ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2002/5 (Siyasî Parti-İhtar)
KararSayısı:2003/4
KararGünü:25.3.2003
ResmiGazete tarih/sayı:1.11.2003/25276
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : Tüzüğü'nün 46.maddesinin birinci ve 58. maddesinin ikinci fıkralarındaki düzenlemeleri,yapılan uyarıya rağmen 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 19. ve 31.maddelerine uygun hale getirmeyen Sosyal Demokrat Parti'ye, aynı Yasa'nın 104.maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi istemidir.
I-İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 11.6.2002 günlü, SP.112 Hz. 2002/11 sayılı başvurudilekçesinin gerekçeyi içeren bölümü aynen şöyledir:
"I-Giriş
SosyalDemokrat Parti Tüzüğü'nün incelenmesinde; tüzüğün 46/1. ve 58/2. maddelerindekidüzenlemenin Siyasî Partiler Yasası'nın 19/4 ve 31. maddelerine aykırı olduğutesbit edilmiş ve adı geçen partiden tüzüğünü 2 aylık süre içerisindedüzeltmesi 11.03.2002 tarihli yazıyla istenilmiş ve bu yazı 04.04.2002tarihinde tebliğ edilmiştir. Bu isteğe bu güne kadar cevap verilmediğineilişkin tutanak eklidir.
II-İhtar İsteminin Gerekçesi
1-2820 sayılı Siyasî Partiler Yasasının 19. maddesinin 4. fıkrasında; il yönetimkurulunun, parti tüzüğünün göstereceği sayıda üyeden oluşacağı ve bu sayının7'den az olamayacağı hükmü öngörülmektedir.
SosyalDemokrat Parti Tüzüğünün 46. maddesinin 1. fıkrası ise "İl yönetim kurulu,her ilde, il başkanı dahil en az beş, en çok onbeş üyeden kurulur"biçimindedir.
Görülüyorki, il yönetim kurulu üye sayısının 7'den az olmamak üzere tüzükte kesin olaraksaptanması zorunludur ve Sosyal Demokrat Parti Tüzüğünün 46. maddesinin 1.fıkrasının Siyasî Partiler Yasasının 19. maddesinin 4. fıkrasına aykırılıkoluşturmaktadır.
2-2820 sayılı Siyasi Partiler Yasasının 31. maddesi "...yurt dışıtemsilciliklerinin tüzüklerinde belirtilen yerlerde bulunacağı"nıbelirtmektedir.
SosyalDemokrat Parti Tüzüğünün 58. maddesinin 2. fıkrası ise "Merkez karar veyönetim kurulunun kararı ile uygun ve gerekli görülen ülkelerde (özellikleAvrupa Birliği ve Avrasya ülkeleri) ve KKTC yurt dışı temsilciliklerikurulabilir" biçimindedir.
SiyasîPartiler Yasası'nın 31. maddesi yurt dışı temsilcilerinin yerlerinin tüzüktebelirtilmesini şart koştuğundan ülke ve şehir ismi de belirtilmek suretiyleSosyal Demokrat Parti'nin Tüzüğünün 58. maddesinin 2. fıkrasının SiyasîPartiler Yasasının 31. maddesine uygun hale getirilmesi zorunludur.
Buitibarla 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasasının 12.8.1999 günlü, 4445 sayılıYasayla değiştirilen 104. maddesinde, bir siyasi partinin bu Yasa'nın 101.maddesi dışında kalan emredici hükümleri ile diğer yasaların siyasî partilerleilgili emredici hükümlerine aykırılık halinde bulunması sebebiyle o partialeyhine Anayasa Mahkemesi'ne Cumhuriyet Başsavcılığınca re'sen yazı ilebaşvurulacağı belirtilmiştir.
Açıklanannedenlerle, Sosyal Demokrat Parti Tüzüğünün Siyasî Partiler Yasasında öngörülenemredici hükümlere aykırılığının giderilmesi için, Yüksek Mahkemenizebaşvurulması zorunlu görülmüştür.
III-Sonuç ve İstem
SosyalDemokrat Parti Tüzüğünün 46/1. ve 58/2. maddelerindeki, Siyasî PartilerYasası'na aykırılık oluşturan hükümlerinin Yasaya uygun duruma getirilmesi içinadı geçen partiye Siyasî Partiler Yasasının 104. maddesi uyarınca ihtardabulunulması arz ve talep olunur."
II-İNCELEME
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın ihtar başvurusu, işin incelenmesine ilişkin rapor,ilgili Anayasa ve yasa kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer belgeler okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
CumhuriyetBaşsavcılığı Sosyal Demokrat Parti Tüzüğü'nün 46. maddesinin birinci ve 58.maddesinin ikinci fıkralarındaki düzenlemelerin, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 19. maddesinin dördüncü fıkrasına ve 31. maddesine aykırı olduğunu,verilen süre içerisinde gerekli değişikliğin yapılmadığını ileri sürerek ihtarkararı verilmesi isteminde bulunmuştur.
2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 19. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan,"il yönetim kurulu, parti tüzüğünün göstereceği sayıda üyeden oluşur. Busayı 7'den az olamaz" biçimindeki kurala aykırı olarak, Parti Tüzüğü'nün46. maddesinin birinci fıkrasında, "İl yönetim kurulu, her ilde, ilbaşkanı dahil en az beş, en çok onbeş üyeden kurulur" denilmiştir. AynıYasa'nın 31. maddesinin son cümlesinde, yurtdışı temsilciliklerinin isetüzüklerinde belirtilen yerlerde bulunacağı öngörülmesine karşın, PartiTüzüğü'nün 58. maddesinin ikinci fıkrasında "Merkez karar ve yönetimkurulunun kararı ile uygun ve gerekli görülen yerlerde (özellikle AvrupaBirliği ve Avrasya ülkeleri) ve KKTC yurtdışı temsilcilikleri kurulabilir"denilerek yurt dışı temsilciliklerinin yerleri tüzükte açıkça belirtilmemiştir.
Böylece,Parti Tüzüğü'nün belirtilen maddeleri ile Siyasî Partiler Kanunu'nun emredicikurallarına aykırı davranıldığı sonucuna varılmıştır.
Budurumda, Tüzüğü'nde yasaya aykırı kuralları değiştirmeyen Sosyal DemokratParti'ye bu aykırılığın giderilmesi için Siyasî Partiler Kanunu'nun 104.maddesi uyarınca ihtarda bulunulması gerekir.
III-SONUÇ
A-Parti Tüzüğü'nün 46/1. ve 58/2. maddelerindeki düzenlemeleri, yapılan uyarıyarağmen 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 19/4. ve 31. maddelerine uygunhale getirmeyen Sosyal Demokrat Parti'ye, kararın tebliğ tarihinden itibarenaltı ay içinde bu aykırılığı gidermesi için aynı Yasa'nın 104. maddesigereğince İHTARDA BULUNULMASINA,
B-Karar örneğinin, gereği için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,
25.3.2003gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN