzat TEKER,Nurettin BASUT, Salih ÖZÇELİK, Şerif SAYDAM, Hamiyet İZOL ve Muzaffer KIZIL'ınsiyasi partilere üye olma ve üye kaydedilmeye engel kesinleşmiş mahkumiyethükümlerinin bulunması, A.Samet EKİN'in ise yaşının 30'dan küçük olmasınedeniyle bu kişileri kurucu üyeliğe kabul eden Hak ve Özgürlükler Partisihakkında ihtar kararı verilmesini istemiştir.

Başvuruya esas olan konuyu düzenleyenkurallar Anayasa'nın 76., 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 8. ve 2839sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 10. ve 11. maddelerinde yer almaktadır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınınbaşvurusundan sonra çıkarılan ve 31.12.2002 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarakyürürlüğe giren 27.12.2002 günlü, 4777 sayılı “2709 sayılı Türkiye CumhuriyetiAnayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun” ile Anayasa'nın76. maddesinde ve 11.1.2003 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren2.1.2003 günlü, 4778 sayılı “Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkinKanun” ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 8. ve 2839 sayılıMilletvekili Seçimi Kanunu'nun 11. maddelerinde değişiklikler yapılmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nundeğişiklikten önceki 8. maddesinin birinci fıkrasında siyasi partilerin “milletvekiliseçilme yeterliliğine sahip” en az otuz Türk vatandaşı tarafındankurulacağı öngörülmüş iken, değişiklikten sonraki kurala göre, “siyasipartiler, partiye üye olma yeterliliğine sahip en az otuz Türk vatandaşıtarafından” kurulabilecektir. 2820 sayılı Kanun'un siyasi partilere üye olmayıdüzenleyen 11. maddesinin ilk fıkrasında ise onsekiz yaşını dolduran, medeni vesiyasi hakları kullanma ehliyetine sahip olan her Türk vatandaşının bir siyasipartiye üye olabileceği belirtilmektedir.

4777 sayılı “2709 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun” ileAnayasa'nın 76. maddesinde yapılan değişiklikle, madde metnindeki “ideolojikveya anarşik eylemlere” ibaresi “terör eylemlerine” şeklinde değiştirilmiştir.

Son olarak 2.5.2003 günlü, 4778 sayılı“Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun” ile bu kez 2820sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 11. maddesinin (b) bendinin 2, 3 ve 5numaralı alt bentlerinde değişiklikler yapılmıştır.

Bu alt bentlerde yapılan budeğişiklikten sonra:

- Basit ve nitelikli zimmet, irtikap,rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlıiflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışındakalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veyaDevlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkum olanlar,

- Taksirli suçlar hariç beş yıl ağırhapis veya beş yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar,

- Terör eyleminden mahkum olanlar

Siyasi partilere üye olamayacaklar veüye kaydedilemeyeceklerdir.

İsteme konu kurallardaki anılandeğişiklikler karşısında, artık eldeki işte, kurucu üyelik bakımından YargıtayCumhuriyet Başsavcılığının ihtar istemini dayandırdığı milletvekili seçimiyeterliliğini düzenleyen kurallar yerine, üye olma yeterliliğini düzenleyenkuralların gözetilmesi ve ihtar istemi hakkında bu kurallara göre kararverilmesi gerekmiştir.

Verilecek ihtar kararı, ihtar isteminekonu edilen kişilerin üyelik kayıtlarının silinmesi amacına yönelik olduğundan,Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının başvurusunda adı geçen kişilerin durumları2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun değişik 11. maddesi yönünden ayrı ayrıele alınarak incelenmiştir.

1) Genel Başkan ve Kurucu ÜyeAbdulmelik FIRAT Yönünden İnceleme

Şahabettin-Ayşe oğlu, 1927 doğumluAbdulmelik Fırat'ın, Ankara 1 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin 18.02.1997günlü, 1996/15 esas, 1997/18 karar sayılı hükmüyle Türkiye CumhuriyetiDevletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedef alanpropaganda yapmak suçundan dolayı 3713 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi uyarınca 1yıl hapis ve ağır para cezası ile cezalandırılmasına, sanık hakkında verilencezaların 647 sayılı Yasa'nın 6. maddesi gereğince ertelenmesine karar verilmişve hüküm temyiz üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 3.11.1997 günlü, 1997/2180Esas ve 1997/5370 Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

4928 sayılı Çeşitli KanunlardaDeğişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 19. maddesinin (b) bendinde yer alankural ile kurucu üye Abdülmelik Fırat'ın sabıkasındaki kayda esas olan12.4.1991 günlü, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 8 inci maddesiyürürlükten kaldırılmış, adı geçenin sabıkasına esas eylem anılan düzenleme ilesuç olmaktan çıkarılmıştır. Bu durumda, ilgilinin parti kurucu üyesi olmasınaengel bir hali kalmadığı sonucuna varılmıştır.

2) Kurucu Üye Abdullah DÜRMÜŞYönünden İnceleme

Hamit-Ayşe oğlu, 1971 doğumlu AbdullahDürmüş'ün, Beytüşşebap Asliye Ceza Mahkemesi'nin 14.11.1996 günlü, 1996/35 Esasve 1996/33 Karar sayılı ilamıyla toplu kaçakçılık suçundan dolayı 1918 sayılıKaçakçılık Kanunu'nun 27/3-4, 33/son, CMUK.326/son maddeleri uyarınca 5.434.000lira ağır para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, temyiz üzerinehüküm Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 23.3.1998 günlü, 1998/2348 Esas ve 1998/2486Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nınüye olma yeterliliğini düzenleyen kuralları “Siyasi partilere üye olma”başlığını taşıyan ve 2.1.2003 günlü, 4778 sayılı Yasa'nın 7 maddesi iledeğiştirilen 11. maddesinin 2 numaralı bendinde istimal ve istihlak kaçakçılığıdışında kalan kaçakçılık suçlarından mahkum olanların siyasi partilere üyeolamayacakları ve üye kaydedilemeyecekleri belirtilmiştir. Abdullah Dürmüş'üneylemi istimal ve istihlak kaçakçılığı olmayıp 1918 sayılı KaçakçılıkKanunu'nun 27/3-4, 33/son maddelerinde yaptırıma bağlanmış olan toplukaçakçılık suçunu oluşturmaktadır. Bu durumda, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun üye olma yeterliliğini düzenleyen 11. maddesinde açıkça belirtilenhükümlülüğünden dolayı adı geçenin siyasi partilere üye olma ve üye kaydedilmeyeterliliği bulunmamaktadır.

Bu nedenle Abdullah Dürmüş'ün siyasiparti üyeliğinden çıkarılması gerekmektedir.

3) Kurucu Üye Ali BEYKÖYLÜYönünden İnceleme

Emin-Zeliha oğlu, 1941 doğumlu AliBeyköylü;

a) İstanbul 2 Nolu SıkıyönetimKomutanlığı Askeri Mahkemesi'nin 23.2.1987 gün, 1986/4 Esas ve 1987/7 sayılıilamıyla Rızgari adlı silahlı çetenin sair efradı olmak suçundan dolayıeylemine uyan TCK.nun 168/2. maddesi uyarınca 13 yıl 4 ay ağır hapis cezasınamahkum olmuş, bu hüküm temyiz üzerine Askeri Yargıtay 2. Dairesi'nin 21.12.1988günlü, 1988/472 Esas ve 1988/770 Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiş,

b) Ankara 1 Nolu Devlet GüvenlikMahkemesi'nin 17.11.1998 gün, 1995/17 Esas ve 1998/144 Karar sayılı ilamıylaTürkiye Cumhuriyeti Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünübozmayı hedef alan propaganda yapmak suçundan dolayı 3713 sayılı Kanunun 8/1,TCK.nun 36, 40, 17. maddeleri uyarınca 1 yıl hapis, 100.000.000 TL ağır paracezasına mahkûm olmuş ve bu hüküm temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. İnfazaşamasında iken 4454 sayılı erteleme yasasının çıkması üzerine Ankara 1 NoluDevlet Güvenlik Mahkemesi'nin 28.3.2000 günlü ek kararıyla bu sanık hakkındakicezanın ertelenmesine karar verilmiştir.

Partinin kurucu üyelerinden AliBeyköylü'nün sabıka kaydında belirtilen hükümlülüğüne esas eylemlerinden birisiolan 3713 sayılı Kanunun 8/1. maddesine uyan Türkiye Cumhuriyeti Devletininülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedef alan propaganda yapmaksuçu 15 Temmuz 2003 günlü, 4928 sayılı Çeşitli Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına İlişkin Kanun'un 19. maddesinin (b) bendinde yer alan kural ile suçolmaktan çıkarılmıştır.

Adı geçenin sabıka kaydına esas diğerhükümlülüğü olan Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesinde düzenlenen Rızgari adlısilahlı çetenin sair efradı şeklinde üyesi olmak suçu Türk Ceza Kanunu'nunİkinci Kitabının birinci babında düzenlenen suçlardandır. 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasası'nın 11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrasının4 numaralı alt bendinde “Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitabının birinci babındayazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundanmahkum olanlar”ın siyasi partilere üye olamayacakları ve üyekaydedilemeyecekleri belirtilmiştir.

Öte yandan, 2820 sayılı Siyasi PartilerYasası'nın 11. maddesinin 5 numaralı alt bendinde terör eyleminden mahkumolanların siyasi partilere üye olamayacakları ve üye kaydedilemeyecekleribelirtilmiştir. Adı geçenin Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesine uyan eylemi3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 3. maddesinde terör suçları arasındasayılmıştır. Parti kurucu üyesi Ali Beyköylü'nün bu hükümlülüğü 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrasının4 ve 5 numaralı alt bentlerinde belirtilen nitelikte olduğundan bu kişininsiyasi parti kurucusu olma yeterliliği bulunmamaktadır.

Bu nedenle Ali Beyköylü'nün siyasi partiüyeliğinden çıkarılması gerekmektedir.

4) Kurucu Üye Fehmi DEMİRYönünden İnceleme

Ömer-Adile oğlu, 1957 doğumlu FehmiDemir'in, Ankara 2 Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin 31.08.1998 gün, 1998/87Esas ve 1998/105 Karar sayılı ilamıyla Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ülkesi vemilletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedef alan propaganda yapmak suçundandolayı 3713 sayılı Kanunun 4126 sayılı Kanunla Değişik 8/1. maddesi uyarınca 1yıl 4 ay ağır hapis ve 800.000.000 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasınave sanık hakkında verilen cezaların 647 sayılı Yasa'nın 6. maddesi gereğinceertelenmesine karar verilmiş ve hükmün temyizi üzerine Yargıtay 9. CezaDairesi'nin 10.5.1999 günlü, 1999/588 Esas ve 1999/2174 Karar sayılı ilamıylaonanarak kesinleşmiştir.

Partinin kurucu üyelerinden FehmiDemir'in sabıka kaydında belirtilen hükümlülüğüne esas eylemin, 4928 sayılıÇeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 19. maddesinin (b)bendinde yer alan kural ile suç olmaktan çıkarılmış olması ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikincifıkrasının 5 numaralı alt bendinde belirtilen nitelikte hükümlülüğünün debulunmaması nedeniyle adı geçenin siyasi parti kurucusu olma yeterliliğibulunmaktadır.

5) Kurucu Üye Hasan DAĞTEKİNYönünden İnceleme

Mehmet Sait-Bedia oğlu, 1959 doğumluHasan Dağtekin'in, İstanbul 1 Nolu devlet Güvenlik Mahkemesi'nin 14.11.1995gün, 1994/38 Esas ve 1995/240 Karar sayılı ilamıyla Türkiye CumhuriyetiDevletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedef alanpropaganda yapmak suçundan dolayı 5680 sayılı Kanunun 16/4, 4216 sayılı KanunlaDeğişik 3713 sayılı Kanunu'nun 8/1, 3, TCK.nun, 36, 72, 647 sayılı Kanunun4-5.maddeleri uyarınca 100.900.000 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasınakarar verilmiş ve hükmün temyizi üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 27.9.1996günlü, 1996/2501 Esas ve 1996/4710 Karar sayılı ilamıyla onanarakkesinleşmiştir.

Partinin kurucu üyelerinden HasanDağtekin'in sabıka kaydında belirtilen hükümlülüğüne esas eylemin, 4928 sayılıÇeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 19. maddesinin (b)bendinde yer alan kural ile suç olmaktan çıkarılmış olması ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Yasası'nın 11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikincifıkrasının 5 numaralı alt bendinde belirtilen nitelikte hükümlülüğünün debulunmaması nedeniyle adı geçenin siyasi parti kurucusu olma yeterliliğibulunmaktadır.

6) Kurucu Üye Nevzat TEKERYönünden İnceleme

Sait-Behiye oğlu, 1950 doğumlu NevzatTeker'in;

a) İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin21.04.1994 gün, 1993/195 Esas ve 1994/81 Karar sayılı ilamıyla TürkiyeCumhuriyeti Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedefalan propaganda yapmak suçundan dolayı 3713 sayılı Kanun'un 8/1.maddesi,TCK'nun 59.maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay ağır hapis, 208.333.333 TL ağır paracezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, Yargıtay 9. Ceza Dairesinin2.12.1994 günlü, 1994/5899-10078 sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmesindensonra 2.11.1995 günlü ek kararla 3713 sayılı Yasa'nın 8. maddesinde yapılandeğişiklik nedeniyle hükümlüye ait dosya resen ele alınarak, Nevzat Teker'incezası 86.333.333 lira ağır para cezasına dönüştürülmüş ve 647 sayılı Yasa'nın6. maddesine göre cezanın ertelenmesine karar verilmiştir.

b) Bakırköy 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin27.12.1990 günlü, 1988/1146 Esas ve 1990/932 Karar sayılı ilamıyla sahtepasaport kullanmak ve polise sahte kimlik bildirmek suçlarından dolayı TürkCeza Kanunu'nun 350/3., 343/2. ve 59. maddeleri uyarınca neticeten 15 ay hapiscezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, 24.12.1992 günü şartlasalıverilen hükümlünün önceki bihakkın tahliye tarihi 19.12.1993 iken,1995/1-7492 ilamat sayısıyla şartla tahliyesi geri alınıp cezasını çekenhükümlünün son bihakkın tahliye tarihi 12.4.1996 olarak belirtilmiştir.

Adı geçenin sabıka kaydında belirtilenhükümlülüğüne esas önceki eylemi 19.7.2003 günlü, 4928 sayılı ÇeşitliKanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 19. maddesinin (b) bendindeyer alan kural ile suç olmaktan çıkarılmıştır.

Söz konusu kişinin sabıka kaydına esasdiğer hükümlülüğü ise, sahte pasaport kullanmak ve polise sahte kimlikbildirmek suçlarına ilişkin bulunmaktadır. 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 11. maddesinin 2.1.2003 günlü 4778 sayılı Yasa'nın 7. maddesi iledeğişik (b) -2. bendinde, sahtecilik suçundan mahkum olanların siyasi partilereüye olamayacakları ve üye kaydedilemeyecekleri kurala bağlanmıştır. NevzatTeker sahtecilik suçundan mahkum olduğundan belirtilen düzenlemeye göre siyasiparti kurucusu olma yeterliliği bulunmamaktadır.

Bu nedenle Nevzat Teker'in siyasi partiüyeliğinden çıkarılması gerekmektedir.

7) Kurucu Üye Nurettin BASUTYönünden İnceleme

Yusuf-Fatma oğlu, 1952 doğumlu NurettinBasut'un;

a) Erzincan 2 Nolu Devlet GüvenlikMahkemesi'nin 01.04.1997 gün, 1996/156 Esas ve 2997/40 Karar sayılı ilamıylahalkı sınıf, ırk ve bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahriketmek suçundan dolayı TCK'nun 312/2, 19, 81/1. maddeleri uyarınca 1 yıl 1 ay 6gün ağır hapis ve 330.000 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına kararverilmiş ve hükmün temyizi üzerine Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin 7.7.1997 günlü,1997/10231 Esas ve 1997/11157 Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

b) 3. Ordu Komutanlığı Sıkıyönetim 1Numaralı Askeri Mahkemesi'nce 21.3.1990 günlü, 1988/21 Esas ve 1990/5 Kararsayılı ilamıyla yasadışı terör örgütüne üye olmak suçundan dolayı Türk CezaKanunu'nun 171/1., 31., ve 33. maddeleri uyarınca sekiz yıl ağır hapis cezasıile cezalandırılmasına, müebbeten amme hizmetlerinden mahrumiyetine ve cezamüddetince yasal kısıtlılık altında bulundurulmasına karar verilmiş, temyizüzerine hüküm Askeri Yargıtay 2. Dairesinin 19.6.1991 günlü, 1991/216 Esas ve1991/401 Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir. 29.11.1991 günü şartlasalıverilen hükümlünün bihakkın tahliye tarihi 14.11.1995 olarakbelirtilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrasının 4 numaralı altbendinde “Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının birinci babında yazılısuçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundan mahkumolanlar”ın; 5. bendinde de “terör eyleminden mahkum olanlar”ınsiyasi partilere üye olamayacakları belirtilmiştir.

Nurettin Basut'un sabıka kaydındabelirtilen birinci eylemi Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ülkesi ve milletiylebölünmez bütünlüğünü bozmayı hedef alan propaganda yapmak suçudur. Adı geçeninsabıka kaydındaki ikinci hükümlülüğü olan Türk Ceza Kanunu'nun 171. maddesindebelirtilen yasadışı terör örgütüne üye olmak eylemi Türk Ceza Kanunu'nun İkinciKitabının birinci babında düzenlenen suçlardandır.

Öte yandan, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 11. maddesinin 5 numaralı alt bendinde terör eyleminden mahkum olanlarınsiyasi partilere üye olamayacakları ve üye kaydedilemeyecekleri belirtilmiştir.Adı geçenin Türk Ceza Kanunu'nun 171. maddesine uyan eylemi 3713 sayılı TerörleMücadele Kanunu'nun 3. maddesinde terör suçları arasında sayılmıştır.

Parti kurucu üyesi Nurettin Basut'un buhükümlülüğünün 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 11. maddesinin 4778sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrasının 4 ve 5 numaralı alt bentlerindebelirtilen nitelikte olması nedeniyle adı geçen kişinin siyasi parti kurucusuolma yeterliliği bulunmamaktadır.

Bu nedenle Nurettin Basut'un siyasiparti üyeliğinden çıkarılması gerekmektedir.

8) Kurucu Üye Salih ÖZÇELİKYönünden İnceleme

Hasan-Zahide oğlu, 1955 doğumlu SalihÖzçelik'in, İstanbul 4 nolu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin 05.06.1996 günlü,1994/32 Esas ve 1994/55 Karar sayılı ilamıyla Türkiye Cumhuriyeti Devletininülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedef alan propaganda yapmaksuçundan dolayı 3713 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi uyarınca 1 yıl 4 ay hapis ve133.333.333 TL ağır para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve hükmüntemyizi üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 10.2.1999 günlü, 1998/1204 Esas ve1999/807 Karar sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

Adı geçenin sabıka kaydında belirtilenhükümlülüğüne esas eyleminin 4928 sayılı Çeşitli Kanunlarda DeğişiklikYapılmasına İlişkin Kanun'un 19. maddesinin (b) bendinde yer alan kural ile suçolmaktan çıkarılmış olması ve adı geçenin 2820 sayılı Siyasi PartilerYasası'nın 11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrasının 5numaralı alt bendinde belirtilen nitelikte başka bir hükümlülüğünün debulunmaması nedeniyle adı geçenin siyasi parti kurucusu olma yeterliliğibulunmaktadır.

9) Kurucu Üye Şerif SAYDAMYönünden İnceleme

Salih-Zeliha oğlu, 1954 doğumlu ŞerifSaydam'ın, Adana Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin 12.09.1997 gün, 1997/227 Esas ve1997/89 Karar sayılı ilamıyla yasadışı örgüte yardım ve yataklık yapmaksuçundan dolayı TCK.nun 169, 59/2, 31/2, 40. maddeleri uyarınca 3 yıl 9 ay ağırhapis ve 3 yıl kamu hizmetlerinden mahkumiyet cezası ile cezalandırılmasınakarar verilmiş ve hükmün temyizi üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 3.6.1999günlü, 1999/2276 Esas ve 1999/2528 Karar sayılı ilamıyla onanarakkesinleşmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrasının 4 numaralı altbendinde “Türk Ceza Kanunu'nun İkinci Kitabının birinci babında yazılısuçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundan mahkumolanlar”ın siyasi partilere üye olamayacakları ve üye kaydedilemeyecekleribelirtilmiştir.

Adı geçenin sabıka kaydına geçenhükümlülüğüne esas olan Türk Ceza Kanunu'nun 169. maddesinde düzenlenenyasadışı örgüte yardım ve yataklık yapmak suçu Türk Ceza Kanunu'nun İkinciKitabının birinci babında düzenlenen suçlardandır.

Öte yandan, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 11. maddesinin 5 numaralı alt bendinde terör eyleminden mahkumolanların siyasi partilere üye olamayacakları ve üye kaydedilemeyecekleribelirtilmiştir. Adı geçenin Türk Ceza Kanunu'nun 169. maddesine uyan eylemi3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 4. maddesinde -terör amacıyla işlenmesihalinde- terör suçları arasında sayılmıştır. Sanığın eylemi, amacı terör olanbölücü örgüte yardım ve yataklık niteliğinde olduğundan nisbi terör suçu olarakdeğerlendirilebilecek nitelikte bir suçtur.

Kurucu üye Şerif Saydam'ın sabıkakaydına esas hükümlülüğü 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 11. maddesinin4778 sayılı Yasa ile değişik ikinci fıkrasının 4 ve 5 numaralı alt bentlerindebelirtilen nitelikte olduğundan bu kişinin siyasi parti kurucusu olmayeterliliği bulunmamaktadır.

Bu nedenle Şerif Saydam'ın siyasi partiüyeliğinden çıkarılması gerekmektedir.

10) Kurucu Üye Hamiyet İZOLYönünden İnceleme

Mehmet Emin-Şükriye kızı 1969 doğumluHamiyet İzol'un, Adana Devlet Güvenlik Mahkemesinin 25.12.1997 gün, 1997/27Esas ve 1997/272 Karar sayılı ilamıyla halkı sınıf, ırk ve bölge farklılığıgözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etmek suçundan dolayı TCK.nun 312/2.maddesi uyarınca 1 yıl hapis, 160.000 TL ağır para cezası ilecezalandırılmasına ve sanık hakkında verilen cezaların 647 sayılı Yasa'nın 6.maddesi gereğince ertelenmesine karar verilmiş ve hükmün temyizi üzerine Yargıtay9. Ceza Dairesi'nin 9.3.1999 günlü, 1998/2043 Esas ve 1999/1316 Karar sayılıilamıyla onanarak kesinleşmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nundeğişiklikten önceki 8. maddesinin birinci fıkrasında parti kurucusu olmayeterliliği bakımından “milletvekili seçilme yeterliliğine” yollama yapılmaktaiken, 4778 sayılı Yasa ile getirilen değişiklikten sonraki kuralla “üye olmayeterliliğine sahip olma” koşulu yeterli görülmüştür.

Türk Ceza Kanunu'nun 312. maddesindedüzenlenen suç terör suçu niteliğinde değildir.

Üye olma yeterliliğini düzenleyen 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişikikinci fıkrasının 3 numaralı alt bendinde ise, Türk Ceza Kanunu'nun 312/2.maddesinden bahsedilmemiş, ceza süresi bakımından ise “taksirli suçlar hariçbeş yıl ağır hapis veya beş yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar”şeklinde bir düzenleme getirilmiştir. Böylece, yapılan değişikliklerle, birkimsenin milletvekili seçilme yeterliliği bulunmasa da, siyasi parti kurucusuveya üyesi olabilmesine olanak sağlanmış bulunmaktadır.

Sonuç olarak, halkı sınıf, ırk ve bölgefarklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik etmek suçundan dolayıcezalandırılan ve cezası ertelenen Hamiyet İzol'un bu cezası 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasası'nın 11. maddesinin 4778 sayılı Yasa ile değişik ikincifıkrasının 3 numaralı alt bendinde belirtilen sürenin altında bulunduğundan, bukişinin siyasi parti kurucusu olma yeterliliği bulunmaktadır.

11) Kurucu Üye Muzaffer KIZILYönünden İnceleme

Ömer-Şemsi oğlu, 1952 doğumlu MuzafferKızıl'ın, Van Sulh Ceza Mahkemesinin 24.03.1994 gün, 93/42 Esas ve 1994/183Karar sayılı ilamıyla elektrik hırsızlığı suçundan dolayı TCK. 491/1, 522/1,59/2. maddeleri uyarınca 2 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, sanıkhakkında verilen hapis cezasının 647 sayılı Kanunun 4. ve 6. maddelerigereğince paraya çevrilerek ertelenmesine karar verilmiş, temyiz edilmeyenhüküm 15.4.1994 tarihinde kesinleşmiştir.

Halen yürürlükte olan 5237 sayılı TürkCeza Kanunu'nun 51. maddesinin 8. fıkrasında, “Denetim süresi yükümlülüklereuygun veya iyi halli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır”denilmekte ise de, hükümlünün deneme süresi mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunudöneminde geçirilmiş olduğundan inceleme bu Kanun kapsamında yapılmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun11. maddesinin 2.1.2003 günlü, 4778 sayılı Yasa'nın 7. maddesi ile değişik b/2.bendinde, hırsızlık suçundan mahkum olanların siyasi partilere üyeolamayacakları ya da üye kaydedilemeyecekleri kurala bağlanmış, mahkumiyetinertelenmesi halinde bunun siyasi partiye üye olmayı ya da üye kaydetmeyi neyönde etkileyeceği belirtilmemiştir.

Erteleme, işlediği suçtan dolayı mahkumedilen suçluya iliş­kin cezanın infazının belirli bir süre ile geri bırakılmasıve suçlu bu süre içinde yeniden bir suç işlemediği takdirde suçun işlenmemişveya hükümlülüğün gerçekleşmemiş ya da cezanın çekilmiş sayılmasıdır.

Erteleme, ilk kez 765 sayılı Türk CezaKanunu ile düzenlendiği için bunun doğuracağı hukuksal sonuçlara da aynıyasanın 91. ve 95. maddelerinde yer verilmiştir. 4055 sayılı Yasayladeğiştirilen 95. maddenin (II) sayılı fıkrasında; “Cürüm ile mahkum olankimse hüküm tarihinden itibaren beş sene içinde işlediği diğer bir cürümdendolayı evvelce verilen ceza cinsinden bir cezaya yahut hapis veya ağır hapiscezasına mahkum ol­mazsa, cezası tecil edilmiş olan mahkumiyeti esasen vakiolmamış sayı­lır. Aksi takdirde her iki ceza ayrı ayrı tenfiz olunur” denilmektedir.Bu düzenlemeyle yasakoyucu bir deneme süresi kabul etmiştir. Deneme süresincecezanın infazı “askıya” alınmakta, dene­me süresi “iyi hal” ile geçirilip suçişlememe koşulu yerine getirilir­se “mahkumiyet esasen vaki olmamış”sayılmaktadır. Deneme süresi için­de mahkum yeni bir suç işlerse ertelenen cezave yeni ceza ayrı ayrı uygulanmaktadır.

Öğretide, “mahkumiyetin esasen vakiolmamış” sayılması ile mahkumiyet hükmü ortadan kalkmış bulunacağından, bumahkumiyetin et­kilerinin de artık söz konusu olamayacağı konusunda da görüşbirliği vardır. Bu görüşe göre, mahkumiyetin esasen vaki olmamış sayılma­sı ilefer'i cezalar ve diğer yasalardan doğan ehliyetsizlikler de ortadankalkacaktır. Öğretide oluşan bu görüşe Danıştay da katılmaktadır. Nitekim DanıştayBeşinci Dairesinin oybirliği ile verdiği yerleşik kararları, deneme süresiniiyi hal ile geçiren ve mahkumiyeti esasen vaki olmamış sayı­lan kimselerin,memuriyet görevine son verilemeyeceği yolundadır.

Yüksek Seçim Kurulu'nun 9.6.1991 günlü,99 sayılı kararında da konuyla ilgili şu açıklamalara yer verilmektedir; “…Sözüedilen madde(Türk Ceza Kanunu'nun 95/2. maddesi) hükmünden, cezanın ertelenmesidurumunda hüküm tarihinden itibaren beş yıl içinde yeni bir cürümden ötürüherhangi bir ceza alınmadığı takdirde “ilk mahkumiyet yok kabul edilir, kişihiçbir ceza almamış sayılır” sonucuna ulaşılmaktadır…

…26.3.1989 tarihinde …belediyebaşkanlığına seçilmiş olan…'a hırsızlık suçundan verilen 20 günlük cezamahkumiyeti ertelendiği ve adıgeçen hüküm tarihi olan 4.6.1969 tarihindenitibaren beş yıl içinde yeni bir cürümden dolayı herhangi bir ceza almamışolduğu için Türk Ceza Kanununun 95/2. maddesi uyarınca bu mahkumiyeti esasenvaki olmamış, yani yok sayılacağından, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun11/f-1 maddesine göre seçilme yeterliliğinin bulunmadığından artıksözedilemez…”.Kurul, Anayasa Mahkemesi'nin 30.4.1991 günlü kararından da alıntılar yaptıktansonra seçim tutanağının iptali isteminin reddine karar vermiştir.

Yüksek Seçim Kurulu kararında belirtilenAnayasa Mahkemesi'nin, hırsızlık suçundan dolayı hükümlü bir kişiyi 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 11. maddesine aykırı olarak üye kaydeden siyasipartiye ihtar verilmesi isteminin reddine ilişkin 30.4.1991 gün ve E:1991/2 ,K:1991/3(SPİ) kararında da şu açıklamalara yer verilmiştir; “…hakkındaverilip ertelenen cezanın mahkûmiyeti, Türk Ceza Yasası'nın 95. maddesinin II.bendi gereğince, hüküm günü olan 18.10.1977'den sonra beş yıl içinde işlediğiyeni bir cürümden dolayı herhangi bir ceza almadığı için, esasen vaki olmamışsayılır. Uygulamada ve öğretide sonuç olarak birleşilen bu görüş ve Türk CezaYasası'nın içeriğinden sözedilen 94/II. maddesi karşısında ……..'ın mahkûmiyetiyok kabul edilir. Hiç ceza almamış sayılması, erteleme kararından sonraki beşyılda ceza almaması durumunda, yasal bir zorunluluktur. Üyelik kaydı18.10.1982'den (siyasî partilerin kurulmasından) sonra olduğundan, durumunda,2820 sayılı Yasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Bu üye yönünden ihtarkararı istemi yerinde değildir, reddedilmelidir….”.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere,erteleme kararı mahkumiyete bağlı bütün ehliyetsizlikleri etkiler. Bu ehliyet­sizlikleriyalnız Ceza Yasasındakiler değil, bütün diğer yasalardaki ehliyetsizliklerolarak yorumlamak, ertelemenin kabul nedenlerine ve erteleme kurumu ilevarılmak istenen amaca daha uygun düşer. O halde, mahkumiyetin hiç vaki olmamışsayılması durumunda, çeşitli yasalardan doğan ehliyetsizlikler, bu bağlamdaSiyasi Partiler Yasası'nın 11. mad­desinden doğan ehliyetsizlik de ortadankalkar.

Hak ve Özgürlükler Partisi kurucusuMuzaffer Kızıl hırsızlık suçundan mahkum olmuş ve cezası ertelen­miştir. Hüküm,15.4.1994 gününde kesinleşmiştir. Bu tarihten itibaren aradan beş yıldan fazlasüre geçmiş, adı geçen deneme süresinde başka bir suç işlememiştir; ancak,hırsızlık suçundan mahkum olduğu tarih­te 18 yaşını doldurmuş olduğundanyüzkızartıcı nitelikteki bu mahkumi­yete ilişkin adli sicil kaydından silinmesiolanaklı değildir. Adli sicil kayıtları bakımından durum böyle olmaklabirlikte, yukarıda açıklanan Anayasa Mahkemesi'nin 1991/2 Esas(Spi) sayılıkararı, Danıştay İçtihadı Birleştirme Kararı ve Yüksek Seçim Kurulu'nun9.6.1991 günlü kararı dikkate alındığında, yüz kızartıcı suçtan dahi olsa, ertelenmişbir mahkumiyetin vaki olmamış sayılmasını gerektiren koşulların varlığıhalinde, sabıka kaydında mevcut olmasına rağmen bu hükümlülük siyasi partikurucu üyesi olma yeterliliğini ortadan kaldırmaz.

12) Kurucu Üye A. Samet EKİNYönünden İnceleme

Hani Nüfus Müdürlüğünce düzenlenen12.8.2002 günlü nüfus kayıt örneğine göre, Parti kurucularından olanSeyithan-Esma oğlu, 1.1.1974 doğumlu A. Samet EKİN Parti'nin kuruluş tarihiolan 11.2.2002 tarihi itibariyle otuz yaşını doldurmamıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nundeğişiklikten önceki 8. maddesinin birinci fıkrasında siyasi partilerin“milletvekili seçilme yeterliliğine sahip” en az otuz Türk vatandaşı tarafındankurulacağı öngörülmüş iken, 4778 sayılı Kanun ile getirilen değişikliktensonraki kurala göre, “siyasi partiler, partiye üye olma yeterliliğine sahip enaz otuz Türk vatandaşı tarafından” kurulabilecektir. 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun siyasi partilere üye olmayı düzenleyen 11. maddesinin ilkfıkrasında ise, onsekiz yaşını dolduran, medeni ve siyasi hakları kullanmaehliyetine sahip olan her Türk vatandaşının bir siyasi partiye üye olabileceğibelirtilmektedir.

Bu nedenle, onsekiz yaşını doldurmuşolduğu anlaşılan A.Samet Ekin'in parti kurucusu olma yeterliliği bulunmaktadır.

III- SONUÇ

A- Siyasi parti kurucu üyesi olmayeterliliğine engel kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan Abdullah DÜRMÜŞ, AliBEYKÖYLÜ, Şerif SAYDAM, Nevzat TEKER ve Nurettin BASUT'u, 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nun 11. maddesine aykırı olarak kurucu üyeliğe kabul eden Hakve Özgürlükler Partisi'ne, kararın tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde buaykırılığı gidermesi için aynı Yasa'nın 104. maddesi gereğince İHTARDABULUNULMASINA,

B- Üyelik kaydının sürmesine yasal engelbulunmayan Parti'nin kurucu üyesi ve Genel Başkanı Abdulmelik FIRAT ile kurucuüyelerinden Fehmi DEMİR, Hasan DAĞTEKİN, Salih ÖZÇELİK, Hamiyet İZOL, MuzafferKIZIL ve A. Samet EKİN yönünden Hak ve Özgürlükler Partisi'ne, İHTAR KARARIVERİLMESİNE GEREK OLMADIĞINA,

C- Karar örneğinin, gereği için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,

27.2.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.

 

Başkan

Tülay TUĞCU

Başkanvekili

Haşim KILIÇ

Üye

Sacit ADALI

 

Üye

Fulya KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet AKYALÇIN

Üye

Mehmet ERTEN

 

Üye

Mustafa YILDIRIM

Üye

A. Necmi ÖZLER

Üye

Şevket APALAK

 

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

 

Full & Egal Universal Law Academy