ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/27 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/136
Karar Günü:11.12.2013
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Bizim Parti 2009 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.12.2013 gününde ilk inceleme toplantısıyapılmıştır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesi, ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesinhesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini hükme bağlamış; 74. maddesi de, bu şekilde karara bağlanankesin hesabın parti genel başkanınca Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığına verilmesi zorunluluğunu getirmiştir.
Partinin 2009 yılı kesin hesabına ilişkin dosya,29.6.2010 tarihli ve 59 sayılı Genel Başkan Ahmet YILMAZ imzalı yazı AnayasaMahkemesi Başkanlığına verilmiş ve anılan dosya 29.6.2010 tarih ve 136/1960sayı ile kayıt altına alınmıştır.
Parti yetkilileri; Parti Genel Merkezi ve teşkilatlarınınpartili bir kişiye ait bir ofiste (ayni yardım olarak) kira bedeli ödemeksizinfaaliyette bulunduğunu, Genel Merkezin, il ve ilçe teşkilatlarının herhangi birgelir ve giderinin bulunmadığını ve demirbaş alımı yapılmadığı bildirilmiştir.2009 yılına ait kesin hesaplara ait bilançosunun da yazı ekinde olduğubelirtilmiş olmasına rağmen dosyada söz konusu bilanço sunulmamış sadeceMahkeme tarafından gönderilen tablolar sunulmuştur.
Partinin 2009 yılı hesaplarının kabul ediliponaylandığına dair Merkez Karar ve Yönetim Kurulu Kararı ile diğer bilgi vebelgeler bulunmamaktadır.
Parti tarafından teşkilata dair her hangi bir gelir vegider bildirilmemiştir.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.
Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 75. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin kesin hesaplara ait bilgilerinbelgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebileceği ve denetiminievrak üzerinde yapacağı, denetim sonunda da o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar vereceği; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılaninceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen partisorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradanaz olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Buhükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak, karşılığını dagenel yönetim gideri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adınahesaplara dâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
Diğer yandan, Parti kesin hesabı ile eki belgelerininAnayasa Mahkemesi Başkanlığı’na sunulduktan sonra gerekli inceleme yapılmışolup 2009 yılı kesin hesabında yer alan eksiklikler Partiye MahkemeBaşkanlığı’nın 25.7.2012 tarihli ve C.0.10.YİM.0.107.02/566-1834 sayısınakayıtlı yazı ile;
“Bizim Parti 2009 yılı kesinhesabı 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanununun 73 ve 74 üncü maddeleri uyarınca, 29.06.2010 günlü yazıekinde Anayasa Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
2820 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinde, parti merkezi vebağlı ilçeleri de kapsamak üzere iller teşkilatının, her bütçe yılını izleyennisan ayı sonuna kadar, bir evvelki yıla ait uygulama sonuçlarını gösterenkesin hesaplarını hazırlayacakları, iller teşkilatından gönderilenler ve partimerkezine ait olan hesapların, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerekkarara bağlanacağı ve birleştirileceği belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 12.8.1999 gün ve 4445 sayılı Yasayla değişik74 üncü maddesinde de, “Siyasî partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilâtının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasî partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilmiştir.
Partinizin kesinhesabı üzerinde yapılan incelemedekesinhesapların incelenip kabul edildiği ve birleştirildiğine ilişkin partiyetkili organı kararının gönderilmediği görülmüştür. Söz konusu eksikliğingiderilmesi bakımından partinizin yetkili organı tarafından onaylanmış olankesinhesapların incelenip kabul edildiği ve birleştirildiğine ilişkin kararın,bu yazının tarafınıza tebliğinden itibaren ivedilikle ve en geç 5 gün içindeAnayasa Mahkemesi’ne gönderilmesi”
istenmiş olup bahis mevzu yazı 21.8.2012 tarihindemuhataplarına tebliğ edilmiştir.
Söz konusu yazıya ise Parti yetkililerince bugüne kadarherhangi bir cevap verilmemiştir.
Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğu ve Mahkemenin resmi yazısına cevap verilmediğinden 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
III- SONUÇ
Bizim Partinin 2009 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
1- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen partihesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olarak sunulmadığına ve kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
2- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğu ve Mahkemenin resmi yazısına cevap verilmediğinden, Parti sorumlularıhakkında 2820 sayılı Kanun’un 75. ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,
11.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ