ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1998/1 (SiyasîParti-İhtar)
Karar Sayısı:1998/1
Karar Günü:16.6.1998
R.G.Tarih-Sayı:24.06.1998-23382
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : Türkiye Sultan Partisi'nin 1996 yılı kesinhesabında,Anayasa Mahkemesi kararıyla saptanan eksikliklerin tamamlanarak, Yasa'yaaykırılığın giderilmesi için, 2820 sayılı Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtarkararı verilmesi istemidir.
I-İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 9.6.1998 günlü, SP.85 Hz. 1998/143 sayılı ihtarbaşvurusunun gerekçe bölümü şöyledir :
"Bilindiğigibi 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasınagöre, "parti merkezi ve bağlı ilçeleri de kapsamak üzere iller teşkilatıher bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar bir evvelki yıla ait uygulamasonuçlarını gösteren kesinhesaplarını hazırlarlar. İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir." 74.maddeye göre de, "siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar."
AynıYasa'nın 104. maddesinde ise "Bir siyasî partinin bu kanunun dördüncükısmında yer alan maddeler hükümleri dışında kalan emredici hükümleri ile diğerkanunların siyasî partilerle ilgili emredici hükümlerine aykırılık halindebulunması sebebiyle o parti aleyhine Anayasa Mahkemesine CumhuriyetBaşsavcılığınca resen yazı ile başvurulur." hükmü öngörülmüştür.
TürkiyeSultan Partisi'nin 1996 yılı kesinhesap cetvellerinin incelenmesinde;
"2820sayılı Yasa'nın 73. maddesi uyarınca Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanması gereken kesinhesabın, Başkanlık Divanıncaonaylandığı anlaşılmıştır.
PartiTüzüğü'nün 74. maddesine göre kesinhesapların incelenerek onaylandığına ilişkinMerkez Yönetim Kurulu kararının gönderilmesi için Parti'ye Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü'nün 16. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca kararın tebliğ tarihindenitibaren 30 gün süre verilmesine,
Bukonuda gerekli bildirimin yapılmasına..." dair Anayasa Mahkemesi'nin21.11.1997 günlü kararının Cumhuriyet Başsavcılığımıza intikal etmesi üzerine,Başsavcılığımızca ilgili karar adı geçen Parti'ye 13.12.1997 günü usulen tebliğedilmiştir.
Aradangeçen uzun süreye rağmen Yasa'ya aykırılığın giderilmediği, bu husustaki MerkezKarar ve Yönetim Kurulu kararının Cumhuriyet Başsavcılığımıza veya doğrudanAnayasa Mahkemesi'ne verilmediği anlaşılmıştır.
Sonuçve İstem : Davalı siyasi partinin 1996 yılı kesinhesabının Yasa'ya uygunbiçimde verilmesi, eksik belgelerin tamamlanarak Yasa'ya aykırılığıngiderilmesi için anılan Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesiarz ve talep olunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ
TürkiyeSultan Partisi'nin, kesinhesap cetveli 30.6.1997 gününde başkanlık divanıncaonaylanarak Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na verilmiştir.
2820sayılı Yasa'nın 74. maddesine göre, siyasî partilerin genel başkanları, kararabağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleride kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi'ne ve bilgi için de CumhuriyetBaşsavcılığı'na vermek zorundadırlar.
SiyasîPartiler Yasası'nın 73. maddesi, iller teşkilatından gönderilenkesinhesaplarla, parti merkezine ait olan kesinhesapların, merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağını öngörmektedir.
TürkiyeSultan Partisi tüzüğünün 74. maddesinin 1. bendinde, "ilçeleri de kapsamaküzere il teşkilatınca gönderilen bütçe ve kesinhesaplarla genel merkez bütçe vekesinhesabını süresi içinde inceleyip karara bağlamak" görevi, merkezyönetim kuruluna verilmiştir. Tüzüğün 70. maddesinde bahsi geçen başkanlıkdivanına böyle bir görev verilmemiştir.
Partitüzüğünün 71. ve 73. maddelerinde merkez yönetim kurulunun, büyük kongreceseçilecek 15 asıl ve 6 yedek üyeden oluşacağı belirtilmiştir. Siyasî PartilerYasası'nın 14. maddesi, büyük kongre ilk toplantısını yapıncaya kadar bukongrenin yetkilerini kurucular kurulunun kullanacağını öngörmektedir. Partitüzüğünün 117. maddesinde, kurucuların ilk toplantıda, kendi aralarından büyükkongreye kadar parti genel başkanını ve diğer organları seçerek işbölümüyapacakları belirtilmiştir.
Tümbu kurallar gözönüne alındığında, kesinhesapları onaylayacak organın, kuruluşaşamasında kurucular kurulu, sonraki aşamada ise büyük kongrece seçilmiş olanmerkez yönetim kurulu olduğu anlaşılmaktadır.
AnayasaMahkemesi, Türkiye Sultan Partisi'nin 1996 yılı kesinhesap cetvellerininincelendiği, 21.11.1997 günlü toplantısında; 2820 sayılı Yasa'nın 73. maddesiuyarınca, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanmasıgereken kesinhesabın, Başkanlık Divanı'nca onaylandığının anlaşıldığını; bunedenle, Parti tüzüğünün 74. maddesine göre, kesinhesapların incelenerekonaylandığına ilişkin merkez yönetim kurulu kararının gönderilmesi içinParti'ye Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesinin beşinci fıkrası uyarıncakararın tebliğ tarihinden itibaren 30 gün süre verilmesine, bu konuda gereklibildirimin yapılması için, karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmesine, Oybirliğiyle karar vermiştir.
AnayasaMahkemesi'nin 21.11.1997 günlü kararının, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'naintikal etmesi üzerine, Başsavcılık ilgili kararı Türkiye Sultan Partisi'nin13.12.1997 günü tebliğ etmiştir. Aradan uzun bir zaman geçmesine karşın,Yasa'ya aykırılığın giderilmediği ve merkez karar ve yönetim kurulu kararınınYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na veya Anayasa Mahkemesi'ne verilmediğianlaşılmıştır.
SiyasîPartiler Yasası'nın 104. maddesinde, "Bir siyasî partinin, bu kanunundördüncü kısmında yer alan maddeler hükümleri dışında kalan emredici hükümleriile diğer kanunların siyasî partilerle ilgili emredici hükümlerine aykırılıkhalinde bulunması sebebiyle, o parti aleyhine Anayasa Mahkemesine CumhuriyetBaşsavcılığınca resen yazıyla başvurulur.
AnayasaMahkemesi, söz konusu hükümlere aykırılık görürse bu aykırılığın giderilmesiiçin ilgili siyasî parti hakkında ihtar kararı verir. Bu karar, o siyasî partigenel başkanlığına yazılı olarak bildirilir..." denilmiştir.
Bunedenlerle, Anayasa Mahkemesi kararında da saptandığı gibi, 2820 sayılıYasa'nın 73. ve 74. maddeleri uyarınca merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanması gereken kesinhesabı başkanlık divanıncaonaylanmış bulunan Türkiye Sultan Partisi'ne, 1996 yılı kesinhesabını Yasa'yauygun hale getirmesi için, 2820 sayılı Yasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtarkararı verilmesi gerekir.
III-SONUÇ
A-1996 yılı kesinhesabını, 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 73. ve 74.maddelerine uygun olarak vermeyen Türkiye Sultan Partisi'ne, kararın tebliğtarihinden itibaren altı ay içinde eksikliği gidermesi için aynı Yasa'nın 104.maddesi gereğince İHTARDA BULUNULMASINA,
B-Karar örneğinin, gereği için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmesine, 16.6.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Üye
Samia AKBULUT
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Mustafa YAKUPOĞLU
Üye
Nurettin TURAN
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK