ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2004/3 (Siyasî Parti İhtar)
Karar Sayısı:2005/3
Karar Günü:20.7.2005
Resmi Gazete Tarih-Sayısı:19.10.2005 -25971
İHTAR İSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTAR İSTEMİNİN KONUSU: Parti Genel Başkanlığı'nın boşaldığı29.1.2004 tarihinden itibaren 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 15.maddesinin son fıkrasında öngörülen kırkbeş günlük süre içerisinde, genelbaşkan seçimini yapmak üzere büyük kongresini toplamayan Saadet Partisi'ne, buaykırılığı gidermesi için aynı Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtar kararıverilmesi istemidir.
I. İHTARİSTEMİNİN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın24.11.2004 günlü, SP.107Hz.2004/02 sayılı başvuru dilekçesinin gerekçe bölümüşöyledir:
“Saadet Partisi Genel Başkanlığı29.1.2004 tarihinde boşalmış olup, bu tarihten itibaren 2820 sayılı Yasa'nın15/son maddesinde belirtilen kırkbeş gün içerisinde, büyük kongresini toplayıpgenel başkan seçiminin yapılması gerekirken, bugüne kadar büyük kongretoplanılmamıştır.
2820 sayılı Yasa'nın 15/son maddesi“emredici nitelikte” bir düzenlemedir. 2820 sayılı Yasa'daki emredici kurallaraaykırılık halinde ise, anılan Yasa'nın 104. maddesinde düzenlenen “ihtar”yoluna başvurulması gerekmektedir.
Çoğulcu demokratik sistemin vazgeçilmezunsurlarından olan ve bu durum Anayasa ile 2820 sayılı Siyasi PartilerYasası'nda açıkça ifade edilen siyasi partiler hakkındaki genel ilkelerinAnayasa'da yer alması yeterli olup, siyasi partiler hakkındaki tüm ilke, kurumve yaptırımların da Anayasa'da yer alması gerektiği söylenemez. Aksi haldeAnayasa'nın adeta Siyasi Partiler Yasasına dönüştürülmesi söz konusu olur. Bunedenle, Anayasa'nın 69. maddesinin son fıkrasında, anayasal ilkeler ışığındayasa ile düzenlemeler yapılabileceği belirtilmiş ve 2820 sayılı Yasa'daöngörülen ihtar kurumu da bu anayasal dayanaktan hareketle düzenlenmiştir.
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin(İHAS'ın) 11. maddesindeki düzenleme uyarınca İnsan Hakları Avrupa MahkemesiKararları'nda, demokratik toplum gerekleri yönünden siyasi partiler hakkındaeylemlerle orantısız yani radikal yaptırımların söz konusu olmaması için, araseçeneklerin yani ara yolların öngörülmesi gerektiği belirtilmektedir ki; ihtarkurumu bu yönüyle İHAS'a da uygundur.
O halde emredici nitelikteki 2820 sayılıYasa'nın 15/son maddesine aykırılık halinde, bu kurala aykırılık durumunungiderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihtar talebindebulunulması gerekmektedir.
Sonuç ve istem
Belirtilen nedenlerle; parti genelbaşkanlığının boşaldığı 29.1.2004 tarihinden itibaren 2820 Siyasi PartilerYasa'nın 15/son maddesinde öngörülen süre içerisinde genel başkan seçimgündemli olarak büyük kongresini toplamayarak bu maddeye aykırı hareket edenSaadet Partisi hakkında, anılan aykırılığın giderilmesi için 2820 sayılıYasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi,
Kamu adına arz ve talep olunur.”
II. İNCELEME
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nınihtar başvurusu, işin incelenmesine ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasakuralları, bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Cumhuriyet Başsavcılığı, Parti'nin,Genel Başkanlığın boşaldığı 29.1.2004 tarihinden itibaren 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 15. maddesinin son fıkrasında öngörülen kırkbeş günlük süreiçerisinde, genel başkan seçimini yapmak üzere büyük kongresini toplamasıgerekirken, bunu yapmayan Saadet Partisi'ne, bu aykırılığı gidermesi için aynıYasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi isteminde bulunmuştur.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun104. maddesinde, bir siyasî partinin bu Kanun'un 101. maddesi dışında kalanemredici hükümleriyle diğer kanunların siyasî partilerle ilgili emredicihükümlerine aykırılık bulunması sebebiyle o parti aleyhine Anayasa Mahkemesi'neCumhuriyet Başsavcılığı'nca re'sen yazı ile başvurulacağı, AnayasaMahkemesi'nin söz konusu hükümlere aykırılık görmesi durumunda bu aykırılığıngiderilmesi için ilgili siyasî parti hakkında ihtar kararı vereceği, bu yazınıntebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde aykırılık giderilmediği takdirdeCumhuriyet Başsavcılığı'nın o siyasî partinin Devlet yardımından kısmen veyatamamen yoksun bırakılması için Anayasa Mahkemesi'ne re'sen dava açabileceği,15. maddesinin son fıkrasında da, genel başkanlığın herhangi bir sebepleboşalması halinde, büyük kongre toplanıncaya kadar, merkez karar ve yönetimkurulunun partiyi temsil yetkisini kendi içinden seçeceği bir üyeye tevdiedeceği ve en geç kırkbeş gün içerisinde büyük kongreyi toplantıya çağıracağıbelirtilmiştir.
Bu durumda, 29.1.2004 tarihinde boşalangenel başkanlık seçimi için, 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 15.maddesine aykırı olarak bu tarihten itibaren kırkbeş gün içinde büyük kongresiniyapmayan Saadet Partisi hakkında aynı Yasa'nın 104. maddesi gereğince ihtarkararı verilmesi gerekir.
III. SONUÇ
A- Parti Genel Başkanlığı'nın boşaldığı 29.1.2004gününden itibaren 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 15. maddesinin sonfıkrasında öngörülen kırkbeş günlük süre içerisinde, genel başkan seçimi içinbüyük kongresini toplamayan Saadet Partisi'ne, kararın tebliğ tarihindenitibaren altı ay içinde bu aykırılığı gidermesi için aynı Yasa'nın 104. maddesigereğince İHTARDA BULUNULMASINA,
B- Karar örneğinin gereği için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmesine,
20.7.2005 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Ali GÜZEL
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR