ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/65(Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/22
Karar Günü:11.2.2014
R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Alternatif Parti 2012 yılıkesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Alternatif Partinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2012 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan ilkinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- AlternatifPartinin 2012 yılına ait Genel Merkez ve il örgütlerinin her hangi bir gelir vegideri olmadığına dair Genel Başkan Süleyman YAĞCIOĞLU imzalı, 4.7.2013 günlüve 216 sayılı yazı Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 4.7.2013 gün ve 2781-420 sayıile verilmiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinde, “… Siyasi partileringenel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ileparti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.”
111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise siyasipartilerin “74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumlularıhakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyon liradan otuzmilyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”
hükümleriyer almıştır.
AlternatifParti 2012 yılı kesin hesap cetvelinin Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 4.7.2013gün ve 2781-420 sayı ile verilmesi 2820 sayılı Kanun’un 74. madde hükümlerineaykırılık oluşturmaktadır. Buna göre, Alternatif Parti 2012 yılı kesinhesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi ilegetirilen kurala uyulmamıştır.
Bunedenle, 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden Partisorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
2- Anayasa MahkemesiBaşkanlığına 5.9.2013 gün ve 3626-545 sayı ile verilen Alternatif Parti GenelBaşkanı Süleyman YAĞCIOĞLU imzalı yazıda, Alternatif Partinin 2012 yılında GenelMerkez ve il örgütlerine ilişkin her hangi bir gelir ve giderin olmadığı ifadeedilerek Genel Merkez ve il örgütlerine ait kesin hesap cetvelleri ve partinin2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır malların,menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeler gönderilmemiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinde, “Siyasi partilerin malidenetimi Anayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin maledinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunu denetler.
Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”,
111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise siyasipartilerin “74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında,üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyon liradan otuz milyon lirayakadar hafif para cezası verilir.”
hükümleriyer almıştır.
Herhangi bir gelir ve gideriolmadığı gerekçesiyle Genel Merkez ve il örgütlerine ait kesin hesapcetvellerini ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşantaşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri göndermeyen Parti yetkililerihakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b) fıkrasına istinaden gerekliişlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
3- Parti Genel Merkez ve ilörgütlerine ilişkin gelir ve giderin olmadığı belirtilmiştir.
Siyasi partilerinfaaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarına aitbinaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayet parti yetkililerineait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (Genel merkez, il, ilçeteşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesidüzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Parti yetkililerininsundukları kesin hesapta, Genel Merkez ve il örgütlerine ilişkin her hangi birgelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi ve il örgütleri faaliyetteolduğuna göre, bu teşkilatlara ait en azından yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplardagörülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Budurumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütüngelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına elde edileceği ile aynıKanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.
Mahkemeye hesap verilebilirşekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabın dışında gelir vegider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekliişlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
Diğer taraftan, gelir vegideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyenParti Genel Merkez kesin hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, Partinin2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkünolmadığına karar vermek gerekmiştir.
III- SONUÇ
Alternatif Partinin 2012yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2012 yılı kesin hesabını 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesine vermeyen Partisorumluları hakkında aynı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,
2- Genel Merkez ve il örgütlerine ait 2012 yılı kesin hesabınınve Partinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşantaşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleriyle edinimtarihlerini ve şekillerini gösteren listenin gönderilmemesi nedeniyle 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynı kanunun 111. maddesininbirinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3- Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması ile hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
4- Gelir ve gideri olmadığıbeyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti Genel Merkezkesin hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılıhesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
11.2.2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ