ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2011/43 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
KararSayısı:2014/19
KararGünü:11.2.2014
R.G.Tarih-Sayı:09.04.2014-28967
I-MALİ DENETİMİN KONUSU
AnavatanPartisi 2010 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II-İLK İNCELEME
AnayasaMahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, FulyaKANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN’ın katılımlarıyla 22.3.2012 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;
1-Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
2-Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bubelgelerin kaydedildiği defterleri göndermesi için partiye bu kararıntebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.
III-ESASIN İNCELENMESİ
AnavatanPartisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2010 yılı kesin hesap çizelgeleri iledayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esas incelemeraporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
1-Anavatan Partisi 2010 yılı kesin hesabına ilişkin olarak Partinin kuruluşundanitibaren teşkilatlanma çalışması yapmadığını ve her hangi bir gelir vegiderinin olmadığını, ayrıca Partinin 6.8.2011 günlü Olağanüstü KurucularKurulu toplantısında fesih kararı aldığını ifade eden Genel Başkan imzalı biryazı sunulmuştur.
2820sayılı Kanun’un 74. maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi AnayasaMahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ilegelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunu denetler.
Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.
111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncümadde hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı ayakadar hafif hapis ve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif paracezası verilir.”
hükümleriyer almıştır.
AnavatanPartisi söz konusu belgeleri Anayasa Mahkemesine göndermeyerek kesin hesabınParti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesiylegetirilen kurala uymamıştır.
Bunedenle, 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden Partisorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
2- AnavatanPartisinin Genel Merkezinin gelir ve giderinin olmadığı belirtilmiştir.
Siyasipartilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez ve varsa il ve ilçebaşkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayetparti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (Genelmerkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesigerekir.
Partiyetkililerinin sunmuş oldukları yazıda, Partinin kurulduğu tarihten itibarenteşkilatlanma çalışması yapmadığı, bu sebeple de her hangi bir gelir ve gideringerçekleşmediği belirtilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarıile Parti yetkililerinin gönderdiği belgelere göre Genel Merkez teşkilatının2010 yılında faal olduğu görülmektedir. Parti Genel Merkezi faaliyette olduğunagöre, bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesikayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda,2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin osiyasi partinin tüzel kişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun’un 70.maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.
Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilememiştir. Bu nedenle, Partinin 2010 yılı hesabının 2820 sayılıKanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar verilmesi ve 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
IV-SONUÇ
AnavatanPartisinin 2010 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2010yılı kesin hesabını 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinde öngörülen süredeAnayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında aynı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
2- Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması ile hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması incelemeve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3- Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi birbilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2010 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ