ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2005/1 (Siyasî Parti-İhtar)
Karar Sayısı:2005/2
Karar Günü:20.7.2005
Resmi Gazete Tarih-Sayısı:19.10.2005 -25971
İHTAR İSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTAR İSTEMİNİN KONUSU : 2002 yılı kesin hesabına ilişkinolarak, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. maddesinin ikinci fıkrasıgereğince verilmesi gereken bilgi ve belgeleri, Anayasa Mahkemesi'ne ve bilgiiçin de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermeyen Sağduyu Partisi'ne, SiyasîPartiler Kanunu'nun 104. maddesi uyarınca ihtar verilmesi istemidir.
I - İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet BaşsavcılığınınSP.126 Hz. 2005/1 sayılı ve 21.04.2005 günlü başvuru dilekçesinin gerekçebölümü şöyledir:
“Anayasanın 69 uncumaddesinin üçüncü fıkrasında ve 2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 74 üncümaddesinin birinci fıkrasında, siyasi partilerin mali denetimlerinin AnayasaMahkemesince yapılacağı öngörülmektedir.
2820 Sayılı Yasanın 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaise; siyasi partilerin genel başkanlarının, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini o yılın Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorunda oldukları belirtilmektedir.
Davalı Sağduyu Partisi Genel Başkanının 2820 SayılıYasanın 74 üncü maddesinde düzenlenen parti kesin hesabına ilişkin bilgilerivermemesi nedeniyle Yasanın bu emredici hükmüne aykırı davrandığıanlaşılmaktadır.
2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 104 üncümaddesinde, bir siyasi partinin bu Yasanın 101 inci maddesi dışında kalanemredici hükümleriyle diğer yasaların siyasi partilerle ilgili emredici hükümlerineaykırılık halinde bulunması sebebiyle o parti aleyhine Anayasa MahkemesineCumhuriyet Başsavcılığınca re'sen yazı ile başvurulacağı zikredilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davalı Sağduyu Partisi'nin, 2820Sayılı Siyasi Partiler Yasasında öngörülen emredici hükme aykırı davranışınıngiderilmesi için Yüksek Mahkemenize başvurulması zorunlu görülmüştür.
Sonuç ve İstem : 2002 yılı parti kesin hesabınıgöndermeyen Sağduyu Partisi hakkında, 2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 74üncü maddesinin emrettiği şekilde “karara bağlanarak birleştirilmiş bulunankesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatınınkesin hesaplarının onaylı birer örneğinin” Anayasa Mahkemesine ve bilgi içinBaşsavcılığımıza gönderilmesi suretiyle aykırılığın giderilmesinin sağlanmasıiçin aynı Yasanın 104 üncü maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi arz ve talepolunur.”
II- İNCELEME
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihtar başvurusu, işinincelenmesine ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasa kuralları, bunlarıngerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun74. maddesinin ikinci fıkrasında; “Siyasî partilerin genel başkanları,karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasîpartinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayıaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ileedinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeler eklenir.”denilmektedir.
Sağduyu Partisi'nin 2002 yılı kesinhesapcetvellerinin incelendiği 22.10.2003 günlü toplantıda;
“… 1- Parti'nin 2002 yılıkesinhesabının onaylandığına dair Parti Merkez Karar ve Yönetim KuruluKararının onaylı örneğinin,
2- Parti'nin 2002 yılında edindiğitaşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de (yoksaolmadığını) belirten listelerin,
3- Parti genel merkezinin, partitaşınmazı mı, yoksa kiralık mı olduğunu gösteren ve buna ilişkin giderlerin(kira, elektrik, su, yakıt, aidat gibi) yer aldığı kesinhesabın onaylıörneğinin,
2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın74. maddesi uyarınca Parti'den istenmesine,
Belirtilen eksikliklerin giderilmesi içinAnayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesine göre Parti'ye bu kararın tebliğtarihinden itibaren 30 gün süre verilmesine, bu süre içinde istenilen bilgi vebelgelerin gönderilmemesi halinde 2820 sayılı Yasa'nın 111. maddesine göreişlem yapılmak üzere durumun Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'naduyurulacağının Parti'ye bildirilmesine,
Gerekli tebligatın yapılması için kararörneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,...” karar verilmiştir.
Karar Parti'ye tebliğ edilmişbulunmasına, Parti yetkilisi Genel Sekreter Dr. Bahri Teker tarafından24.11.2003 tarihli dilekçe ile ek süre istenilmesine ve verilen süre geçmişolmasına karşın, Parti, istenen belgeleri Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına veAnayasa Mahkemesi'ne vermeyerek 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 74. ve75. maddelerindeki yükümlülüğü yerine getirmemiştir.
Mahkememizce, 05.04.2005 gününde yapılantoplantıda;
“1- Parti kesinhesabını 2820 sayılıYasa'nın 74. maddesine uygun olarak göndermeyen Sağduyu Partisi hakkında, 2820sayılı Yasa'nın 104. maddesi uyarınca işlem yapılabilmesi için YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına,
2- 2820 sayılı Yasa'nın 74. ve 75. maddehükümlerinin gereğini yerine getirmeyen Parti sorumluları hakkında, 2820 sayılıYasa'nın 111. maddesi gereğince işlem yapılabilmesi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına,” karar verilmiştir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nca da,Anayasa Mahkemesi'nin Sağduyu Partisi hakkında, 2003/16 (Siyasi Parti MaliDenetimi) esas sayılı dosya üzerinden verdiği 5.4.2005 günlü kararınadayanılarak ihtar isteminde bulunulmuştur.
Siyasî Partiler Kanunu'nun 104.maddesinde; “Bir siyasi partinin bu Kanunun 101 inci maddesi dışında kalanemredici hükümleriyle diğer kanunların siyasi partilerle ilgili emredicihükümlerine aykırılık halinde bulunması sebebiyle o parti aleyhine AnayasaMahkemesine, Cumhuriyet Başsavcılığınca re'sen yazı ile başvurulur.
Anayasa Mahkemesi, söz konusu hükümlereaykırılık görürse bu aykırılığın giderilmesi için ilgili siyasi parti hakkındaihtar kararı verir. Bu yazının tebliği tarihinden itibaren altı ay içindeaykırılık giderilmediği takdirde, Cumhuriyet Başsavcılığı o siyasi partininDevlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakılması için AnayasaMahkemesine re'sen dava açabilir” denilmektedir.
Bu nedenle, 2002 yılı kesinhesabınınonaylandığına dair Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu Kararı'nın onaylıörneğini, 2002 yılında edinilen taşınmazlarının ve değeri yüzmilyon lirayı aşantaşınır mallarının, menkul kıymetlerinin ve her türlü haklarının, değerleri ileedinim tarihlerini ve şekillerini, yoksa olmadığını belirten listeleri ve Partigenel merkezinin, parti taşınmazı mı, yoksa kiralık mı olduğunu gösteren vebuna ilişkin kira, elektrik, su, yakıt, aidat gibi giderlerinin yer aldığıkesinhesabın onaylı örneğini vermeyen Sağduyu Partisi'ne 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nun 104. maddesi gereğince ihtar kararı verilmesi gerekir.
III. SONUÇ
A- 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. maddesinin ikinci fıkrası gereğinceverilmesi gereken bilgi ve belgeleri, Anayasa Mahkemesine ve bilgi için deYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na vermeyen Sağduyu Partisi'ne, kararın tebliğtarihinden itibaren altı ay içinde bu aykırılığı gidermesi için aynı Yasa'nın104. maddesi gereğince İHTARDA BULUNULMASINA,
B- Karar örneğinin gereği için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı'na gönderilmesine,
2005. günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
Cafer ŞAT
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Ali GÜZEL
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR