ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1997/l (SiyasîParti - İhtar)
Karar Sayısı:1997/1
Karar Günü:10.6.1997
R.G.Tarih-Sayı:26.06.1997-23031
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : Anayasa Mahkemesi kararlarıyla saptanan 1989, 1990, 1991 ve1994 yılları kesinhesaplarına ilişkin eksik bilgi ve belgeleri, gereği içinAnayasa Mahkemesi'ne ve bilgi için de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'navermeyen Millet Partisi'ne, 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 104. maddesigereğince ihtar kararı verilmesi istemidir.
I-İSTEMİN GEREKÇESİ
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın SP.16.Hz.1997/108 sayılı başvuru dilekçesiningerekçe bölümü aynen şöyledir:
"2820sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın üçüncü kısmında yer alan 73. maddenin üçüncüfıkrasına göre: Siyasi partilerin "Parti merkezi ve bağlı ilçeleri dekapsamak üzere iller teşkilatı her bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar,evvelki yıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesinhesaplarını hazırlarlar.İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar,merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır vebirleştirilir". 74. maddeye göre de: "Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar.
AynıYasa'nın 104. maddesinde ise: "Bir siyasi partinin, bu Kanunun dördüncükısmında yer alan maddeler hükümleri dışında kalan emredici hükümleriyle diğerkanunların siyasi partilerle ilgili emredici hükümlerine aykırılık halindebulunması sebebiyle, o parti aleyhine Anayasa Mahkemesine CumhuriyetBaşsavcılığınca resen yazı ile başvurulur." hükmü yer almaktadır.
Sonuçve İstem :
Davalısiyasi partinin 1989, 1990, 1991 ve 1994 yılları kesinhesaplarına ilişkinAnayasa Mahkemesi kararlarıyla saptanan eksik bilgi ve belgelerin, 2820 sayılıSiyasi Partiler Yasasının yukarda açıklanan kurallarına uygun olarak gereğiiçin Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığımıza verilmesiiçin, anılan Yasanın 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi arz ve talepolunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar başvurusu ile ekleri, ilgili dosya ve işinesasına ilişkin rapor incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
A-Maddi Olaylar
IslahatçıDemokrasi Partisi 21.3.1994 tarihinde kurulmuş ve 22.11.1992 tarihli genelkongresinde "Millet Partisi" adını almıştır.
MilletPartisi'nin :
1989yılı için Diyarbakır, Mardin, Siirt (Kurtalan) ve 21.6.1989 gününde 3578 sayılıYasa ile il olan Bayburt, Karaman, Kırıkkale,
1990yılı için Diyarbakır, Mardin, Siirt (Kurtalan), Bayburt ve Karaman.
1991yılı için Diyarbakır, Mardin, Siirt (Kurtalan), Bayburt, Karaman ve 7.9.1991gününde 3670 sayılı yasa ile il olan Bartın.
1994yılı için Adana, Adıyaman, Afyon, Ağrı, Amasya, Ankara, Antalya, Aydın,Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Çorum, Elazığ, Erzurum, Eskişehir,Giresun, Hakkari, Hatay, Isparta, İçel, İstanbul, İzmir, Kars (Susuz), Kayseri,Konya, Kahramanmaraş, Muğla, Niğde, Ordu, Sakarya, Samsun, Siirt (Kurtalan),Sivas, Tokat, Şanlıurfa, Van, Zonguldak, Aksaray, Karaman, Bartın, Ardahan
İllerininkesinhesap cetvellerinin,
Builleri de kapsayan birleştirilmiş kesinhesap cetvelinin,
GenelMerkez ve illerin gelirleri, giderleri ve gelecek yıla devreden nakit tutarlarıbelirtilerek, kesinhesapların birleştirilerek kabulüne ilişkin Merkez Karar veYönetim Kurulu kararının,
gönderilmesine.
Ayrıca,il kesinhesaplarının ilçeleri de kapsayıp kapsamadığı ve "Güvence vedepozito" giderlerine ilişkin açıklama yapılmasına,
dairE. 1990/4 (SPMD) sayılı dosya için 12.10.1993, 13.12.1994 ve 9.11.1995, E.1991/8 (SPMD) sayılı dosya için 12.10.1993, 13.12.1994 ve 9.11.1995, E. 1992/10(SPMD) sayılı dosya için 13.12.1994 ve 9.11.1995, E.1995/17 (SPMD) sayılı dosyaiçin 2.4.1997 tarihlerinde Mahkememiz tarafından verilen dokuz karar,Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 26.l2.1994 gün ve SP.Muh.1994/377 sayılı,26.12.1994 gün ve SP.Muh.1994/378 sayılı, 26.l2.1994 gün ve SP.Muh.1994/379sayılı, l5.ll.1995 gün ve SP.16 Muh.1995/586 sayılı, 10.4.1996 gün ve SP.16Muh.1996/l79 sayılı yazıları ekinde adı geçen siyasî partiye 27.l2.1994,l7.ll.1995 ve l5.4.1996 tarihinde tebliğ edilerek kararlar içeriğindebelirtilen bilgi ve belgelerin Anayasa Mahkemesi'ne ve bilgi için de birörneğinin Cumhuriyet Başsavcılığı'na verilmesi istenmiştir.
MilletPartisi'nin, Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtilen hususlara ait bilgi vebelgeleri Anayasa Mahkemesi'ne vermediği gibi, bunların örneklerini CumhuriyetBaşsavcılığı'na da bugüne kadar tam olarak teslim etmediği, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'nın kayıtlarının incelenmesinden anlaşılmıştır.
B-Yasal Durum
SiyasîPartiler Yasası'nın 104. maddesinin birinci fıkrasında, bu Yasa'nın dördüncükısmında yer alan maddeler dışında kalan emredici kuralları ile öbür yasalarınsiyasî partilerle ilgili emredici kurallarına aykırılık durumunda bulunmalarınedeniyle, o parti aleyhine Anayasa Mahkemesi'ne Cumhuriyet Başsavcılığı'ncadoğrudan yazı ile başvurulacağı; ikinci fıkrasında da, Anayasa Mahkemesi'nin,söz konusu kurallara aykırılık görürse, bu aykırılığın giderilmesi için ilgilisiyasî parti hakkında ihtar kararı vereceği öngörülmüştür.
AnayasaMahkemesi kararlarıyla saptanan, 1989, 1990, 1991 ve 1994 yıllarıkesinhesaplarına ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri, denetim için AnayasaMahkemesi'ne ve bilgi için de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na vermeyenMillet Partisi'nin, Siyasî Partiler Yasası'nın 74. maddesindeki yükümlülüğüyerine getirmediği açıktır.
Demokratiksiyasal yaşamın vazgeçilmez ögeleri olan siyasî partilerin, malî denetimlerinintam bir düzen içinde yapılmasına olanak sağlamaları, doyurucu bir açıklıklaişlemlerini kanıtlamaya özen göstermeleri demokratik düzenin devamı vekorunması yönünden gereklidir.
Yapılanduyurulara rağmen 1989, 1990, 1991 ve 1994 yılları kesinhesaplarına ilişkinbilgi ve belgelerdeki eksiklikleri gidermeyen Millet Partisi'ne 2820 sayılıYasa'nın 104. maddesine göre ihtar verilmelidir.
III-SONUÇ
1989,1990, 1991 ve 1994 yılları kesinhesaplarına ilişkin eksik bilgi ve belgeleri,gereği için Anayasa Mahkemesi'ne, bilgi için de Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na vermeyen Millet Partisi'ne, kararın tebliğ tarihinden itibarenaltı ay içinde eksiklikleri gidermesi için 2820 sayılı Siyasî PartilerYasası'nın 104. maddesi gereğince İHTARDA BULUNULMASINA, karar örneğinin,gereği için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,
10.6.1997gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER