ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/59(Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/21
Karar Günü:11.2.2014
R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980
I-MALİ DENETİMİN KONUSU
Adaletve Kalkınma (Adaletçi Kurtuluş) Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II-İLK İNCELEME
Adalet ve Kalkınma (AdaletçiKurtuluş) Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2012 yılı kesin hesapçizelgeleri ile dayanağını oluşturan belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan ilkinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- Adaletve Kalkınma (Adaletçi Kurtuluş) Partisi Genel Başkanı Arif Hikmet BASAtarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığına verilen 17.6.2013 gün ve 2709-408sayılı yazıda, Adalet ve Kalkınma (Adaletçi Kurtuluş) Partisinin sadece GenelMerkez olarak teşkilatlandığı ve 2012 yılında Genel Merkeze ilişkin her hangibir gelir ve giderin olmadığı ifade edilerek Genel Merkeze ait kesin hesapcetvelleri ve Partinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşantaşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeler gönderilmemiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.
Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”
111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”
hükümleri yer almıştır.
Herhangibir gelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle Genel Merkeze ait kesin hesapcetvellerini ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşantaşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri göndermeyen Parti yetkililerihakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b) fıkrasına istinaden gerekliişlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
2-Parti Genel Merkezine ait herhangi bir gelir ve giderin olmadığıbelirtilmiştir.
Partisadece Genel Merkez olarak teşkilatlanmış olup il ve ilçe örgütübulunmamaktadır. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, ilve ilçe başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir.Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise(Genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirdekira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarakkaydedilmesi gerekir.
Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkez teşkilatına ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi faaliyetteolduğuna göre, bu teşkilata ait en azından yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasipartinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına eldeedileceği ile aynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinino siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırıdavranılmıştır.
Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.
Diğertaraftan, gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belgeibraz edilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.
III- SONUÇ
Adaletve Kalkınma (Adaletçi Kurtuluş) Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkeze ait 2012yılı kesin hesabının ve Partinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleriyle edinim tarihlerini ve şekillerini gösteren listenin gönderilmemesinedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
2- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ