ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2008/50 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/134
Karar Günü:11.12.2013
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Bizim Parti 2007 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.12.2013 gününde ilk inceleme toplantısıyapılmıştır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesi, ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesinhesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini hükme bağlamış; 74. maddesi de, bu şekilde karara bağlanankesin hesabın parti genel başkanınca Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığına verilmesi zorunluluğunu getirmiştir.
Partinin 2007 yılı kesin hesabına ilişkin dosya,25.11.2008 tarihli ve 52 sayılı Genel Başkan Ahmet YILMAZ imzalı yazı ileAnayasa Mahkemesi Başkanlığına verilmiş ve anılan dosya 26.11.2008 tarih ve1176/197 sayı ile kayıt altına alınmıştır.
Buna göre, Bizim Parti 2007 yılı kesin hesabının, partigenel başkanı tarafından, takip eden yılın Haziran ayı sonuna kadar AnayasaMahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Kanun’un 74.maddesi ile getirilen kurala uyulmamıştır.
2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b) bendinde, “Siyasipartilerin 74 üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında,üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon lirayakadar hafif para cezası verilir.” hükmü yer almıştır.
Parti, 2007 yılı kesin hesabının süresinde ibrazedilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un 74. ve 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını temin için suçduyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, Bizim Parti yetkilileri, sadece Parti GenelMerkezinin 2007 yılı bilançosunu sunmuş, partinin ayni yardım olarak kendisineverilen Ergin Sokak No:47/4 adresinde faaliyet gösterdiği, anılan yer içinherhangi bir giderin yapılmadığı, herhangi bir teşkilat giderinin bulunmadığıve yüz lira ve üzeri demirbaş alımı yapılmadığını bildirmiştir.
Partinin 2007 yılı hesaplarının kabul ediliponaylandığına dair Merkez Karar ve Yönetim Kurulu Kararı ile diğer bilgi vebelgeler bulunmamaktadır.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.
Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 75. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin kesin hesaplara ait bilgilerinbelgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebileceği ve denetiminievrak üzerinde yapacağı, denetim sonunda da o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar vereceği; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılaninceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen partisorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradanaz olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Buhükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak, karşılığını dagenel yönetim gideri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adınahesaplara dâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
Öte yandan, Bizim Parti kesin hesabı ile eki belgelerininAnayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulduktan sonra gerekli inceleme yapılmış olup2007 yılı kesin hesabında yer alan eksiklikler Partiye Mahkeme Başkanlığı’nın9.6.2009 tarihli ve C.01.0.KAM-103/181-820 sayısına kayıtlı yazı ile;
“2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun açıkkurallarına karşılık, Anayasa Mahkemesi’ne üst yazı ekinde sadece Partinin 2007yılında herhangi bir teşkilat gideri olmadığı ile değeri 100.- YTL.sınınüzerinde demirbaş alımı yapılmadığı hususlarını da içeren 2007 genel merkezkesinhesap bilançosu sunulmuştur.
Oysa;
1- Parti genel merkezi ile bağlı ilçeleri de kapsayan ilörgütleri kesinhesaplarının ayrı ayrı düzenlenmiş ve daha sonra dabirleştirilerek onaylanmış (imza-mühür) olarak;
2- 2007 yılı kesinhesabının birleştirilerek PartininMerkez Karar ve Yönetim Kurulu’nca kabul edilip onaylandığına dair (2820 sayılıYasa ve Parti Tüzüğü’ne uygun şekilde alınmış) Merkez Karar ve Yönetim KuruluKararı’nın onaylı (parti mührü ve yetkili kişinin ad-soyad, görev ve imzasınıiçerir) örneğinin;
3- 2007 yılında Partinizin taşınmaz edinimi varsa, değeriile edinim tarihlerini ve şekillerini belirten listenin; böyle bir edinimyoksa, olmadığına dair yazının da;
Anayasa Mahkemesi’ne verilmesi;
4- Parti Genel Merkezinizin “Ergin Sok. No: 47/4Mebusevleri/ANKARA” adresinde olduğu ve buranın ayni yardım olarak edinildiğinibelirtmekte iseniz de; bu edinimin kimden, ne şekilde, nasıl ve hangikoşullarla yapıldığı, bu adresin diğer giderlerinin nasıl karşılandığı iledeğeri;
konularının kanıtlayıcı belgeleriyle açıklanması;
Gerektiğinden, istenen belgelerin ve açıklamaların, iş buyazının tarafınıza tebliğinden itibaren 20 gün içinde gönderilmesi”
istenmiş olup bahis mevzu yazı 15.6.2009 tarihindemuhataplarına tebliğ edilmiştir.
Söz konusu yazıya ise Parti yetkililerince bugüne kadarherhangi bir cevap verilmemiştir.
Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğu ve Mahkemenin resmi yazısına cevap verilmediğinden 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
III- SONUÇ
Bizim Partinin 2007 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
1- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen partihesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olarak sunulmadığına ve kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
2- Partinin 2007yılı kesin hesabını 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinde öngörülen süredeAnayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında aynı Kanun’un 111.maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılabilmesi için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğu ve Mahkemenin resmi yazısına cevap verilmediğinden, Parti sorumlularıhakkında 2820 sayılı Kanun’un 75. ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,
11.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ