ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1991/3 (SiyasîParti-İhtar)
Karar Sayısı:1991/4
Karar Günü:14.5.1991
R.G.Tarih-Sayı:30.05.1991-20886
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı.
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : 1987 yılı birleştirilmiş kesinhesabını 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'nın 73 ve 74. maddelerine uygun biçimde düzenleyip göndermesiiçin Anayasa Mahkemesi'nin kararı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nınuyarısına rağmen kanunî yükümlülüğünü yerine getirmeyen Milliyetçi ÇalışmaPartisi'ne adıgeçen Yasa'nın 104. maddesi uyarınca İhtar verilmesi istemidir.
I-İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 15.2. 1991 gün ve SP.11.Hz. 1991 /30 sayılıyazısında belirtilen ihtar isteminin gerekçesinde aynen;
"2820sayılı Siyasî Partiler Kanununun 73/3. maddesi, siyasî partilerinkesinhesapları hakkında "parti merkezi ve bağlı ilçeleri de kapsamak üzereiller teşkilatı her bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar, bir evvelkiyıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesinhesaplarını hazırlarlar, illerteşkilatından gönderilen ve partî merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır vebirleştirilirler" hükmünü içermektedir.
AynıKanunun 74. maddesi, 73. maddede kapsamı açıklanan "... karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar." hükmünü taşımaktadır.
MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığının 28.4.1988 günlü sayısız yazısıylagönderilen 1987 yılı kesinhesap çizelgelerinin Anayasa Mahkemesince incelenmesisonunda verilen 1988/9 (Siyasî Parti Mali Denetim) sayılı kararda "...bağlı ilçeleri de kapsayan 59 il örgütü kesinhesap çizelgeleri onaylıörneklerinin gönderilmediğinden 1987 yılı mali denetimi yapılamamaktadır.
Budurum karşısında;
1987yılı kesinhesaplarının süresinde ve tam olarak gönderilmemiş olması nedeniyleMilliyetçi Çalışma Partisi hakkında gereken işlemler yapılmak üzere CumhuriyetBaşsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına ve malî denetim dayanağını oluşturanbelgelerin gereğince tamamlanıp Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi amacıylaanılan partiye yazı yazılması ..." hususu belirtilmiştir.
Bukarar gereğince Cumhuriyet Başsavcılığı'mızca 30.3.1990 gün ve 1990/21 sayılıyazı ile davalı siyasi partiden Anayasa Mahkemesinin kararlarında belirtilen2820 sayılı Kanunun 73. ve 74. maddelerinin emredici hükümlerinin yerinegetirilmesi için gerçeği yansıtır biçimde ve eksiksiz olarak düzenlenecekbelgelerin Anayasa Mahkemesi'ne ve onaylı bir örneğinin de CumhuriyetBaşsavcılığı'mıza gönderilmesi istenilmiştir.
Buyazımıza bu güne kadar davalı siyasi partice cevap verilmemiş, durum bir defadaAnayasa Mahkemesi Başkanlığı'ndan araştırılmış, alınan 24.1.1991 gün ve 81sayılı yazıdan istenilen belgelerin halâ doğrudan mahkemeye de verilmediğianlaşılmıştır.
Sonuç:Bu itibarla, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 73. ve 74. maddesindekiyükümlülüğü kanuni süresi içerisinde, gerçeği yansıtır biçimde ve eksiksizyerine getirmediği gibi bu zorunluluğun yerine getirilmesi yolunda AnayasaMahkemesi'nin kararına ve Cumhuriyet Başsavcılığı'mızın yazılarına rağmennoksanlığı tamamlamayan davalı siyasi partiye kanuna aykırılığın giderilmesiiçin, 2820 sayılı Kanunun 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi arz vetalep olunur" denilmektedir.
II-ESASIN İNCELENMESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar istemli dilekçesiyle ekleri ve işin özüneilişkin rapor okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A-SUÇ OLUŞTURAN EYLEMLER, KARARLAR VE İŞLEMLER :
MilliyetçiÇalışma Partisi 1987 yılı hesabının Siyasî Partiler Yasası'nın 73. ve 74.maddelerine uygun biçimde alınabilmesi için Anayasa Mahkemesi'nce ve YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen işlemlerin aşağıda açıklandığı biçimdeolduğu görülmüştür.
1-Milliyetçi Çalışma Partisi'nce 28.4.1988 gün ve sayısız yazısına ek olarakAnayasa Mahkemesi'ne 1987 yılı kesinhesabına ilişkin bir kısım il ve ilçekesinhesap çizelgelerinin gönderildiği, ayrıca bu yazıda "eksikliklerinbilahare tamamlanacağının ifade edildiği", 27.9.1988 gün ve 1988/121sayılı yazısında da "1987 yılına ilişkin il çizelgelerinin tamamının henüzgenel merkeze ulaşmadığından bahis ile eksikliklerin giderilmesi için 90 günlükbir süre verilmesi talebinde bulunulduğu." anlaşılmıştır.
2-Bu aşamadan sonra yapılan ilk inceleme raporunda;
a)2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesi uyarınca karara bağlanarak birleştirilmiş 1987yılı kesinhesap çizelgesinin,
b)Cumhuriyet Başsavcılığı kayıtlarına göre partinin 59 ilde teşkilatı bulunmasınakarşın kimi il veya ilçe başkanlıklarına ait kesinhesap çizelgelerinin,
c)Birleştirilmiş kesinhesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulu'nca kabulüne ilişinkararının gönderilmediği,
d)Gönderilen çizelgelerin veya yazıların ise kesinhesap çizelgesi niteliğinitaşımadığı saptandığından,
MilliyetçiÇalışma Partisi'nden 1987 yılı hesabının tam ve doğru olarak alınamadığıbelirtilmiştir.
3-Anayasa Mahkemesi'nce 13.2.1990 gününde yapılan toplantıda,
"MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığı'nın 28.4.1988 günlü, sayısız yazısıylagönderilen 1987 yılı kesinhesap çizelgeleri incelendiğinde:
2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca karara bağlanarakbirleştirilmiş 1987 yılı kesinhesap çizelgesi ile;
1987yılında Adana, Adıyaman, Afyon, Ağrı, Amasya, Ankara, Antalya, Artvin, Aydın,Balıkesir, Bingöl, Bitlis, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale (Ayancık), Çankırı,Çorum, Denizli, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep,Giresun, Gümüşhane, Hatay, Isparta, İçel, İstanbul, İzmir, Kars, Kastamonu,Kayseri, Kırşehir, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş,Muş, Nevşehir, Niğde, Ordu, Rize, Sakarya, Samsun, Siirt, Sinop, Sivas, Tokat,Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Van, Yozgat ve Zonguldak illerinde örgütlenmişolmasına karşın, bağlı ilçeleri de kapsayan 59 il örgütü kesinhesap çizelgelerionaylı örneklerinin gönderilmediği anlaşılmıştır.
2820sayılı Yasa'nın 73. ve 74. maddelerine uygun olarak düzenlenip eksiksizgönderilmesi gereken belgeler bütünüyle gönderilmediğinden 1987 yılı malîdenetimi yapılamamaktadır.
1987yılı kesinhesaplarının süresinde ve tam olarak gönderilmemiş olması nedeniyleMilliyetçi Çalışma Partisi hakkında gereken işlemler yapılmak üzere CumhuriyetBaşsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına ve mali denetimin dayanağını oluşturanbelgelerin gereğince tamamlanıp Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi amacıylaadıgeçen partiye yazı yazılmasına" karar verilmiştir.
4-Bu kararın bir örneği Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'nın 22.2.1990 gün ve 169sayılı yazısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiş ve aynı günmuhatabınca alınmıştır.
5-Aynı karar örneğinin, Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'nın 22.2.1990 gün ve 151sayılı yazısı ile Milliyetçi Çalışma Partisi Genel Başkanlığı'na gönderildiğive kararın 23.2.1990 gününde muhatabınca alındığı anlaşılmıştır.
6-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 30.3.1990 gün ve SP.11 Muh. 1990/21 sayılıyazı ile adıgeçen partiden; "Anayasa Mahkemesi Kararı uyarıncaeksikliklerin en kısa sürede giderilerek düzenlenecek belgelerin AnayasaMahkemesi Başkanlığı'na verilmesi ve bir örneğinin de CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmesi"nin istendiği görülmüştür.
Ancak,adıgeçen Parti'ce 14.5.1991 tarihine kadar Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'naveya Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na istenen kesinhesap cetvelleri gönderilmemiştir.
B-YASAL DURUM :
SiyasîPartiler Yasası'nın 104. maddesinin birinci fıkrasında, bu Yasa'nın dördüncükısmında yer alan maddeler kuralları dışında kalan emredici kurallarıyla öbüryasaların siyasî partilerle ilgili emredici kurallarına aykırılık durumundabulunmaları nedeniyle, o parti aleyhine Anayasa Mahkemesi'ne CumhuriyetBaşsavcılığınca doğrudan yazı ile başvurulacağı; ikinci fıkrasında da, AnayasaMahkemesi'nin, söz konusu kurallara aykırılık görürse, bu aykırılığıngiderilmesi için ilgili siyasî parti hakkında ihtar kararı vereceğiöngörülmüştür.
MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığı, Parti'nin 1987 yılı hesabını, 30.6.1988tarihinden günümüze kadar, 2820 sayılı Yasa'nın 73. ve 74. maddelerine uygunbiçimde Anayasa Mahkemesi'ne vermemiştir. Anayasa Mahkemesi'nce ve YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen ve yukarıda açıklanan işlemlere karşın,1987 yılı hesabını denetime uygun biçimde getirmemiştir.
Buduruma göre, Siyasî Partiler Yasası'nın 73. ve 74. maddelerine olan aykırılığıngiderilmesinin sözü edilen Yasa'nın 104. maddesi kapsamında sağlanabileceğiYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülmesi gereken işlemlerintamamlandığı; dosyada bir eksikliğin bulunmadığı ve ihtar isteminin yerindeolduğu kanısına varılmıştır.
III-SONUÇ :
A-1987 yılı kesinhesabını bugüne kadar 2820 sayılı Yasa'nın 73. ve 74.maddelerine uygun biçimde vermemiş bulunan ve bu Yasa'nın emredici hükümlerineaykırı davranan Milliyetçi Çalışma Partisi'ne, belirtilen aykırılığıngiderilmesi için sözü edilen Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtardabulunulmasına,
B-Kararın onanlı örneklerinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığı'na tebliğine,
14.5.1991gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL
Üye
Yavuz NAZAROĞLU
Üye
Güven DİNÇER
Üye
Haşim KILIÇ