ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:1992/5 (SiyasiParti-İhtar)
Karar Sayısı:1992/5
Karar Günü:22.12.1992
R.G.Tarih-Sayı:19.01.1993-21470
İHTARİSTEMİNDE BULUNAN : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
İHTARİSTEMİNİN KONUSU : 1990 yılı birleşik kesinhesabını yapılan tebligata rağmenAnayasa Mahkemesi ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na vermeyerek, 2820sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 74. maddesindeki yükümlülüğü yerinegetirmeyen Yeşiller Partisi'ne Yasa'ya aykırılığın giderilmesi için aynıYasa'nın 104. maddesi uyarınca ihtar kararı verilmesi istemidir.
I-İHTAR İSTEMİNİN GEREKÇESİ :
YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'nın 23.11.1992 günlü, SP.23.Hz.1992/86 sayılı başvurudilekçesinin gerekçe bölümü aynen şöyledir :
"YeşillerPartisi 1990 yılı kesinhesap cetvellerinin, Yasa'nın açık hükmüne rağmenAnayasa Mahkemesi'ne verilmediğinin anlaşılması üzerine Anayasa Mahkemesi GenelSekreterliği'nce adı geçen Parti Genel Başkanlığı'na yazılan 15 Temmuz 1991 günve 762 sayılı yazı, parti genel merkez binasının kapalı olması nedeniylemuhatabına ulaştırılamamıştır. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi'nce "1990 yılıbirleşik kesinhesabını süresinde vermeyen ve genel merkezi kapalı bulunduğuiçin ilişki kurulamayan Yeşiller Partisi hakkında.... gereken işlemlerinyapılabilmesi için Cumhuriyet Başsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına"4.2.1992 gün ve Esas: 1991/16 (S.P.M.D.) sayı ile karar verilmiş ve kararCumhuriyet Başsavcılığımıza gönderilmiştir.
YüksekMahkeme'nin anılan kararı ve Cumhuriyet Başsavcılığımızın aynı konuya ilişkin5.2.1992 gün ve SP.Muh.1992/10 sayılı yazısı 19.2.1992 tarihinde davalı siyasiparti adına tebellüğe yetkili bulunan parti M.Y.K. üyesi Ertuğrul ŞENOĞLUimzasına tebliğ edildiği halde bu güne kadar 1990 yılı birleşik kesinhesabınınAnayasa Mahkemesi'ne ve Cumhuriyet Başsavcılığımıza verilmediği anlaşılmıştır.
Açıklanannedenlerle; 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 74. maddesindeki yükümlülüğüyerine getirmeyen davalı Siyasi Parti'ye sözkonusu edilen yasaya aykırılığıngiderilmesi için, 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 104. maddesi uyarıncaihtar kararı verilmesi arz ve talep olunur."
II-ESASIN İNCELENMESİ :
YeşillerPartisi'nin 1990 yılı kesinhesap cetvellerini Anayasa Mahkemesi'ne vermemesiüzerine, Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliği'nce bu Parti Genel Başkanlığı'nayazılan 15 Temmuz 1991 gün ve 762 sayılı yazı parti genel merkez binasınınkapalı olması nedeniyle alıcısına ulaştırılamamıştır. Bunun üzerine AnayasaMahkemesi'nce 1990 yılı birleşik kesinhesabını vermeyen ve genel merkezi kapalıolan Yeşiller Partisi hakkında gerekli işlemlerin yapılması için CumhuriyetBaşsavcılığı'na duyuruda bulunulmasına 4.2.1992 gün ve Esas: 1991/16 sayı ilekarar verilmiş ve bu karar Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiştir.
AnayasaMahkemesi'nin anılan kararı ve Cumhuriyet Başsavcılığı'nın aynı konuya ilişkinyazısı 5.2.1992 tarihinde davalı siyasi parti adına tebellüğe yetkili bulunanM.Y.K. üyesi Ertuğrul ŞENOĞLU imzasına tebliğ edilmiştir. Ancak, bu güne dek1990 yılı birleşik kesinhesabının Anayasa Mahkemesi'ne ve CumhuriyetBaşsavcılığı'na verilmediği anlaşıldığından, 2820 sayılı Yasa'nın 74.maddesindeki yükümlülüğü yerine getirmeyen Yeşiller Partisi'ne aynı Yasa'nın104. maddesi gereğince ihtar verilmesi Cumhuriyet Başsavcılığı'ncaistenmektedir.
SiyasiPartiler Yasası'nın 104. maddesinin birinci fıkrasında, bu Yasa'nın dördüncükısmında yer alan maddeler dışında kalan emredici kurallarıyla öbür yasalarınsiyasi partilerle ilgili emredici kurallarına aykırılık durumunda bulunmalarınedeniyle, o parti aleyhine Anayasa Mahkemesi'ne Cumhuriyet Başsavcılığı'ncadoğrudan yazı ile başvurulacağı; ikinci fıkrasında da, Anayasa Mahkemesi sözkonusu kurallara aykırılık görürse, bu aykırılığın giderilmesi için ilgilisiyasi parti hakkında ihtar kararı vereceği öngörülmüştür.
YeşillerPartisi Genel Başkanlığı, partinin 1990 yılı birleşik kesinhesabını yapılantebligata rağmen Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'navermeyerek 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 74. maddesindeki yükümlülüğüyerine getirmemiştir.
Demokratiksiyasal yaşamın vazgeçilemez ögeleri olan siyasi partilerin mali denetimlerinintam bir uygunluk ve düzen içinde yapılmasına olanak sağlamaları, doyurucu biraçıklıkla işlemlerini kanıtlamaya özen göstermeleri demokratik düzenin devamıve korunması yönünden gereklidir.
Anayasa'dasiyasi partilerin korunup demokratik düzeylerinin geliştirilmeleriöngörüldüğünden bunların yasalara aykırı eylem ve işlemlerden alıkonulmalarıgereğinde duraksanamaz. Siyasal partilerin hukuksal varlıklarının güçlenmesi vebu yolla demokratik yaşama katkıları daha etkili olur. Siyasal partihesaplarının açıklığı demokratik düzende partilerin en önemli özellikleriolduğu gibi yasal bir zorunluluktur.
Kendisineyapılan duyurulara rağmen 1990 yılı birleşik kesinhesabını vermeyen YeşillerPartisine 2820 sayılı Yasa'nın 104. maddesine göre ihtar verilmelidir.
III-SONUÇ :
A-2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 104. maddesi gereğince YeşillerPartisi'ne İHTARDA BULUNULMASINA,
B-Gereğinin yerine getirilmesi için onanlı karar örneğinin adı geçen Parti'ninGenel Başkanlığı'na da tebliğ edilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmesine,
22.12.1992gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Yekta Güngör ÖZDEN
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Servet TÜZÜN
Üye
Mustafa GÖNÜL
Üye
Mustafa ŞAHİN
Üye
Oğuz AKDOĞANLI
Üye
İhsan PEKEL
Üye
Selçuk TÜZÜN
Üye
Ahmet N. SEZER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN