ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/65 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2015/17
Karar Tarihi:1.7.2015
R.G. Tarih-Sayı:16.10.2015-29504
I- MALİ DENETİMİNKONUSU
Alternatif Parti 2009yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
1. Alternatif Partinin, AnayasaMahkemesine verdiği 2009 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılaninceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Murat ARSLAN tarafından heyete sunulanilk ve esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesi, ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesinhesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini hükme bağlamış, 74. maddesi de, bu şekilde karara bağlanankesin hesabın parti genel başkanınca Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığına verilmesi zorunluluğunu getirmiştir.
3. Alternatif Partinin 2009 yılı içinde gelir ve gidertablosunda hiçbir işlemin olmadığına dair Genel Başkan İlker BİRCAN imzalı ve29.11.2010 tarih ve 2010/18 sayılı yazı Anayasa Mahkemesi Başkanlığına30.11.2010 tarih ve 4364/219 sayı ile verilmiştir.
4. Bu durumda,Alternatif Parti 2009 yılı kesin hesabının Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığı’na sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesiile getirilen kurala uyulmamıştır.
5. Bu nedenle, 2820 sayılıKanun'un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden parti sorumluları hakkındaKanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ”Siyasi partilerin 74 üncü maddehükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadarhafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezasıverilir.” hükmüne istinaden gerekliişlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
6. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında, “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada, “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiğitaşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini debelirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesinhesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği;birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin ise Anayasa Mahkemesine sunulacağıhükme bağlanmıştır.
7. Alternatif Parti, gelir ve giderlerinin olmadığınadair yazı haricinde her hangi bir belgeyi Anayasa Mahkemesi Başkanlığınasunmamıştır.
8. Siyasi partilerinfaaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına aityerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir.Şayet, parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıklarıyerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesidüzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
9. Ayrıca, partileringenel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereğikira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satınalınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.
10. 2820 sayılıKanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasipartinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.
11. Yönetimgiderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuşolduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70.maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
12. Mahkemeye,bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt vebelge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
III- SONUÇ
Alternatif Partinin2009 yılı hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Kesin hesapcetvellerini 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesinde öngörülensürede Anayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. maddesi ve111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
2- AnayasaMahkemesine, istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3- Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerekherhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2009 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
1.7.2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ