ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1990/2 (SiyasîParti - İhtar)
Karar Sayısı:1990/4
Karar Günü:11.9.1990
R.G.Tarih-Sayı:21.09.1990-20642
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : İki kez yazıyla bildirilmesine karşın, dolandırıcılıksuçundan mahkûm olan kimsenin üyelik kaydını silmeyerek 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'na aykırı davranan Milliyetçi Çalışma Partisi'ne sözü edilenYasa'nın 104. maddesi gereğince ihtarda bulunulması istemidir.
I-İSTEMİN GEREKÇESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 9.4.1990 günlü, SP. 11. Hz.1986/53 sayılı başvuruyazısı, kanıtların belirtildiği bölümü dışında, aynen şöyledir: "2820Sayılı Siyasi Partiler Kanununun 11. maddesinin 2. bendi (zimmet, ihtilas,irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık ... suçlarından biriyle mahkumolanlar siyasi partilere üye olamazlar ve üye kaydedilemezler) hükmünütaşımaktadır.
Davalıpartinin Şanlıurfa il teşkilatı kurucu ve üyelerinden Ali ve Gülçin'den olma1957 doğumlu Nabi Akbaş'ın dolandırıcılık suçundan dolayı Bursa Birinci AsliyeCeza Mahkemesinin 6.10.1987 gün ve 1987/370-268 sayılı kararıyla TCK. 503/1,522. maddeleri uyarınca 1 yıl 2 ay hapis, 10.500 lira ağır para cezasıylacezalandırıldığı, vaki temyiz üzerine hükmün Yargıtay Altıncı Ceza Dairesinin9.5.1988 gün ve 1988/4074-6014 sayılı kararıyla onandığı ilâm örneği ile BursaCumhuriyet Savcılığının 29.6.1988 gün 1986/30-4363 sayılı yazılarındananlaşılmıştır.
Butespitlere göre Nabi Akbaş'ın parti üyeliğinden çıkarılması ve sonucundan biray içerisinde bilgi verilmesi Başsavcılığımızca 14.7.1988 gün veSP.11.Hz.1986/53 sayılı yazı ile davalı Genel Başkanlığından istenilmiş;
Verilensürede cevap verilmemesi ve Nabi Akbaş'ın halen parti üyeliğinin devamettiğinin Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğünün 7.2.1990 tarihli yazıları ilebildirilmesi üzerine, bu defa 1.3.1990 günlü yazımız ile tekit edilmiştir.
1.3.1990günlü tekit yazımız 2.3.1990 tarihinde davalı partiye tebliğ edilmesine rağmengereği yerine getirilmemiştir.
Buitibarla, dolandırıcılık suçundan mahkum olan Şanlıurfa il teşkilatı üyesi NabiAkbaş'ın parti üyeliğinden çıkarılması ve kanuna aykırılığın giderilmesi içindavalı siyasi partiye 2820 sayılı kanunun 104 üncü maddesi uyarınca ihtarkarara verilmesi arz ve talep olunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar verilmesi istemli başvuru yazısı ile eklerive işin esasına ilişkin rapor okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü :
1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, Bursa 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin6.10.1987 günlü, Esas 1987/370, Karar 1987/268 sayılı kararıyla karşılıksız çekkeşide etmek suretiyle dolandırıcılık suçundan Türk Ceza Yasası'nın 503.maddesinin birinci fıkrası ve 522. maddeleri gereğince 1 yıl 2 ay hapis ve10.500 TL. ağır para cezasına mahkûm edilerek hakkındaki bu hüküm Yargıtay 6.Ceza Dairesi'nin 9.5.1988 günlü, Esas 1988/4074, Karar 1988/6014 sayılıkararıyla onanmasıyla kesinleşen Nabi Akbaş'ın 7. sırada il yönetim kurulukurucu üyesi bulunduğu Milliyetçi Çalışma Partisi'nden kaydının silinmesiniisteyen 14.7.1988 ile 1.3.1990 günlü Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yazılarıgereğinin bu Parti Genel Başkanlığı'nca yerine getirilmediği dosya içeriğindenanlaşılmıştır.
2.Siyasî Partiler Yasası'nın 11. maddesinin ikinci fıkrasının b/2. bendi"... dolandırıcılık .... suçlarından biriyle mahkûm olanlar ... siyasîpartilere üye olamazlar ve üye kaydedilemezler." açıklığını taşımaktadır.Siyasî parti üyelerinin niteliklerinin adı geçen Yasa'nın öngördüğü koşullaraaykırılık oluşturması, daha açık anlatımla 11. madde Yasa'nın DördüncüKısmı'nda gösterilen siyasî partilerle ilgili yasaklar dışında kalmakla durum,Yasa'nın 104. maddesi gereğince ihtar kararı konusu olabilecektir.
3.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Siyasî Partiler Yasası'nın 9. maddesigereğince Partilerin kuruluşunu denetleyecek, 10. maddesi gereğince de partisicil dosyasını tutarak durumlarını izleyecektir. Siyasî Partiler Yasası'nınherhangi bir maddesine aykırılıkta gerekli işlemi yapmakla yükümlü olanBaşsavcılığın duruma uygun maddeye dayanarak başvuruda bulunacağı ve aykırılık2820 sayılı Yasa'nın Dördüncü Kısmı dışında kalıyorsa, Yasa'nın 104. maddesigereğince Anayasa Mahkemesi'nden ilgili siyasî partiye ihtar kararı verilmesiniisteyebileceği açıktır. İncelenen dosyadaki durum, bu yasal gereklerin yerinegetirilmesi işlemidir.
4.Milliyetçi Çalışma Partisi'nin üyelik kaydını silmediği Nabi Akbaş'ınkarşılıksız çek keşide ederek dolandırmak suçundan aldığı ve yukarda evreleribelirtilen cezanın kesinleşme günü 9.5.1988'dir. "Çekle ÖdemelerinDüzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında" 19.3.1985 günlü, 3167no.lu Yasa 3.4.1985 günlü, 18714 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak kimimaddeleri yayım tarihinde, kimi maddeleri de 3.10.1985'de yürürlüğe girmiştir.Nabi Aktaş hakkındaki kararın verildiği ve onandığı tarihlerde 3167 sayılı Yasayürürlüktedir.
Çekleyapılan dolandırıcılıklarda, kullanılan belgenin Türk Ticaret Yasasıhükümlerine göre tüm öğeleri taşıyan bir senet olma niteliği aranmaz. Öğelerintümü bulunmasa, kusurlu da olsa, dolandırıcılığın öbür öğeleri varsa suçoluşur. Zira, yalnızca belgenin varlığı uydurma (sania) öğesini oluşturmayettiğinden ayrıca belli biçim ve koşullar aranmaz. Türk Ticaret Yasası'nın692. maddesindeki öğeleri taşımadığı için çek sayılmayan belgeyi düzenleyerekveren sanığın eylemi, 3167 sayılı Yasa'ya aykırı davranmak suçunu değil,öğeleri bulunmak koşuluyla dolandırıcılık suçunu oluşturur.
TürkCeza Yasası'nın 2. maddesi, işlendikten sonra yürürlüğe konulan yasaya görecürüm ya da kabahat sayılmayan bir eylemden dolayı kimsenincezalandırılamayacağını, eğer böyle bir cezaya hükmolunmuşsa yerinegetirilmeyeceğini ve yasal sonuçlarının kendiliğinden kalkacağını, bir cürüm yada kabahatin işlendiği zamanın yasası ile sonradan yayımlanan yasanın hükümleribirbirinden farklı ise, sanığın lehindeki yasanın uygulanacağını öngörmektedir.
Dolandırıcılık,çok konulu bir suçtur. 3167 sayılı Yasa'yla Türk Ceza Yasası'nın 503. maddesideğiştirilip ortadan kaldırılmamıştır. Türk Ceza Yasası'nın 503. maddesindedüzenlenen dolandırıcılık suçunun öğeleriyle, 3167 sayılı Yasa'daki düzenlenensuçun öğeleri başkadır. Bu durumda, adı geçen kişi, dolandırıcılık suçundanhüküm giymiştir ve bunun doğal sonucu olarak bir partiye üye olamama yasağınınkendisine uygulanması gerekir.
III-SONUÇ :
I-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca iki kez yazı ile bildirilmesine karşın,dolandırıcılık suçundan mahkum olan Nabi Akbaş'ın kaydını silmeyerek 2820sayılı Siyasî Partiler Kanununa aykırı davranan Milliyetçi Çalışma Partisi'nebu aykırılığın giderilmesi için adı geçen Yasa'nın 104. maddesi gereğinceihtarda bulunulmasına,
II-Kararın, gereği için, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Milliyetçi ÇalışmaPartisi Genel Başkanlığı'na tebliğine,
11.9.1990gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkanvekili
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
Oğuz AKDOĞANLI
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL
Üye
Yavuz NAZAROĞLU
Üye
Güven DİNÇER