ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1991/4 (SiyasîParti-İhtar)
Karar Sayısı:1991/5
Karar Günü:14.5.1991
R.G.Tarih-Sayı:30.05.1991-20886
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı.
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : 1988 yılı birleştirilmiş kesinhesabını 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'nın 73 ve 74. maddelerine uygun biçimde düzenleyip göndermesiiçin Anayasa Mahkemesi'nin kararı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nınuyarısına rağmen kanunî yükümlülüğünü yerine getirmeyen Milliyetçi ÇalışmaPartisi'ne adıgeçen Yasa'nın 104. maddesi uyarınca İhtar verilmesi istemidir.
I-İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 15.2. 1991 gün ve SP.11.Hz. 1991 /31 sayılıyazısında belirtilen ihtar isteminin gerekçesinde aynen;
"2820sayılı Siyasî Partiler Kanununun 73/3. maddesi, siyasî partilerinkesinhesapları hakkında "parti merkezi ve bağlı ilçeleri de kapsamak üzereiller teşkilatı her bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar, bir evvelkiyıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesinhesaplarını hazırlarlar, illerteşkilatından gönderilen ve partî merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır vebirleştirilirler" hükmünü içermektedir.
AynıKanunun 74. maddesi, 73. maddede kapsamı açıklanan "... karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar." hükmünü taşımaktadır.
MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığının 30.6.1989 günlü sayısız yazısıylagönderilen 1988 yılı kesinhesap çizelgelerinin Anayasa Mahkemesince incelenmesisonunda verilen 1988/9 (Siyasî Parti Mali Denetim) sayılı kararda "...bağlı ilçeleri de kapsayan 60 il örgütü kesinhesap çizelgeleri onaylıörneklerinin gönderilmediğinden 1988 yılı mali denetimi yapılamamaktadır.
Budurum karşısında;
1988yılı kesinhesaplarının süresinde ve tam olarak gönderilmemiş olması nedeniyleMilliyetçi Çalışma Partisi hakkında gereken işlemler yapılmak üzere CumhuriyetBaşsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına ve malî denetim dayanağını oluşturanbelgelerin gereğince tamamlanıp Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi amacıylaanılan partiye yazı yazılması ..." hususu belirtilmiştir.
Bukarar gereğince Cumhuriyet Başsavcılığı'mızca 30.3.1990 gün ve 1990/14 sayılıyazı ile davalı siyasi partiden Anayasa Mahkemesinin kararlarında belirtilen2820 sayılı Kanunun 73. ve 74. maddelerinin emredici hükümlerinin yerinegetirilmesi için gerçeği yansıtır biçimde ve eksiksiz olarak düzenlenecekbelgelerin Anayasa Mahkemesi'ne ve onaylı bir örneğinin de CumhuriyetBaşsavcılığı'mıza gönderilmesi istenilmiştir.
Buyazımıza bu güne kadar davalı siyasi partice cevap verilmemiş, durum bir defadaAnayasa Mahkemesi Başkanlığı'ndan araştırılmış, alınan 24.1.1991 gün ve 82sayılı yazıdan istenilen belgelerin halâ doğrudan mahkemeye de verilmediğianlaşılmıştır.
Sonuç:
Buitibarla, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 73. ve 74. maddesindekiyükümlülüğü kanuni süresi içerisinde, gerçeği yansıtır biçimde ve eksiksizyerine getirmediği gibi bu zorunluluğun yerine getirilmesi yolunda AnayasaMahkemesi'nin kararına ve Cumhuriyet Başsavcılığı'mızın yazılarına rağmennoksanlığı tamamlamayan davalı siyasi partiye kanuna aykırılığın giderilmesiiçin, 2820 sayılı Kanunun 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi arz vetalep olunur" denilmektedir.
II-ESASIN İNCELENMESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar istemli dilekçesiyle ekleri ve işin özüneilişkin rapor okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
A-SUÇ OLUŞTURAN EYLEMLER, KARARLAR VE İŞLEMLER :
MilliyetçiÇalışma Partisi 1988 yılı hesabının, Siyasî Partiler Yasası'nın 73. ve 74.maddelerine uygun biçimde alınabilmesi için Anayasa Mahkemesi'nce ve YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen işlemlerin aşağıda açıklandığı biçimdeolduğu görülmüştür.
1-Milliyetçi Çalışma Partisi'nce 30.6.1989 gün ve sayısız yazısına ek olarakAnayasa Mahkemesi'ne 1988 yılı hesabına ilişkin bir kısım il ve ilçe kesinhesapçizelgelerinin gönderildiği ayrıca bu yazıda "eksikliklerin bilaharetamamlanması için 90 gün süre verilmesinin istendiği" anlaşılmıştır.
2-Bu aşamadan sonra yapılan ilk inceleme raporunda;
a)2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesi uyarınca karara bağlanarak birleştirilmiş 1988yılı kesinhesap çizelgesinin,
b)Cumhuriyet Başsavcılığı kayıtlarına göre partinin 60 ilde teşkilatı bulunmasınakarşın bağlı ilçeleri de kapsayan iller örgütü kesinhesap çizelgelerinin,
c)Birleştirilmiş kesinhesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulu'nca kabulüne ilişinkararının gönderilmediği,
d)Parti yazısına ek olarak gönderilen belgelerin de kesinhesap çizelgesiniteliğini taşımadığı saptandığından,
MilliyetçiÇalışma Partisi'nden 1988 yılı hesabının tam ve doğru olarak alınamadığıbelirtilmiştir.
3-Anayasa Mahkemesi'nce 13.2.1990 gününde yapılan toplantıda,
"MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığı'nın 30.6.1989 günlü, sayısız yazısıylagönderilen 1988 yılı kesinhesap çizelgeleri incelendiğinde;
2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca karara bağlanarakbirleştirilmiş 1988 yılı kesinhesap çizelgesi ile;
1988yılında Adana, Adıyaman, Afyon, Ağrı, Amasya, Ankara, Antalya, Artvin, Aydın,Balıkesir, Bingöl, Bitlis, Bolu, Burdur, Bursa, Çanakkale (Ayvacık), Çankırı,Çorum, Denizli, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep,Giresun, Gümüşhane, Hatay, Isparta, İçel, İstanbul, İzmir, Kars, Kastamonu,Kayseri, Kırşehir, Kocaeli, Konya, Kütahya, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş,Muğla (Yatağan), Muş, Nevşehir, Niğde, Ordu, Rize, Sakarya, Samsun, Siirt,Sinop, Sivas, Tokat, Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Van, Yozgat ve Zonguldakillerinde örgütlenilmiş olmasına karşın, bağlı ilçeleri de kapsayan 60 ilörgütü kesinhesap çizelgeleri onaylı örneklerinin gönderilmediği anlaşılmıştır.
2820sayılı Yasa'nın 73. ve 74. maddelerine uygun olarak düzenlenip eksiksizgönderilmesi gereken belgeler bütünüyle gönderilmediğinden 1988 yılı malîdenetimi yapılamamaktadır.
Budurum karşısında;
1988yılı kesinhesaplarının süresinde ve tam olarak gönderilmemiş olması nedeniyleMilliyetçi Çalışma Partisi hakkında gereken işlemler yapılmak üzere CumhuriyetBaşsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına ve mali denetimin dayanağını oluşturanbelgelerin gereğince tamamlanıp Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi amacıylaadıgeçen partiye yazı yazılmasına" karar verilmiştir.
4-Bu kararın bir örneği Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'nın 22.2.1990 gün ve 162sayılı yazısı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiş ve aynı günmuhatabınca alınmıştır.
5-Aynı karar örneğinin, Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'nın 22.2.1990 gün ve 154sayılı yazısı ile Milliyetçi Çalışma Partisi Genel Başkanlığı'na gönderildiğive kararın 23.2.1990 gününde muhatabınca alındığı anlaşılmıştır.
6-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 30.3.1990 gün ve SP.11 Muh. 1990/14 sayılıyazı ile adıgeçen partiden; "Anayasa Mahkemesi Kararı uyarıncaeksikliklerin en kısa sürede giderilerek düzenlenecek belgelerin AnayasaMahkemesi Başkanlığı'na verilmesi ve bir örneğinin de CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmesi"nin istendiği görülmüştür.
Ancak,adıgeçen Parti'ce 14.5.1991 tarihine kadar Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'naveya Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na istenen kesinhesap cetvellerigönderilmemiştir.
B-YASAL DURUM :
SiyasîPartiler Yasası'nın 104. maddesinin birinci fıkrasında, bu Yasa'nın dördüncükısmında yer alan maddeler kuralları dışında kalan emredici kurallarıyla öbüryasaların siyasî partilerle ilgili emredici kurallarına aykırılık durumundabulunmaları nedeniyle, o parti aleyhine Anayasa Mahkemesi'ne CumhuriyetBaşsavcılığınca doğrudan yazı ile başvurulacağı; ikinci fıkrasında da, AnayasaMahkemesi'nin, söz konusu kurallara aykırılık görürse, bu aykırılığıngiderilmesi için ilgili siyasî parti hakkında ihtar kararı vereceğiöngörülmüştür.
MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığı, Parti'nin 1988 yılı hesabını, 30.6.1989tarihinden günümüze kadar, 2820 sayılı Yasa'nın 73. ve 74. maddelerine uygunbiçimde Anayasa Mahkemesi'ne vermemiştir. Anayasa Mahkemesi'nce ve YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülen ve yukarıda açıklanan işlemlere karşın,1988 yılı hesabını denetime uygun biçimde getirmemiştir.
Buduruma göre, Siyasî Partiler Yasası'nın 73. ve 74. maddelerine olan aykırılığıngiderilmesinin sözü edilen Yasa'nın 104. maddesi kapsamında sağlanabileceğiYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca yürütülmesi gereken işlemlerintamamlandığı; dosyada bir eksikliğin bulunmadığı ve ihtar isteminin yerindeolduğu kanısına varılmıştır.
III-SONUÇ :
A-1988 yılı hesabını bugüne kadar 2820 sayılı Yasa'nın 73. ve 74. maddelerineuygun biçimde vermemiş bulunan ve bu Yasa'nın emredici hükümlerine aykırıdavranan Milliyetçi Çalışma Partisi'ne, belirtilen aykırılığın giderilmesi içinsözü edilen Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtarda bulunulmasına,
B-Kararın onanlı örneklerinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile MilliyetçiÇalışma Partisi Genel Başkanlığı'na tebliğine,
14.5.1991gününde oybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Üye
Yılmaz ALİEFENDİOĞLU
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Erol CANSEL
Üye
Yavuz NAZAROĞLU
Üye
Güven DİNÇER
Üye
Haşim KILIÇ