ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/17(Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/23
Karar Günü:11.2.2014
R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980
I-MALİ DENETİMİN KONUSU
AyyıldızPartisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II-İLK İNCELEME
Ayyıldız Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturanbelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- AyyıldızPartisi Genel Başkanı Serap GÜLHAN tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığınaverilen 26.06.2013 gün ve 01/2013 sayılı yazıda, Ayyıldız Partisinin 2012yılına ait Genel Merkez, il ve ilçe teşkilatlarının her hangi bir gelir vegideri olmadığı ifade edilerek Genel Merkeze ait kesin hesap cetvelleri vepartinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeler gönderilmemiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.
Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”
111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”
hükümleri yer almıştır.
Herhangibir gelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle Genel Merkeze ve il örgütlerine aitkesin hesap cetvellerini ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri100 TL’yi aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerigöndermeyen Parti yetkilileri hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b)fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
2-Parti Genel Merkezine ait gelir ve giderin olmadığı belirtilmiştir.
Siyasipartilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarınaait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayet partiyetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (Genel merkez,il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesidüzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkez ve il örgütlerine ilişkinher hangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi faaliyetteolduğuna göre, bu teşkilata ait en azından yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasipartinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına eldeedileceği ile aynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüneaykırı davranılmıştır.
Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.
Diğertaraftan, gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belgeibraz edilmeyen Parti Genel Merkez ve il örgütlerinin kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.
III- SONUÇ
AyyıldızPartisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkez ve ilörgütlerine ait 2012 yılı kesin hesaplarının ve partinin 2012 yılında edindiğitaşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleriyle edinim tarihlerini ve şekillerini gösterenlistenin gönderilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74.maddesi ve aynı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
2- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının(c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,
3-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez ve il örgütlerinin denetimi gerçekleştirilemediğinden,Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesininmümkün olmadığına,
11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ